İmâmü'l-Haremeyn el-Cüveynî'nin el-Burhân fî uṣûli'l-fıḳh adlı eserinde lafzî delillerde kesinlik problemi
The problem of the linguistic certainty in İmām al-Haramayn al-Juwaynī's al-Burhān fī uṣūl al-fiqh
- Tez No: 973058
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞÜKRÜ ÖZEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, İmâmü'l-Haremeyn el-Cüveynî'nin (ö. 478/1085) el-Burhân fî uṣûli'l-fıḳh adlı eseri bağlamında lafzî delillerin kesinliği problemi incelenmiştir. Bâkıllanî (ö. 403/1013) et-Takrîb ve'l-irşâd fî usûli'l-fıkh adlı eserinde Vâkıfiyye'nin ortaya koyduğu lafzî delillerin zannîliği iddiasını savunurken Cüveynî el-Burhân'da karşı delillerle bu iddiaları çürütmeye girişmiştir. Bâkıllanî'nin temsil ettiği zannîlik taraftarları ile Cüveynî'nin temsil ettiği kesinlik taraftarları arasındaki bu tartışma; vaz' bilgisinin kesinlikten yoksun olması, söze müştereklik, mecaz, tahsis ve istisna bitişme ihtimali gibi sebeplere ve zannîliğin karinelerle giderilme imkanına odaklanmaktadır. Cüveynî'nin dilsel delillerde kesinlik problemine yaklaşımı anlam ve yorumun sınırlarını belirlemesi bakımından önemlidir. Cüveynî bu problemi tartışırken delâleti kesin olan ile delaleti zannî olanın birbirinden ayırt edilmesi gerektiğine dikkat çekmiştir. Zira delâleti kesin olanın yoruma açılması ve delâleti zannî olanın mutlaklaştırılması dilsel delillerle istidlal sürecinde yorumun bir tür ihlali olarak karşımıza çıkmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the problem of the linguistic certainty in the confine of Imām al-Haramayn al-Juwaynī's (d. 478/1085) work al-Burhān fī Uṣūl al-Fiqh. While al-Bāqillānī (d. 403/1013), in his al-Taqrīb wa al-Irshād fī Uṣūl al-Fiqh, defended the position of the Wāqifiyya concerning the linguistic uncertainty, al-Juwaynī, in his al-Burhān, sought to challenge this claim by presenting counterarguments grounded in both rational and textual analysis. This debate between the advocates of the linguistic uncertainty, represented by Bâkıllânî and the proponets of linguistic certainty, led by Juwaynī, revolves around several issues. These include the lack of certainty in the understandig of wad' (designation), the existence of homonyms, metaphorical usage, specification to terms, exceptions, the possibility of the rational specification, and the role of contextual indicators in resolving ambiguities. In discussing this issue, Juwaynī emphasizes the necessity of adhering to clear criteria for determining linguistic certainty and uncertainty. He argues that subjecting definitive linguistic proofs to speculative interpretation or treating speculative linguistic evidence as absolute violates these criteria. Through his approach to the problem of linguistic certainty, Juwaynī also delineates key principles regarding the nature of meaning and interpretation.
Benzer Tezler
- Cüveynî ve Sem'ânî'nin usûl anlayışlarının mukayesesi (Nesih konusu örneği)
Comparison of Cuveynî and Sem'ânî's usûl al fiqh perspectives (Example of naskh issue)
AYŞE KANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HACER YETKİN
- Cüveynî'de tanım teorisi
Al-Juveyni's theory of definition
MEHMET AKTAŞ
Doktora
Türkçe
2020
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE KELPETİN ARPAGUŞ
- Fıkıh usulünün klasik islam siyaset düşüncesindeki etkisi: Cüveyni örneği
Influence of the principles of islamic jurisprudence (usul al fiqh) in the classical islamic political thought: Example of Juwayni
MAHMOUD N.M. ALNAFFAR
Doktora
Arapça
2021
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET YAMAN
- İmâmu'l Haremeyn Cüveynî'nin değişim geçirdiği kelâmî görüşleri
Imâm al Harameyn Ebu al meali Juwayni's changing concepts of kalam utterance
MUHAMMED MUSTAFA SANCAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
DinYüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMALETTİN ERDEMCİ
- فقه الأولويات عند الإمام الجويني
El-Cüveynî'nin (ö.478/1085) fıkıh düşüncesinde öncelikler fıkhı (Fıkhu'l-evveliyyât inde'l-ımâm el-Cüveynî)
AHMET ELMUHBANİ