Türkiye'nin bölgesel kalkınmasına yönelik AB mali yardımlarının 2007-2013 mali planı çerçevesinde yönetimsel hazmetme kapasitesi açısından değerlendirilmesi
An evaluation of the administrative absorption capacity of Türkiye regarding EU financial assistance for regional development within the 2007–2013 financial framework
- Tez No: 971800
- Danışmanlar: PROF. DR. CENKER GÖKER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Maliye, Uluslararası İlişkiler, Ekonomi, Finance, International Relations, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Avrupa Birliği ve Uluslararası Ekonomik İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ekonomi-Maliye Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Türkiye'nin AB adaylık sürecinde yararlandığı 2007-2013 dönemi Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA) fonlarıyla ilgili yönetimsel hazmetme kapasitesini incelemektedir. AB'nin Bölgesel Politikası, ekonomik ve sosyal gelişmişlik farklarını gidermeyi amaçlayan önemli bir araçtır. Bu bağlamda, Türkiye gibi aday ülkeler için mali yardımlar büyük önem taşımaktadır. Tez, 2007-2013 yılları arasındaki IPA-I döneminde Türkiye'nin bölgesel kalkınma alanında aldığı mali yardımları ve bu yardımların kullanımında yaşanan fon kayıplarını Hollanda Ekonomi Enstitüsünün (NEI) AB Mali Yardımlarının Yönetimsel Hazmetme Kapasitesi Unsurları Gösterge Seti ve Metodolojisini baz alarak değerlendirmektedir. Bu kapsamda tez, Türkiye'nin yönetimsel hazmetme kapasitesini bölgesel kalkınma alanına odaklanarak değerlendirirken fon tahsisatları, kurumsal yapı, yönetim, programlama, planlama, insan kaynakları, proje havuzu, kapasite geliştirme, uygulama, izleme ve değerlendirme gibi unsurları dikkate alarak yorumlamıştır. Araştırmanın temel amacı, Türkiye'nin AB mali yardımlarını daha etkin kullanabilmesi için öneriler sunmaktır. Tezin teorik çerçevesi, özellikle bölgesel kalkınma, mali yardımlar ve AB Bölgesel Politikası literatürüne dayanmakta olup, yönetimsel etkinlik konusunu detaylı bir şekilde ele almaktadır. Bu kapsamda karşılaştırmalı analiz yöntemiyle, Türkiye'nin mali yardımlarını PHARE dönemi Merkezi ve Doğru Avrupa Ülkeleri örnekleri ve IPA kapsamında diğer aday ülkeler ve potansiyel aday ülkelerle kıyaslayarak farklılık, çelişki, benzerlikleri ve Türkiye için temel çıkarımları ortaya koymaktadır. Araştırma yöntemi olarak Avrupa Komisyonu raporları ve düzenlemeleri incelenmiş, PHARE ve IPA-I dönemleri ekseninde Türkiye'nin mali yardımlarını diğer aday ülkelerle karşılaştıran kapsamlı analizler yapılmıştır. Tez değerlendirmeleri kapsamında, IPA'nın genelinde ve bileşen bazlı olarak bakıldığında, tezin odak noktası olan Bölgesel Kalkınma bileşeni altında yer alan OP'lerde de önemli ölçüde fon kayıpları mevcut olduğu görülmektedir. Tez kapsamında ayrıca, Avrupa Komisyonun tahsisatlarında ve fon kullanım uygulamalarında diğer aday ülkelere uygulanmayan standartların eşitlik ilkesine aykırı biçimde Türkiye için uygulandığını tespit ederek kanıtlar sunulmaktadır. Tez kapsamında yapılan hesaplamalar göstermektedir ki; diğer aday ülkelerle aynı kriterlerin (MIFF'de yer alan kişi başı 30 avro kriterinin) Türkiye için de uygulanması halinde, Türkiye'nin AB'den en az 4 kat daha fazla kaynak tahsisatı alması gerektiğini göstermektedir. Bu çerçevede tez çalışması Türkiye'nin AB fonlarını hazmetme kapasitesini artırmaya yönelik önemli yapısal adımlar olarak; IPA tahsisatlarındaki çelişkilerin ve hibe programı kullanamama, bazı OP'ler ve tedbirler için coğrafi sınırlamaların kaldırılması için Avrupa Komisyonu ile müzakere süreci başlatılması, DIS kapsamındaki stratejik yaklaşımlar, öncelik alanları, yönetim ve koordinasyon yapılarında revizyon yapılması, programlama ve uygulamada etkinlik için entegre bölgesel operasyonel program tasarımının yapılması, kalkınma ajansları başta olmak üzere IPA kapsamında aracı kurumlar belirlenmesi ve uygulama ajanslarının sektörel kurumlarla çeşitlendirilmesi gibi önlemler alınmasını önermektedir. Çalışma proje havuzunun merkezi, bölgesel ve yerel düzeyde güçlendirilmesi ve fonların tabana yayılması hususlarını da öncelikli olarak görmektedir. Bunun yanı sıra, ulusal bütçe ve sektörel politikalarla uyum ve tamamlayıcılığın artırılması, e-devlet ile entegre ve sadeleştirilmiş süreçler tasarlanması, göstergelere dayalı bir anlayışla izleme ve değerlendirmenin güçlendirilmesi ve programlamaya katkı sunacak şekilde sistematikleştirilmesi, iletişim, bilgilendirme ve tanıtımın etkili biçimde yapılması, mali yönetim ve kontrol alanında risk yönetiminin güçlendirilmesi hususları diğer öncelikli yönetimsel hazmetme kapasitesi unsurları olarak belirlenmiştir. Bu çerçevede tez, Türkiye'nin AB fonlarını daha etkili kullanabilmesi için gerekli yönetimsel iyileştirmelere yönelik somut öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine Türkiye's administrative absorption capacity regarding the Instrument for Pre-Accession Assistance (IPA) funds received during the 2007-2013 period as a candidate state on the road to European Union (EU) accession. The EU's Regional Policy is a significant tool to reduce economic and social disparities. In this context, financial assistance is essential for candidate countries like Türkiye. The thesis