Masallarda toplumsal cinsiyet bağlamında kadın ve erkek (Mersin örneği)
Women and men in the context of gender roles in fairy tales (The case of Mersin)
- Tez No: 971631
- Danışmanlar: PROF. DR. BEHİYE KÖKSEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkler, geçmişteki göçebe yaşam biçimleri nedeniyle geniş coğrafyalara yayılarak zengin ve dinamik bir kültürel yapı oluşturmuşlardır. Bu kültürel birikimin önemli unsurlarından biri de masallardır. Bunlar evrensel temalar içermekle birlikte, ait oldukları coğrafyanın özgün kültürel değerlerini de bünyelerinde barındırmaktadır. Bu bağlamda masal kahramanlarının cinsiyetlerine dayalı toplumsal rolleri metinlerde açık bir şekilde görülür. Biyolojik cinsiyet kadın ya da erkek olarak belirlenmiş olsa da toplumsal cinsiyet rolleri aile, eğitim kurumları ve sosyal çevre gibi sosyal yapıların etkisiyle öğrenilir; bireyler toplumsal normlar doğrultusunda küçük yaşlardan itibaren cinsiyetlerine uygun davranış kalıplarını kazanmaya başlar. Bütün bunlardan hareketle Mersin masallarındaki kadın ve erkeklere toplum tarafından biçilen cinsiyet rolleri, toplumsal cinsiyet bağlamında yazılı kaynaklardan hareketle metin merkezli bir çalışma yürütülerek incelenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda Prof. Dr. Ali Berat Alptekin'in“Taşeli Masalları”kitabından 42 masal, lisans üstü çalışmalardan ise toplamda 6 masal metni ele alınıp incelenmiştir. Konunun daha sağlam bir zemine oturtulabilmesi amacıyla cinsiyet, toplumsal cinsiyet, feminizm, Türk kültüründe kadın ve erkeğin konumu ile erkek çalışmaları gibi kavramlar ele alınmış; ayrıca masalların kültürel bağlamı göz önünde bulundurularak Mersin hakkında genel bilgilere de yer verilmiştir. Sonuç olarak, toplumsal cinsiyet bağlamında kadın ve erkek rollerine odaklanan çalışmaların sayıca yetersizliği ve özellikle Mersin özelinde bu alanda yapılan bir çalışmanın bulunmayışı, bu araştırmanın temel çıkış noktasını oluşturmuştur. Bu bağlamda, Mersin masalları incelenerek kadın ve erkeklerin toplumsal rollerine ilişkin yansımalar cinsiyet temelli bir bakış açısıyla değerlendirilmiş ve alan yazına katkı sağlanması hedeflenmiştir.
Özet (Çeviri)
Due to their nomadic lifestyle in the past, Turks spread over wide geographies and built a rich and dynamic cultural structure. One of the important elements of this cultural accumulation is folktales. While these contain universal themes, they also embody the unique cultural values of the geography to which they belong. In this context, the social roles based on the gender of the tale characters are clearly seen in the texts. Although biological sex is defined as female or male, gender roles are learned under the influence of social structures such as family, educational institutions, and the social environment. Individuals begin to adopt behavior patterns appropriate to their gender from an early age, in line with social norms. Based on all these, the gender roles assigned to men and women in Mersin folktales by society were examined through a text-based study using written sources within the context of gender. In this regard, 42 tales from Prof. Dr. Ali Berat Alptekin's Taşeli Masalları and 6 folktales from postgraduate studies were selected and analyzed. To establish a stronger foundation, concepts such as sex, gender, feminism, the roles of women and men in Turkish culture, and masculinity studies were discussed. Also, general information about Mersin was provided considering the cultural context of the tales. The lack of studies focusing on gender roles in Mersin folktales formed the starting point of this research. The aim was to analyze the reflections of social roles in a gender-based perspective and contribute to the literature.
Benzer Tezler
- Taşeli masallarında toplumsal cinsiyet rolleri
Gender roles in Taşeli fairy tales
SELÇUK ÇOBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk Bilimi (Folklor)Hatay Mustafa Kemal ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖNÜL REYHANOĞLU
- Türkiye masallarında toplumsal cinsiyet ve mekan ilişkisi
The Relationship between gender and space in Turkish foktales
EVRİM ÖLÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Türk Dili ve Edebiyatıİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiTürk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TALAT HALMAN
- Türk ninnilerindeki toplumsal cinsiyet rolleri üzerine bir inceleme
A evalation on gender roles in Turkish lullabies
TUĞÇE GÜNGİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıUşak ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA DUMAN
- 2020 yılları sonrası animasyon sinemasında mitler, büyüme serüvenleri ve akışkan cinsiyet kavramı
Myths, growth spurts and the concept of fluid gender in post 2020 animation cinema
AYŞE SAYAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sahne ve Görüntü SanatlarıAydın Adnan Menderes ÜniversitesiSinema Televizyon Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYNUR ÖRNEK
- Fransız feminizmi bağlamında belirli Anadolu masallarının yeniden okunuşu
The re-reading of certain Anatolian tales in the context of French feminism
YASEMİN SANCAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
SosyolojiEge ÜniversitesiGenel Sosyoloji ve Metodoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖNAL SAYIN