Siber zorbalığa ilişkin risk etmenleri ile psikolojik etkilerin incelenmesi
Investigation of risk factors and psychological effects related to cyber bullying
- Tez No: 972923
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR GÜLDÜ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Adli Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, siber zorbalık ve siber mağduriyete ilişkin risk etmenleri ve psikolojik belirtilerle olan ilişkilerini inceleyerek, özellikle depresyon, anksiyete, stres, dürtüsellik, saldırganlık ve ahlaki uzaklaşma gibi bireysel özelliklerin siber zorbalık davranışları ve siber mağduriyet üzerindeki ilişkilerini ve etkilerini araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışma 18 yaş ve üzeri 392 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyet, Depresyon Anksiyete Stres-21 Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği, Barratt Dürtüsellik Ölçeği Kısa Formu, Saldırganlık Ölçeği Kısa Formu ve Ahlaki Uzaklaşma Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler korelasyon, aşamalı regresyon ve T-test analizleri kullanılarak incelenmiştir. Analizler sonucunda siber zorbalık ve siber mağduriyet arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Siber zorbalık ve siber mağduriyet ile depresyon, anksiyete, stres toplam puanları ve alt boyutları arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğu saptanmıştır. Siber zorbalığın stresle başa çıkma tarzları ölçeği alt boyutu olan iyimser yaklaşım ile negatif ve anlamlı bir ilişkisi olduğu, siber mağduriyetin stresle başa çıkma tarzları ölçeği alt boyutu olan iyimser yaklaşım ve sosyal destek arama ile negatif ve anlamlı bir ilişkisi olduğu görülmüştür. Siber zorbalığın dürtüsellik ve alt boyutları (plan yapamama, motor dürtüsellik ve dikkat dürtüselliği) ile pozitif ve anlamlı bir ilişkisi olduğu, siber zorbalık ve siber mağduriyetin saldırganlık ve alt boyutları (fiziksel saldırganlık, sözel saldırganlık, öfke ve düşmanlık) pozitif ve anlamlı ilişkiler gösterdiği, siber zorbalık ve siber mağduriyetin ahlaki uzaklaşma ve alt boyutları ile anlamlı ve pozitif ilişkilere sahip olduğu bulunmuştur. Aynı zamanda siber zorbalık ve siber mağduriyetin birbirini en güçlü yordayan değişkenler olduğu görülmüştür. Diğer yandan siber zorbalık ve siber mağduriyetin cinsiyet ve eğitim değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği saptanmıştır. Araştırma bulguları siber zorbalık ve siber mağduriyetin birbirine sıkı şekilde bağlı ve bireylerin ruh sağlığıyla doğrudan ilişkili olduğunu göstermektedir. Özellikle depresyon, anksiyete ve stres düzeylerindeki artış, dijital ortamdaki olumsuz deneyimlerin psikolojik etkilerini göstermektedir. Dürtüsellik ve saldırganlık gibi bireysel özellikler siber zorbalıkla ilişkiliyken, mağduriyet daha çok dışa yönelen saldırganlık biçimleriyle bağlantılıdır. Ahlaki uzaklaşma stratejilerinin bu davranışları desteklediği anlaşılmıştır. Ayrıca, cinsiyet ve eğitim gibi demografik değişkenlerin belirleyici olmaması, bu sorunun yaygın ve kapsayıcı doğasını vurgulamaktadır. Bu çalışma, siber zorbalık ve siber mağduriyetin psikolojik (depresyon, anksiyete, stres), bilişsel (ahlaki uzaklaşma) ve davranışsal (dürtüsellik, saldırganlık) etmenlerle ilişkisini çok boyutlu olarak ele alarak alanyazına önemli bir katkı sunmaktadır. Özellikle araştırmanın yetişkin örneklemle yürütülmüş olması, bu yaş grubunda siber zorbalığın doğasına ışık tutmakta ve ergen odaklı alanyazına alternatif bir perspektif kazandırmaktadır. Bulgular bireysel özelliklerin (örn. dürtüsellik, ahlaki uzaklaşma) siber zorbalık davranışlarını anlamada ve müdahale stratejileri geliştirmede dikkate alınması gerektiğini göstermektedir. Ahlaki uzaklaşma stratejilerinin dijital şiddeti meşrulaştırma işlevi, özellikle dijital etik ve sorumluluk eğitimlerinin önemini ortaya koymaktadır. Ayrıca cinsiyet ve eğitim düzeyi gibi değişkenlerin anlamlı bir fark yaratmaması, bu sorunun tüm toplumsal kesimleri etkileyebileceğini ve önleyici politikaların geniş kitleleri hedeflemesi gerektiğini göstermektedir. Bu yönleriyle çalışma hem kuramsal alanyazına katkı sağlamakta hem de ruh sağlığı profesyonelleri ve politika yapıcılar açısından uygulanabilir stratejilerin geliştirilmesine katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the risk factors related to cyberbullying and cyber victimization, along with their associations with psychological symptoms, by investigating the influence of individual characteristics such as depression, anxiety, stress, impulsivity, aggression, and moral disengagement on cyberbullying behaviors and experiences of cyber victimization. The study was conducted with 392 participants aged 18 and over. Data were collected using the Cyberbullying and Cyber Victimization Scale, Depression Anxiety Stress-21 Scale, Stress Coping Styles Scale, Barratt Impulsivity Scale Short Form, Aggression Scale Short Form, and Moral Disengagement Scale.The obtained data were analyzed using correlation, stepwise regression, and t-test analyses. The analyses revealed that there was a positive