focuses on the evaluation of the financial assistance received by Türkiye particularly in the field of regional development during the IPA-I period (2007-2013) and the fund losses experienced in the utilization of the IPA funds based on the Indicator Set and Methodology adopted by the Netherlands Economic Institute (NEI) as regards the administrative absorption capacity for the EU financial assistance. In this scope, it assesses Türkiye's administrative absorption capacity by focusing on core elements such as fund allocations, institutional structure, management, programming, planning, human resources, project pool, capacity development, implementation, monitoring and evaluation, communication strategy, and financial audit and control. The main aim of the research is to provide recommendations for Türkiye to use EU financial assistance more effectively in a way to minimize the absorption problems and fund loss. The theoretical framework of the thesis is based on the literature of regional development, financial assistance, and EU regional policy. It thoroughly addresses the main tenets of administrative absorption. In this context, using a comparative analysis method, it highlights the differences, contradictions, similarities, and key implications for Türkiye by comparing its financial assistance during the PHARE period with the examples of Central and Eastern European countries and with other candidate and potential candidate countries under the IPA-I. As a research method, the regulations and reports of the European Commission were examined, existing literature on the absorption capacity of the EU funds was screened, and comprehensive analyses comparing Türkiye's financial assistance with that of other candidate countries were conducted, considering PHARE as well as IPA-I periods. In the evaluations of the thesis, significant fund losses are observed in the IPA's general and component-based reviews, particularly under the OPs in the Regional Development component. Additionally, the thesis presents evidence showing that standards applied to other candidate countries were not applied for Türkiye by the European Commission in the allocations and rules for implementation of the funds in an unfair manner. The calculations conducted within the scope of the thesis indicate that, if the same criteria applied to other candidate countries (the criterion of €30 per capita) were also applied to Türkiye, Türkiye should receive at least four times more funding allocation from the EU. In this context, the thesis identifies several significant structural steps to enhance Türkiye's absorption capacity of the EU funds. These include initiating a negotiation process with the European Commission to address inconsistencies in IPA allocations, eliminate limitations in utilizing grant programs, and remove geographic restrictions for certain OPs and measures; revising strategic approaches, priority areas, and management and coordination structures under the DIS; designing an integrated regional operational program to ensure efficiency in programming and implementation; designating an intermediate body within the IPA framework primarily by assigning this role to the development agencies; and diversifying implementing agencies with sectoral institutions. The study also prioritizes strengthening the project pipeline at central, regional, and local levels, as well as ensuring a broader dissemination of funds to the grassroots. Additionally, the thesis emphasizes strengthening alignment and complementarity with the national budget and sectoral policies; designing integrated and simplified processes with e-government; reinforcing monitoring and evaluation through an indicator-based approach and systematizing them to contribute to programming; ensuring effective communication, information, and visibility; and enhancing risk management in the field of financial management and control as other key elements of administrative absorption capacity. In this context, the thesis offers concrete recommendations for the necessary administrative improvements to enable Türkiye to utilize EU funds more effectively.
Benzer Tezler
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Turkey's role in Afghanistan in the post 9/11 era
11 Eylül'den günümüze Türkiye'nin Afganistan'daki rolü
CANAN BAYRAM ÇUBUK
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. IŞIL ANIL
- Bölgesel kalkınmada bölgesel kalkınma ajanslarının rolü açısından DİKA ve GEKA örneklerinin karşılaştırılması
Comparison of examples that DDA and SADA for the role of regional development agencies in regional development
İHSAN DENLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
EkonomiMuğla Sıtkı Koçman Üniversitesiİktisat Bölümü
YRD. DOÇ. DR. NURSEN VATANSEVER DEVİREN
- Türkiye ve Avrupa Birliği ülkelerinde küçük ve orta boyutlu işletmeler açısından istihdam politikaları
Başlık çevirisi yok
REBİİ SAVAŞIR
Doktora
Türkçe
1997
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriDokuz Eylül ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİKRET SÖNMEZ
- Türkiye iktisat politikalarının belirlenmesinde iktisadi kurum-kural ve kuruluşların rolleri
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM GÜRAN YUMUŞAK