Cenap Şahabettin'in şiirleri üzerine göstergebilimsel bir inceleme
A semiotic analysis of Cenap Şahabettin's poetry
- Tez No: 972554
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT KACIROĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzurum Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Servet-i Fünun edebiyatının önde gelen isimlerinden Cenap Şahabettin'in şiirlerini, A. J. Greimas'ın ortaya koyduğu göstergebilimsel çözümleme yöntemi çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel odak noktası, şairin şiirlerinde yüzeyde görünen anlatım biçimlerinin ötesine geçerek bu dizelerin taşıdığı derin anlam katmanlarını çözümlemektir. Bu doğrultuda, öncelikle göstergebilimin kuramsal arka planı ile Greimas'ın anlam üretim modeline dair kavramsal temeller açıklanmıştır. Ardından söylemsel yapı, eyleyenler dizgesi ve göstergebilimsel dörtgen gibi analiz araçları yöntemsel açıdan ele alınmıştır. Uygulama bölümünde, Cenap Şahabettin'in şiirleri belirli tematik başlıklar altında incelenmiş; her şiir, içerdiği anlatı yapısı, özne ve nesne ilişkileri, anlam kutuplaşmaları gibi unsurlar göz önünde bulundurularak yapılandırılmıştır. Söylem düzleminde zamansal ve mekânsal göstergeler ile anlatı kişileri tespit edilmiş; anlatısal çözümlemede anlatı izlencesi ile eyleyen yapıları değerlendirilmiştir. Mantıksal-anlamsal düzeyde ise şiirlerdeki temel kavramlar arasındaki karşıtlık ilişkileri, göstergebilimsel dörtgen modeli aracılığıyla ortaya konmuştur. Elde edilen bulgular, Cenap Şahabettin'in şiirlerinde modern Türk şiirinin anlam dünyasını şekillendiren yapısal örüntülerin bulunduğunu, alegorik anlatımın derin anlam katmanları taşıdığını ve doğa, aşk gibi temaların göstergebilimsel yaklaşımla yeniden üretilebildiğini ortaya koymuştur. Bu tez, Türk şiiri üzerine yürütülen çözümleme çalışmalarına kuramsal bir katkı sunmayı ve Greimas göstergebilim yönteminin şiir yorumuna uygulanabilirliğini göstermeyi hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
This research investigates the poetry of Cenap Şahabettin, a prominent literary figure of the Servet-i Fünun period, through the lens of A. J. Greimas's semiotic framework. The central aim is to move beyond the textual surface and explore the deeper layers of meaning embedded within the poet's works. To that end, the study first outlines the theoretical foundations of semiotics, followed by an exposition of Greimas's analytical tools, including the discursive structure, actantial schema, and the semiotic square. In the analytical section, Şahabettin's poems are examined through various thematic categories. Each poem is approached with attention to its narrative construction, subject-object dynamics, and semantic oppositions. Temporal and spatial elements, along with narrative agents, are identified at the discursive level, while narrative progression and actantial roles are explored through narrative analysis. Conceptual oppositions within the poems are mapped using the semiotic square at the logical-semantic level. The findings reveal that Cenap Şahabettin's poetry contains meaning patterns that anticipate key aspects of modern Turkish poetry. His use of allegorical language is shown to carry significant semantic depth, and themes such as nature and love are reinterpreted through a semiotic lens. The thesis aims to offer a theoretical contribution to Turkish literary studies and demonstrate the applicability of Greimas's semiotic method in the interpretation of poetic texts.
Benzer Tezler
- Vakit gazetesinde edebî ve kültürel hareketlilik (5 Ekim 1926 – 30 Kasım 1928)
Vakit journal in the literary and cultural mobility (5 October 1926 – 30 November 1928)
EMRAH OFLAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPAY DOĞAN YILDIZ
- Servet-i Fünun'dan modern şiire: Fransız tesiri ve Charles Baudelaire
From Servet-i Funun to modern poetry: French effect and Charles Baudelaire
EMEL ARAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Karşılaştırmalı EdebiyatEskişehir Osmangazi ÜniversitesiKarşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEDİNE SİVRİ
- On birinci sınıf Türk edebiyatı ders kitabındaki Tanzimat sonrası şiirlerin öğretim programı açısından değerlendirilmesi
The post poems after Tanzimat on the eleventh grade Turkish literature book in education
MERYEM KORKMAZ YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CEMAL SARAÇ
- Modern Türk şiirinde hüzün ve melâl
Grief and tedium in modern Turkish poetry
AHMET KARAKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Türk Dili ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. HASAN AKAY
- Ali Nusret-hayatı, sanatı, eserleri
The life, art view and works of Ali Nusret
BENGÜ VAHAPOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Türk Dili ve EdebiyatıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. ABDULLAH UÇMAN