Yenileşme dönemi Osmanlı Devleti'ndeki yabancı elçilik - Konsoloslukların tercümanlıkları ve faaliyetleri
Translation services and activities of foreign embassies - Consulates in the Ottoman Empire during the renovation period
- Tez No: 973034
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ALAADDİN YALÇINKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Ottoman State
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osmanlı Devleti'nin Yenileşme Dönemi, Batı ile ilişkilerin yoğunlaştığı ve diplomasi mekanizmasının yeniden şekillendiği bir süreçtir. Bu dönemde yabancı elçilik ve konsolosluklarda görev yapan beratlı tercümanlar (dragomanlar), sadece çeviri faaliyetleriyle değil, aynı zamanda diplomatik müzakereler, istihbarat çalışmaları ve ticari bağlantılarla da Osmanlı-Batı ilişkilerinde önemli roller üstlenmiştir. Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nde görev yapan yabancı elçilik ve konsolosluk tercümanlarının konumlarını, çalışma koşullarını, aldıkları maaşları ve beratların kendilerine sağladığı imtiyazları incelemektedir. Beratlı tercümanlar, vergi muafiyetleri, hukuki dokunulmazlıklar ve yüksek gelir gibi ayrıcalıklara sahip olup, genellikle Osmanlı toplumunda saygın bir statü elde etmişlerdir. Özellikle XVIII. yüzyılın sonlarına doğru Osmanlı toprakları nezdinde bulunan yabancı devletlerin Elçilik ve Konsolosluklarında görev yapan beratlı tercümanların sayısı artmış, bu kişiler diplomasi sahnesinde etkili aktörler haline gelmiştir. Arşiv kaynaklarına dayanarak, bu dönemde yabancı devletler adına çalışan beratlı tercümanların isimleri ve sayıları tespit edilmiştir. Ayrıca tezde, tercümanların yetiştirilme süreçleri ve eğitim aldıkları okullar da ele alınmaktadır. Fransızca, İtalyanca, Grekçe, Türkçe ve diğer dillerde yetkin olmaları beklenen tercümanlar, genellikle yabancı okullarda ya da özel hocalardan eğitim alarak yetiştirilmiştir. Özellikle İstanbul'un diplomasi merkezi sayılan Pera bölgesi, köklü tercüman ailelerinin yetiştiği bir merkez olmuştur. Bu aileler, nesiller boyunca Osmanlı diplomasisine hizmet vermiş, birçok tercüman yetiştirmiş ve elçiliklerde önemli görevler üstlenmiştir. Tezde, Pera'nın ünlü tercüman aileleri ve bu ailelerin Osmanlı diplomasisine kazandırdığı tercüman sayıları detaylı olarak ele alınmaktadır. Bu bağlamda çalışma, beratlı tercümanların Osmanlı diplomasi mekanizmasındaki etkisini ve Batılı devletlerle ilişkilerde oynadıkları rolü ortaya koymaktadır. Elde edilen veriler, tercümanların sadece çevirmen olarak değil, aynı zamanda Osmanlı Devleti'nin diplomatik ilişkilerini yönlendiren, bürokratik yapının içinde söz sahibi olan ve uluslararası arenada önemli bir konum elde eden aktörler olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The Reform Period of the Ottoman Empire was a time when relations with the West intensified, and the diplomatic mechanism underwent significant changes. During this period, foreign embassies and consulates interpreter (dragomans) played crucial roles not only in translation activities but also in diplomatic negotiations, intelligence work, and commercial connections, becoming key players in Ottoman-Western relations. This study examines the position, working conditions, salaries, and privileges granted to foreign embassies and consulates interpreter in the Ottoman Empire. Dragomans, who enjoyed advantages such as tax exemptions, legal immunities, and high incomes, generally held a respected status in Ottoman society. Particularly towards the end of the 18th century, the number of dragomans working in the Ottoman lands and foreign states increased, and these individuals became influential figures in diplomacy. Based on archival sources, the names and numbers of dragomans working for foreign states during this period have been identified. Additionally, the study also explores the training and educational institutions of these interpreter. İnterpreters were expected to be proficient in languages such as French, Italian, Greek, Ottoman Turkish, and others, and were often trained in foreign schools or by private tutors. Especially in the diplomatic center of Istanbul, the Pera district, several prominent translator families emerged. These families served the Ottoman diplomacy for generations, producing many interpreter who held significant roles in embassies. The study provides detailed insights into the famous interpreter families of Pera and the number of interpreter they contributed to Ottoman diplomacy. In this context, the study highlights the impact of dragomans on the Ottoman diplomatic mechanism and their role in shaping relations with Western states. The findings demonstrate that these interpreter were not just language intermediaries, but also influential actors who guided Ottoman diplomatic relations, held significant positions within the bureaucratic structure, and gained an important status in the international arena.
Benzer Tezler
- Ankara Sancağı'nda modern eğitim kurumları (1865-1920)
Modern educational institutions in Ankara Sanjak
ABDULLAH CENGİZ
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimDicle Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET KARATAŞ
- Osmanlı yenileşme döneminde Siird Sancağı'nda eğitim
Education in the Sanjak of Siird during the Ottoman renewal period
TURHAN ŞEN
- Cumhuriyet dönemi (1923-1940)İstanbul konut mimarisi
Residence architecture at republican period(1923-1940)in Istanbul
DERYA ÖZAKBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. GÖNÜL CANTAY
- Osmanlı modernleşmesi sürecinde Haleb vilayetinde eğitim
Education in the province of Aleppo during the Ottoman modernization
SONGÜL YILMAZ DERİN
Doktora
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH DEMİREL
- The educational activities of the American Board (ABCFM) missionaries in Harpoot
Amerikan Board (ABCFM) misyonerlerinin Harput'taki eğitim faaliyetleri
GÖKHAN KAYA
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Amerikan Kültürü ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiAmerikan Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FÜSUN ÇOBAN DÖŞKAYA