Sökülebilir yapıların strüktür tasarımındaki etkenlerin sürdürülebilirlik açısından incelenmesi ve model önerisi
An analysis of the factors affecting structural design in demountable buildings from a sustainability perspective and model proposal
- Tez No: 971867
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALİ OSMAN KURUŞCU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yapı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde yapı sektöründe; doğal kaynakların tükenmesi, çevresel kirlilik, fazla atık üretimi ve kaynak israfı gibi sorunlar mevcuttur. Bu sorunların sadece yapım aşamasıyla sınırlı kalmamakla beraber tüm yaşam döngüsünü; tasarım, üretim, nakliye, montaj, kullanım, bakım ve söküm; kapsayacak şekilde ele alınarak çözülmesi gerekmektedir. Bu sebeple yapının yaşam sonunda geri dönüştürülebilir, yeniden kullanılabilir ya da değiştirilebilir olması sürdürülebilirlik ilkelerine uyumlu bir yaklaşım kullanılmalıdır. Bu bağlamda ''sökülebilir yapılar'', bileşenlerinin yaşamı sonunda yeniden kullanılmasına, değiştirilmesine ve dönüştürülmesine olanak sağlayan sistemlerdir. Yapıların yaşam sonunda yıkım yerine sökülmesi sadece malzeme tasarrufu sağlamaz; aynı zamanda döngüsel ekonomi ilkelerinin uygulanmasını sağlamaktadır. Bu doğrultuda uluslararası politikalar, teşvikler ve standartlar ''söküm için tasarım'' anlayışını desteklemektedir. Böylece yapı sektörünün sürdürülebilir olması sağlanmaktadır. Ancak, Türkiye'de bu konuda destekleyici politika, standart ve teşvik doğrudan olmamakla beraber kaynaklar sınırlıdır. Design for Disassembly (DfD) anlayışı ile ilgili standart ve rehber eksikliği bu alandaki gelişimlerin yaygınlaşmasında engel oluşturmaktadır. Bu çalışma, sökülebilir yapı kavramının tanımını, tarihsel gelişimini ve sınıflandırmalarını ele alarak, strüktürel tasarım sürecinde etkili olan kriterlerin sürdürülebilirlik açısından önemini tartışmayı ve sökülebilirliğin değerlendirmesine yönelik model önerisi geliştirmek amaçlamaktadır. Bu çalışmada literatür taraması yapılmış, döngüsel tasarım ilkeleri doğrultusunda geliştirilmiş değerlendirme modellerinden dört tanesi rehber alınarak; Durmisevic (2006), Veberne (2016), Van Vliet (2018), DGBC (2022); analizi edilmiş ve bu modellerden faydalanarak Türkiye'de uygulamaya yönelik Sökülebilirlik Potansiyeli (FSP) hesaplama modeli üretilmiştir. Bu model, örnek bir proje üzerinden uygulanması ile hem kavramsal hem de uygulamaya yönelik katkı sağlanması hedeflenmektedir. Bu kapsamda tez, Türkiye'deki yapılı çevrenin dönüşüm sürecine yönelik somut bir çözüm önerisi sunmayı amaçlamaktadır. Yapıların sökülebilirlik kriterlerine göre tasarlanması sürdürülebilir kalkınmaya katkı sağlarken, değerlendirme modelinin uygulanması Türkiye'de eksik standart ve rehber yerine kullanılabilirken aynı zamanda sökülebilir yapı tasarımının yaygınlaşmasını sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
In recent years, the construction sector faces issues such as the depletion of natural resources, environmental pollution, excessive waste generation, and resource inefficiency. These problems are not limited to the construction phase alone but must be addressed throughout the entire life cycle, including design, production, transportation, assembly, use, maintenance, and disassembly. For this reason, ensuring that a building can be recycled, reused, or adapted at the end of its life cycle is a sustainability-oriented approach. In this context,“disassemblable buildings”are systems that allow their components to be reused, modified, or transformed at the end of their life. Dismantling a building instead of demolishing it not only saves materials but also enables the implementation of circular economy principles. Accordingly, international policies, incentives, and standards support the“design for disassembly”approach, thereby ensuring sustainability within the construction sector. However, in Turkey, there are no direct supportive policies, standards, or incentives, and resources are limited. The lack of standards and guidelines related to the Design for Disassembly (DfD) approach constitutes an obstacle to the widespread adoption of such developments. This study aims to define the concept of disassemblable buildings, examine their historical development and classifications, and discuss the importance of criteria influencing structural design in terms of sustainability, while also proposing a model for evaluating disassemblability. A literature review was conducted, and four evaluation models developed in line with circular design principles; Durmisevic (2006), Veberne (2016), Van Vliet (2018), and DGBC (2022); were analyzed. Drawing from these models, a Disassembly Potential (FSP) calculation model for Turkey was developed. By applying this model to a sample project, the study aims to provide both conceptual and practical contributions. Within this scope, the thesis intends to present a concrete solution proposal for the transformation process of the built environment in Turkey. Designing buildings according to disassemblability criteria contributes to sustainable development, while the implementation of the evaluation model can serve as a substitute for the missing standards and guidelines in Turkey and at the same time promote the widespread adoption of disassemblable building design.
Benzer Tezler
- Hygro_responsive structure humidity responsive material system design
Higro_tepkimeli strüktür neme duyarlı malzeme sistemi tasarımı
GÜLCE KIRDAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MERYEM BİRGÜL ÇOLAKOĞLU
- Membranların malzeme ve konstrüksiyon özellikleri açısından mimari formun oluşumundaki yeri ve konvansiyonel yapım sistemi ile yapılmış kagir malzemeli yapı örneği ile karşılaştırılması
The Role of fabric membranes by designing the architectural plastic forms through their material and constructive characteristics and the comparisan of such a canopy with a reinforced concrete canopy built with conve...
İSMAİL SARIAY
- Yüksek yapılarda çevresel performansa dayalı dijital tektonik modellerin araştırılması
Research of digital tectonic models based on environmental performance in high-rise buildings
HAMİDE DİLEK KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkGebze Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. LEVENT ARIDAĞ
- Tarihi yapıların restorasyon çalışmalarında çağdaş eklerin mekân organizasyon türleri bakımından değerlendirilmesi
The evaluation of contemporary additions in restoration works of historical buildings from the perspective of space organization types
BÜŞRA ERKOÇ
- Tasarım evresinin hafif çelik modüler kutu sistemli yapıların yaşam döngüsü sürecine etkilerinin değerlendirilmesi
An evaluation for the effects of design phase over life cycle process of light steel modular box structures
BURCU YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM EREN