Siber uzaydaki yeni devlet dışı aktörlerin uluslararası hukuk bakımından sorumlulukları
The responsibilities of new non-state actors in cyberspace under international law
- Tez No: 971134
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FETHULLAH BAYRAKTAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde, devletlerin hem klasik sınırları içerisinde hem de bu sınırların ötesinde yer alan ve çoğunlukla“gri alan”olarak tanımlanan siber uzayda faaliyet gösteren yeni devlet dışı aktörler, uluslararası hukukun geleneksel devlet merkezli yapısına meydan okuyan güçlü özneler olarak ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma, söz konusu yeni devlet dışı aktörlerin fiillerinden kaynaklanan durumlarda devletin uluslararası sorumluluğunu incelemektedir.“Yeni devlet dışı aktörler”ifadesinin tercih edilmesinin temel nedeni, bu aktörlerin siber uzay gibi sınır ötesi ve sınırsız bir alanda eş zamanlı olarak faaliyet gösterebilme kapasitesine sahip olmaları; klasik devlet dışı aktörlerden farklı olarak esasen özel sektörün ürünü olmaları; ve siyasi ile jeopolitik alanlarda giderek devletlerden daha fazla etki gücüne ulaşmalarıdır. Dijital teknolojinin hızla gelişmesi ve siber uzayın siyasi, ekonomik ve güvenlik faaliyetlerinin merkezi bir alan haline gelmesiyle birlikte, büyük teknoloji şirketleri, bilgisayar korsanları ve diğer özel aktörler, klasik devlet dışı aktörlerin ötesinde siber uzayın etkin unsurları olarak varlık göstermiştir. Bu dönüşüm, siber uzaydaki yeni devlet dışı aktörlerin faaliyetleri nedeniyle devletin uluslararası sorumluluğu başta olmak üzere uluslararası hukukun diğer kurallarının da sorgulanmasına yol açmaktadır. Çalışmada, öncelikle siber uzay, yeni devlet dışı aktörler ve siber saldırı kavramları tanımlanarak kavramsal bir çerçeve oluşturulmuştur. Devamında, bu aktörlerin fiillerinden kaynaklanan durumlarda devletin uluslararası sorumluluğu ele alınmıştır. Ardından, uluslararası hukukun temel prensipleri olan devletlerin egemen eşitliği, iç işlerine müdahale yasağı, kuvvet kullanma yasağı ve insan hakları ihlalleri, siber uzaydaki yeni devlet dışı aktörler bağlamında detaylı biçimde incelenmiştir. Mevcut uluslararası hukuk düzeni, esasen yalnızca devletlerin sorumluluğunu öngördüğünden, yeni devlet dışı aktörlerin fiilleri sebebiyle devletlerin uluslararası hukuk çerçevesinde sorumlu tutulup tutulamayacağı meselesi; mevcut teoriler, içtihat niteliğindeki mahkeme kararları, kurgusal senaryolar ve somut vakalar ışığında kapsamlı biçimde değerlendirilmiştir. Çalışmada, yeni bir olgu niteliğindeki siber uzaya mevcut uluslararası hukuk kurallarının uygulanması suretiyle devletin uluslararası sorumluluğunun tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, 2001 tarihli Uluslararası Haksız Fiilden Ötürü Devletin Uluslararası Sorumluluğu Taslak Maddeleri ile özen yükümlülüğü ilkesi gibi hukuki araçlardan yararlanılmıştır. Sonuç olarak, çalışma, mevcut uluslararası hukuk kurallarını esas alarak, devletle doğrudan bağı bulunsun ya da bulunmasın, yeni devlet dışı aktörlerin fiillerinden kaynaklanan durumlarda hem devletin hem de bu aktörlerin uluslararası hukuk bağlamındaki sorumluluğunu kapsamlı biçimde incelemiştir.
Özet (Çeviri)
In the contemporary era, new non-state actors operating in cyberspace—an area that lies both within and beyond the traditional boundaries of states and is often described as a“grey zone”—are emerging as powerful entities challenging the traditional state-centric structure of international law. This study examines the international responsibility of states in situations arising from the conduct of these new non-state actors. The term“new non-state actors”is preferred primarily because these actors possess the capacity to operate simultaneously in a borderless and transnational domain such as cyberspace; unlike traditional non-state actors, they are essentially products of the private sector; and they increasingly wield greater political and geopolitical influence than many states. With the rapid advancement of digital technology and the transformation of cyberspace into a central arena for political, economic, and security activities, big tech companies, hackers, and other private actors have emerged as influential components of cyberspace, surpassing the traditional scope of non-state actors. This transformation has prompted renewed scrutiny of not only the international responsibility of states for the activities of new non-state actors in cyberspace, but also other established rules of international law. The study first defines the concepts of cyberspace, new non-state actors, and cyberattacks to establish a conceptual framework. It then addresses the issue of state responsibility under international law for acts committed by these actors. Subsequently, the fundamental principles of international law—namely, the sovereign equality of states, the prohibition of intervention in internal affairs, the prohibition on the use of force, and the protection against human rights violations—are examined in detail within the context of new non-state actors in cyberspace. As the current framework of international law essentially envisages responsibility only for states, the question of whether states can be held responsible under international law for acts committed by new non-state actors is assessed through existing theories, precedent-setting judicial decisions, hypothetical scenarios, and concrete case studies. The study aims to determine the international responsibility of states by applying existing rules of international law to the relatively new phenomenon of cyberspace. To this end, it makes use of instruments such as the 2001 Articles on Responsibility of States for Internationally Wrongful Acts and the principle of due diligence. Ultimately, building upon the current body of international law, the study comprehensively examines the responsibility—both of states and of non-state actors themselves—for acts committed by new non-state actors in cyberspace, regardless of whether they have a direct link to a state.
Benzer Tezler
- The evolution of deterrence theory for a new dimension: The challenges of cyber deterrence strategies in international system
Caydırıcılık teorisinin yeni bir boyut için evrimi: Uluslararası sistemde siber caydırıcılık stratejilerinin karşılaştığı güçlükler
ATAKAN YILMAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Siyasal BilimlerKadir Has ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET SALİH BIÇAKCI
- Uluslararası siber hukukun kurumsallaşması: Birleşmiş Milletler'in norm yapıcı rolü ve güvenlik paradigmaları
The institutionalization of international cyber law: The United Nation's norm-setting role and security paradigms
HÜMA GÜL ÇAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerSelçuk ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEZİR AKYEŞİLMEN
- Avrupa Konseyi siber suçlar sözleşmesi kapsamında Türkiye'nin güvenliği
Başlık çevirisi yok
SERDAR HAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Uluslararası İlişkilerHarp Akademileri KomutanlığıUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERİDUN YENİSEY
- 21. yüzyılda ulusal güvenliğin sağlanmasında siber istihbaratın rolü
The role of cyber intelligence in providing national security in the 21st century
CUMA ÖZÇOBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Uluslararası İlişkilerHarp Akademileri KomutanlığıUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ŞAMİL ÜNSAL
- Ulusal ve uluslararası güvenlik politikaları temelinde dijitalleşme ve siber güvenlik: Hukuksal ve yönetsel bir değerlendirme
Digitalization and cybersecurity based on national and international security policies: A legal and administrative assessment
MEHMET ONUR ÖZER
Doktora
Türkçe
2023
Kamu YönetimiHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET KAHRAMAN