Çocuklarla felsefe uygulamalarının ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin eleştirel düşünme ve demokratik tutumlarına etkisi
The effect of philosophy practices with children on third grade primary school students' critical thinking and democratic attitudes
- Tez No: 972802
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL KARABAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Çocuklarla felsefe, eleştirel düşünme, demokratik tutum, Philosophy for children, critical thinking, democratic attitude
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın genel amacı çocuklarla felsefe uygulamalarının ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin eleştirel düşünme ve demokratik tutumlarına etkisini belirlemektir. Araştırmada karma yöntem desenlerinden açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak 'Eleştirel Düşünme Eğilimleri Ölçeği' ve 'Demokratik Tutum Ölçeği'nden yararlanılmış; bu ölçekler ön test, son test ve kalıcılık testi biçiminde uygulanmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak ise“Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu”kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu olarak, 2024-2025 eğitim öğretim yılında Diyarbakır ili merkez ilçelerinden Yenişehir'de bulunan bir devlet okulu belirlenmiştir. Çalışma grubu iki aşamada oluşturulmuştur. Birinci aşamada amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. İkinci aşamada ise seçkisiz örnekleme yöntemlerinden basit seçkisiz örnekleme kullanılmıştır. Deney ve kontrol grupları, ilkokula devam eden ve yansız bir şekilde oluşmuş olan mevcut 3. sınıflardan oluşmaktadır. Deney grubunda 24, kontrol grubunda 27 olmak üzere çalışma grubunda toplam 51 öğrenci bulunmaktadır. Uygulamalar, haftalık iki oturum halinde, her oturumu 40 dakikalık iki ders saatinden oluşacak şekilde dokuz hafta boyunca gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda elde edilen verilerin analizinde kovaryans analizi (ANCOVA) uygulanmıştır. Nitel verilerin analizinde ise veri analizi programı kullanılarak içerik analizi yapılmıştır. Araştırmada ulaşılan nicel sonuçlara göre, ön test puanları kontrol altına alındığında, deney grubundaki öğrencilerin Eleştirel Düşünme Eğilimleri Ölçeği ve Demokratik Tutum Ölçeği son test puanlarının, kontrol grubuna kıyasla deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaştığı tespit edilmiştir. Bu anlamlı fark, her iki ölçeğin tüm alt boyutlarında da gözlenmiştir. Yapılan uygulamada, deney ve kontrol gruplarının son test puanları kontrol altına alındığında, kalıcılık puanlarının korunduğu ancak kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Araştırmanın nitel sonuçlarına göre ise, deney grubundaki öğrencilerin neredeyse tamamı, çocuklarla felsefe uygulamalarını sevdiklerini, uygulamanın devam etmesini istediklerini ifade etmişlerdir. Araştırmada öğrencilerin ifadelerinden elde edilen diğer nitel sonuçlarda eleştirel düşünme eğilimleri ve demokratik tutuma ait alt boyutları destekleyen kod ve temalara ulaşılmıştır. Araştırma sonuçlarına dayanarak ilkokul düzeyindeki programlara çocuklarla felsefe etkinliklerinin dahil edilmesi gerektiği önerilmiştir.
Özet (Çeviri)
The main purpose of this study is to examine the effect of philosophy with children practices on the critical thinking dispositions and democratic attitudes of third grade primary school students. The study was designed using the explanatory sequential mixed methods design. Quantitative data were collected through the Critical Thinking Disposition Scale and the Democratic Attitude Scale, which were administered as pre-test, post-test, and retention test. Qualitative data were obtained using a semi-structured interview form. The study group was determined in a public primary school located in the Yenişehir district of Diyarbakır during the 2024–2025 academic year. Sampling was conducted in two stages: criterion sampling in the first stage and simple random sampling in the second stage. The study group consisted of 51 students, 24 in the experimental group and 27 in the control group. The intervention was carried out over a period of nine weeks, with two sessions per week, each session lasting 40 minutes (two class hours). Quantitative data were analyzed using analysis of covariance (ANCOVA), while qualitative data were subjected to content analysis with the aid of a data analysis program. The quantitative findings revealed that, when pre-test scores were controlled, the post-test scores of the experimental group on both scales were significantly higher than those of the control group, and this significant difference was observed across all sub-dimensions. Retention test results showed that while the experimental group maintained their gains, there was no statistically significant difference compared to the control group. The qualitative findings indicated that nearly all students in the experimental group enjoyed the philosophy with children practices and expressed their wish for the sessions to continue. Furthermore, the students' statements supported the sub-dimensions of both critical thinking dispositions and democratic attitudes through the codes and themes that emerged. Based on these results, it is recommended that philosophy with children activities be integrated into primary and middle school curricula.
Benzer Tezler
- Çocuklar İçin Felsefe (P4C) yaklaşımının ilkokul öğrencilerinin fene yönelik tutum ve problem çözme becerisine etkisi
The effect of Philosophy for Children (P4C) approach on attitudes towards science and problem solving skills of primary school body
MUHAMMED AKSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA UĞRAŞ
- Çocuklar için felsefe eğitimi programı'nın 48-72 aylık çocukların zihin kuramı ve yaratıcılıklarına etkisi
The effects of philosophy for children on theory of mind and creativity of 48-72 month-old children
IŞIL TAŞ
Doktora
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiOkul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYPERİ DİKİCİ SIĞIRTMAÇ
- Çocuklarla felsefe konusunda Türkiye'de yapılmış akademik çalışmaların içerik analizi
A content analysis of academic studies on philosophy with children in Turkey
FATMANUR BUDAK DURMUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHİTTİN ÇALIŞKAN
- Çocuklar için felsefe pedagojisinin dördüncü sınıf öğrencilerinin eleştirel düşünme ve problem çözme becerisine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of philosophy pedagogy for children on critical thinking and problem solving skills of fourth grade students
DAMLA ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA UĞRAŞ
- İlkokul insan hakları, vatandaşlık ve demokrasi dersinde çocuklar için felsefe (P4C) uygulamaları
Philosophy for children (P4C) practices in primary school human rights, citizenship and democracy course
SAMET DURMUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LALE CERRAH ÖZSEVGEÇ