Çocuk edebiyatında stratejik düşünce:“Patojenik Prenses”ve“Balkabağı İle Dünya Seyahati”eserlerindeki karakterlerin stratejik düşünce gelişimi
Strategic thinking in children's literature: A study on the development of strategic thinking in the characters of Patojeni̇k Prenses ve Balkabağı ile Dünya Seyahati̇
- Tez No: 971931
- Danışmanlar: PROF. DR. BURCU BULUT GÜRPINAR AYDIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Stratejik Düşünme, Çocuk Edebiyatı, Nitel Analiz, Karakter Gelişimi, 21. Yüzyıl Becerileri, Anlatı Stratejileri, Strategic Thinking, Children's Literature, Qualitative Analysis, Character Development, 21st Century Skills, Narrative Strategies
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gebze Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Strateji Bilimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, çocuk edebiyatında stratejik düşünme becerilerinin anlatı yoluyla nasıl temsil edildiğini incelemeyi amaçlamaktadır. 21. yüzyıl bireylerinden beklenen düşünsel yeterlilikler arasında öne çıkan stratejik düşünme, bireyin belirsizlik ve karmaşa içeren durumları çok yönlü değerlendirme, uzun vadeli sonuçları öngörebilme, sistemsel farkındalık geliştirme, etik niyet belirleme ve alternatif çözüm yolları üretebilme becerilerini kapsamaktadır. Bu beceriler yalnızca yönetsel ya da kurumsal bağlamlarla sınırlı değildir; çocukların zihinsel gelişimini destekleyen edebi kurgularda da bu düşünme biçimlerinin izleri görülebilmektedir. Bu bağlamda çalışma, Liedtka (1998) ve Bonn'un (2005) stratejik düşünme modelinde yer alan altı temel boyutu –sistem perspektifi, zaman içinde düşünme, niyetin belirleyiciliği, akıllı fırsatçılık, hipotez kurma ve alternatif üretme, bütüncül stratejik düşünme– temel alarak iki çağdaş çocuk romanında stratejik düşünmenin anlatı aracılığıyla nasıl yapılandığını analiz etmektedir. Eserlerin yazım sürecine ilişkin olarak, yazarların stratejik planlama yaklaşımları ve bu planlamaların kurgu evrenine nasıl entegre edildiği, yazarlarla gerçekleştirilen görüşmeler doğrultusunda analiz edilmiştir. Metinlerin arka planında yapılandırılan sistemsel kurgu ise ana karakterlerin yolculukları temel alınarak çözümlenmiştir. Araştırma kapsamında, Balkabağı ile Dünya Seyahati (Feyza Kartopu) ve Patojenik Prenses (Melek Çe) adlı eserler nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniğiyle incelenmiştir. Her iki metin, karakterlerin karar alma süreçleri, karşılaştıkları çatışmalar, oluşturdukları stratejiler ve bu stratejilerin sonuçları bakımından derinlemesine değerlendirilmiştir. Bulgular, çocuk karakterlerin karşılaştıkları sorunlar karşısında stratejik düşünebildiklerini ve bu durumun çocuk okurda düşünsel farkındalık geliştirme potansiyeli taşıdığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, çocuk edebiyatı eserlerinin yalnızca estetik ya da eğitsel değil; aynı zamanda bilişsel gelişimi destekleyen ve stratejik düşünmeyi teşvik eden güçlü bir araç olduğu savunulmuştur. Bu yönüyle çalışma, çocuklara yönelik yazınsal üretimlerin düşünme becerilerini geliştirmeye katkı sunabilecek şekilde kurgulanmasının önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine how strategic thinking skills are represented through narrative in children's literature. Strategic thinking, one of the essential cognitive competencies expected of 21st-century individuals, encompasses the ability to evaluate complex and uncertain situations from multiple perspectives, anticipate long-term consequences, develop systemic awareness, determine ethical intentions, and generate alternative solutions. These skills are not limited to managerial or institutional contexts; traces of strategic thinking can also be found in literary narratives that support the cognitive development of children. In this context, the study analyzes how strategic thinking is structured through narrative in two contemporary children's novels, based on the six dimensions of the strategic thinking model developed by Liedtka (1998) and Bonn (2005): systems perspective, thinking in time, intent-focused thinking, intelligent opportunism, hypothesis-driven thinking and alternative generation, and integrative strategic thinking. Regarding the writing processes of the works, the authors' strategic planning approaches and how these were integrated into the fictional universe were analyzed through interviews conducted with the authors. The systemic structure underpinning the narrative worlds was examined by focusing on the journeys of the main characters. The research examines Balkabağı ile Dünya Seyahati (Feyza Kartopu) and Patojenik Prenses (Melek Çe) using qualitative research methods, specifically document analysis. Both texts were analyzed in depth in terms of the characters' decision-making processes, conflicts, strategies, and long-term outcomes. Findings reveal that child characters exhibit strategic thinking in the face of challenges, offering the potential to foster cognitive awareness in young readers. In conclusion, children's literature is argued to be not only an aesthetic or educational domain but also a powerful pedagogical tool that supports cognitive development and encourages strategic thinking. The study highlights the importance of constructing children's literary works in ways that enhance thinking skills.
Benzer Tezler
- The rise of the female voice in Roald Dahl's matilda and Esio Trot
Roald Dahl'ın Matılda ve Esıo Trot eserlerinde kadın sesinin yükselişi
ADA BASARİİA
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İngiliz Dili ve Edebiyatıİstanbul Kültür Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM GÜLGÜN GÜNER
- Şermin Yaşar'ın çocuk kitaplarındaki mizah ögelerinin Türkçe öğretimi açısından incelenmesi
Examination of the humor elements in Şermin Yaşar's children's books in terms of Turkish language acqusition
RAFET FİDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İPEK KILIÇ
- Çocuk edebiyatında dini ve kültürel öğelerin çevirisi: Kısasu'n Nebiyyîn li'l-Etfâl örneği
Translation of religious and cultural items in children's literature: The example of Kisasu'n Nebiyyin li'l-Etfal
EMİNE KARAKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Mütercim-Tercümanlıkİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KERİM AÇIK
- Translations of children's literature: A case study on Treasure Island
Çocuk edebiyatı çevirileri: Define Adası
BURCU ÖZÇAKIR
- Pollyanna çevirilerinin (Çocuk edebiyatı kapsamında) karşılaştırmalı incelemesi
Comparative analysis of translations of Pollyanna (In terms of children's literature)
FATMA EVKURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Mütercim-TercümanlıkMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiMütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. TÜLAY AKKOYUN