and significant relationship between cyberbullying and cyber victimization. Positive and significant relationships were found between cyberbullying and cyber victimization and depression, anxiety, stress total scores, and subdimensions. Cyberbullying was found to have a negative and significant relationship with the optimistic approach subdimension of the stress coping styles scale, while cyber victimization was found to have a negative and significant relationship with the optimistic approach and social support seeking subdimensions of the coping with stress scale. Cyberbullying has a positive and significant relationship with impulsivity and its subdimensions (inability to plan, motor impulsivity, and attentional impulsivity), while cyberbullying and cyber victimization show positive and meaningful relationships with aggression and its subdimensions (physical aggression, verbal aggression, anger, and hostility) show positive and meaningful relationships, and that cyberbullying and cyber victimization have meaningful and positive relationships with moral disengagement and its subdimensions. At the same time, it was found that cyberbullying and cyber victimization are the strongest predictors of each other. On the other hand, it was determined that cyberbullying and cyber victimization did not show a significant difference according to gender and education variables. The findings of this study indicate that cyberbullying and cyber victimization are closely linked and directly associated with individuals' mental health. In particular, increases in depression, anxiety, and stress levels reveal the psychological effects of negative experiences in the digital environment. While individual traits such as impulsivity and aggression are related to cyberbullying, victimization is more associated with outwardly directed forms of aggression. Moral disengagement strategies appear to support both this behaviors. Moreover, the non-determinative role of demographic variables such as gender and education highlights the pervasive and inclusive nature of this problem. This study makes an important contribution to the literature by examining the relationship between cyberbullying and cyber victimization and psychological (depression, anxiety, stress), cognitive (moral disengagement), and behavioral (impulsivity, aggression) factors in a multidimensional manner. The fact that the study was conducted with an adult sample sheds light on the nature of cyberbullying in this age group and provides an alternative perspective to the adolescent-focused literature. The findings indicate that individual characteristics (e.g., impulsivity, moral disengagement) should be considered in understanding cyberbullying behaviors and developing intervention strategies. The function of moral disengagement strategies in legitimizing digital violence highlights the importance of digital ethics and responsibility education. Furthermore, the fact that variables such as gender and education level do not make a significant difference shows that this problem can affect all segments of society and that preventive policies should target broad audiences. In these respects, the study contributes to the theoretical literature and also contributes to the development of applicable strategies for mental health professionals and policymakers.
Benzer Tezler
- Siber mağduriyet, akran zorbalığı, karanlık üçlü, riskli davranışlar ve prososyal davranışların siber zorba olan/olmayan ergenleri doğru sınıflandırma düzeyi
Accuracy of cyber victimization, peer bullying, dark triad, risk behaviors and prosocial behaviors in classifying cyberbully and non-cyberbully adolescents
RÜSTEM GÖKTÜRK HAYLI
Doktora
Türkçe
2022
Psikolojiİnönü ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜKSEL ÇIRAK
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerin siber zorbalık ve mağduriyeti ile ilişkili etmenlerin araştırılması
Investigation of factors associated with cyber bullying and victimization among children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder
REZZAN AYDIN GÖRÜCÜ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CİHAT KAĞAN GÜRKAN
- Maksillofasiyal travma olgularının medikolegal değerlendirilmesi
Medicolegal evaluation of maxillofacial trauma cases
İREM TUĞÇE TOKSOY
- Adolesanlarda okul bağlılığı ve siber zorbalık duyarlılığı arasındaki ilşki
The relationship between school engagement and cyberbullying sensitivity among adolescents
ZEHRA YÜCEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık BakanlığıÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELTEM İLERİ
- Üniversite öğrencileri arasında suç korkusunun araştırılması ve siber zorbalık mağduriyetinin değerlendirilmesi ve korunmaya yönelik öneriler
Investigation of fear of crime among university students and evaluation of cyberbullying victimization and suggestions for protection
NUR İZEL AKÇÖLTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Adli TıpÜsküdar ÜniversitesiAdli Bilimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BUSE SABİHA BOZASLAN