Endemik Onosma onur-koyuncui Sezer bitkisinin fitokimyasal ve biyolojik aktivite açısından araştırılması
Phytochemical and biological activity investigation of endemic Onosma onur-koyuncui Sezer
- Tez No: 972986
- Danışmanlar: PROF. DR. TEMEL ÖZEK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eczacılık ve Farmakoloji, Pharmacy and Pharmacology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Anadolu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Farmakognozi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez kapsamında, endemik türlerden biri olan Onosma onur-koyuncui Sezer bitkisi üzerine kapsamlı fitokimyasal ve biyolojik aktivite analizleri gerçekleştirilmiştir. Çalışmada bitkinin herba, çiçek ve tohum kısımlarından n-hekzan ve %70 metanol çözücüleriyle ekstreleri hazırlanmış; bu ekstreler üzerinde kimyasal içerik analizleri yapılmış ve biyolojik aktiviteleri test edilmiştir. Bitkinin kimyasal profili gaz kromatografisi (GC-FID/MS) ve sıvı kromatografisi (UHPLC-MS/MS) teknikleriyle detaylı şekilde incelenmiş hem uçucu bileşenler hem de sabit yağ asitleri belirlenmiştir. Antioksidan kapasiteyi ölçmek amacıyla DPPH, CUPRAC, FRAP, ORAC, TEAC ve β-karoten soldurma gibi farklı yöntemler kullanılmıştır. Antidiyabetik etkiler bağlamında ise α-amilaz enzim inhibisyonu analiz edilmiştir. Mikro ölçekli MSD-SPME tekniğiyle yapılan analizlerde, ana bileşikler herbada kuminaldehit, çiçekte palmitik asit, tohumda -terpinen olarak tespit edilmiştir. Yağ asitleri analizinde tohum ve herbada major olarak metil linolenat, çiçekte ise metil palmitat bulunmuştur. UHPLC-MS/MS verileri, major olarak luteolin, kemferol ve klorojenik asit gibi önemli fenolik bileşiklerin varlığını göstermiştir. Mineral içerik analizlerinde ise Fe, Mg, Ca ve K elementlerine rastlanmıştır. Tüm bu bulgular, O. onur-koyuncui'nin zengin kimyasal içeriği ve çeşitli farmakolojik potansiyeli barındırdığını ortaya koymuştur. Ayrıca, bu araştırma literatürde bu bitki üzerine yapılmış ilk bilimsel çalışma olup, endemik bitkilerin farmasötik değer taşıyabileceğini göstermesi açısından da önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study, comprehensive phytochemical and biological activity investigations were conducted on the endemic plant species Onosma onur-koyuncui Sezer. For this purpose, extracts were prepared from the herb, flower, and seed parts of the plant using n-hexane and 70% methanol as solvents. These extracts were then subjected to extensive chemical analyses to evaluate their biological activities. The chemical composition of the plant was analyzed in detail using gas chromatography (GC-FID/MS) and liquid chromatography (UHPLC-HRMS/MS), enabling the identification of volatile compounds and fixed fatty acids. To assess antioxidant capacity, various methods including DPPH, CUPRAC, FRAP, ORAC, TEAC, and β-carotene bleaching assays were employed. Regarding antidiabetic potential, α-amylase enzyme inhibition activity was examined. In the analyses conducted using the micro-scale MSD-SPME technique, the main compounds were identified as cuminaldehyde in the herb, palmitic acid in the flower, and γ-terpinene in the seed. In fatty acid composition, methyl linolenate was identified as the predominant component in the seed and herb, while methyl palmitate was dominant in the flower. The UHPLC-MS/MS results revealed the presence of major phenolic compounds mainly luteolin, kaempferol, and chlorogenic acid. Additionally, the presence of Fe, Mg, Ca, and K elements was also shown in mineral analysis. These findings demonstrate that O. onur-koyuncui has a rich chemical composition and holds significant pharmacological potential. This study represents the first scientific investigation on this plant species and also highlights the importance of evaluating endemic plants for their phytochemical and therapeutic value.
Benzer Tezler
- Endemik Onosma halophila Boiss. & Heldr. (Boraginaceae) türünün kimyasal içeriği, antimikrobiyal ve antioksidan özelliklerinin belirlenmesi
Chemical content of endemic Onosma halophila Boiss. & Heldr. (Boraginaceae), determination of antimicrobial and antioxidant properties
NEVA ÜNAL
- İçel (Mersin) bölgesinde yayılış gösteren endemik onosma türleri üzerinde morfolojik, anatomik ve palinolojik incelemeler
Palinological, anatomical and morphological researches on endemic onosma species that distribution in İçel (Mersin)
RIZA BİNZET
- Türkiye'nin bazı endemik Onosma L. (Boraginaceae) taksonlarının morfolojik ve palinolojik yönden incelenmesi
Morphological and palynological investigations of some endemic Onosma L. (Boraginaceae) taxa from Turkey
HALİL İBRAHİM TEKE
- Orta ve Batı Karadeniz bölgesinde yayılış gösteren bazı endemik onosma L. (Boraginaceae) türleri üzerinde morfolojik, anatomik ve ekolojik bir araştırma
Morphological, anatomical and ecological investigation on some endemic onosma L. (boraginaceae) species distributed in middle and west black sea region
ÖZNUR ERGEN AKÇİN
- Bazı Onosma L. (Boraginaceae) türleri üzerine morfolojik, anatomik ve ekolojik araştırmalar
Morphological, anatomical, and ecological investigations on some species of Onosma L. (Boraginaceae)
SELAHATTİN KARACAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
BiyolojiErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KORKMAZ