er-Risâletü'l-Fethiyyetü'l-Mahmudiyye fî Beyâni'l-Merâtibi'l-Celîleti'l-'Aliyye (fî Tefsîri Sûreti'n-Nasr) adlı eserin edisyon kritiği
er-Risâletü'l-Fethiyyetü'l-Mahmudiyye fî Beyâni'l-Merâtibi'l-Celîleti'l-'Aliyye fî Beyâni-l Merâtibi-l Celîleti-l'Aliyye.
- Tez No: 972134
- Danışmanlar: YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN ZAMUR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osmanlı ilim geleneğinde, tasavvufî yorumlara dayanan Tefsîrler, Kur'ân-ı Kerîm'in ilahî hakikatlerini daha derinlemesine kavrama noktasında önemli bir yer tutar. Bu çalışma, son dönem Osmanlı kürt ulemasından Saîd b. İsmail el-Mavîlî es-Sehranî ed-Diyarbekirî'ye ait olan ve bugüne kadar herhangi bir ilmî incelemeye konu edilmemiş“er-Risâletü'l-Fethiyyetü'l-Mahmudiyye fî Beyâni'l-Merâtibi'l-Celîleti'l-'Aliyye fî Beyâni-l Merâtibi-l Celîleti-l'Aliyye”adlı yazma eserin tahkik ve tashihini konu edinmektedir. Eser, Kur'ân-ı Kerîm'in en kısa sûrelerinden biri olan Nasr Sûresi üzerine kaleme alınmış olup, hem zahirî hem de bâtınî (tasavvufî) yönleriyle çok yönlü bir Tefsîr örneği sunmaktadır. Çalışmada, müellifin hayatı, eserin içeriği, kaynakları, yöntemi ve Tefsîr anlayışı ele alınmıştır. Müellifimiz risalesinin giriş kısmında, metodunu beyan ederken çalışmasını kâl/zâhir ehli ve hâl/bâtın ehlinin yolu şeklinde iki bölüme ayıracağını ifade etmiş; özellikle işârî Tefsîr yöntemine ağırlık vererek, sûfî bakış açısıyla Kur'ân'a yaklaşmış ve sûredeki lafzî ifadelerin ötesinde, derin mânevî anlamlara işaret etmiştir. Risalede Vahdet-i vücûd, Hakîkat-i Muhammediyye gibi tasavvufî kavramlara da yer verilmiş ve sûre bu kavramlar çerçevesinde yorumlanmıştır. Eserin tahkikinde Mısır Millî Kütüphanesi'nde yer alan ve müellifin kendi hattıyla yazıldığı düşünülen tek nüsha esas alınmıştır. Nüsha dikkatle gözden geçirilmiş, imla ve istinsah hataları notlandırılmış, âyet ve hadis tahricleri yapılmıştır. Böylece hem metin ilmî olarak erişilebilir hâle getirilmiş hem de klasik Tefsîr mirası içindeki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu tez, Osmanlı dönemi Tefsîr geleneğine ait az bilinen bir ismin ilmî birikimini gün yüzüne çıkarma amacı taşımakta ve Nasr Sûresi üzerine yapılan müstakil Tefsîr literatürüne özgün bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
In the Ottoman scholarly tradition, exegeses based on Sufi interpretations play an important role in gaining a deeper understanding of the divine truths of the Qur'an. This study focuses on the work of Saîd b. İsmail el-Mavîlî es-Sehranî ed-Diyarbekirî, a Kurdish scholar from the late Ottoman period, which has not been the subject of any scholarly examination to date. entitled 'er-Risâletü'l-Fethiyyetü'l-Mahmudiyye fî Beyâni'l-Merâtibi'l-Celîleti'l-'Aliyye fî Beyâni-l Merâtibi-l Celîleti-l'Aliyye.' The work was written on the Nasr Surah, one of the shortest surahs of the Qur'an, and presents a multifaceted example of exegesis in both its apparent and esoteric (mystical) aspects. The study examines the author's life, the content of the work, its sources, methodology, and approach to exegesis. In the introduction to his treatise, the author states that he will divide his work into two sections: the path of the people of kal/zahir (the people of the letter) and the path of the people of hal/batin (the people of the spirit). He places particular emphasis on the method of ishari exegesis, approaching the Qur'an from a Sufi perspective and pointing to deep spiritual meanings beyond the literal expressions in the surah. The treatise also includes Sufi concepts such as Wahdat al-Wujud and Haqq al-Muhammadiyya, and the surah is interpreted within the framework of these concepts. The only copy of the work, which is believed to have been written by the author himself and is housed in the Egyptian National Library, was used as the basis for this study. The copy was carefully reviewed, spelling and transcription errors were noted, and references to verses and hadiths were provided. In this way, the text has been made scientifically accessible, and its place in the classical exegesis heritage has been determined. This thesis aims to reveal the scientific knowledge of a little-known name in the Ottoman exegesis tradition and makes a unique contribution to the independent exegesis literature on Surah Nasr.
Benzer Tezler
- Ladikli Mehmet Çelebi'nin er-Risâletü'l-Fethiyye adlı eseri (Müzikal inceleme ve araştırma)
Lâdikli Mehmed Çelebi's treatise er-Risâletü'l-Fethiyye fi'l-Mûsîkâ (A musical analysis and research)
SEMRA ŞAHİN
Doktora
Türkçe
2025
MüzikMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET HAKKI TURABİ
- Er-Risaletü'l-Ahmediyye fi'l-Veladetil'l-Muhammediyye (giriş-transkripsiyonlu metin-gramatikal indeks)
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA ŞİRİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Türk Dili ve EdebiyatıGaziosmanpaşa ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. HANİFİ VURAL
Y.DOÇ.DR. AYDIN BUDAK
Y.DOÇ.DR. MEHMET MERCAN
- Tirebolulu Hasan Fehmi'nin er-Risâletü'l-Hüseyniyye fî Emânâti'l-İlâhiyye adlı tefsir çalışmasının tahlili
The analysis of the tafseer work“er-Risâletü?l-Hüseyniyye fî Emânâti?l-İlâhiyye”of Hasan Fehmi from Tirebolu
SAİDE YETİŞKEN HANÇABAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YUNUS EKİN
- Cürcâni'nin er-Risâletü'l-Kübrâ Fi'l-Mantık adlı eseri üzerine bir inceleme
Cürcâni's book called er-Risâletü'l-Kübrâ Fi'l-Mantık
MUHAMMET NASİH ECE
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
FelsefeSakarya ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM ÇAPAK