Hematolojik maligniteli hastalarda gastroenterit etkenleri multipleks PCR sonuçlarının değerlendirilmesi, enfeksiyöz ishal ve komplikasyon gelişimi için risk faktörlerinin belirlenmesi
Evaluation of multiplex PCR results for gastroenteritis pathogens and determination of risk factors for infectious diarrhea and complication development in patients with hematologic malignancies
- Tez No: 973104
- Danışmanlar: PROF. DR. KEMAL OSMAN MEMİKOĞLU, DOÇ. DR. GÜLE ÇINAR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji, Infectious Diseases and Clinical Microbiology
- Anahtar Kelimeler: Hematolojik Malignite, İmmünsupresyon, İshal, Gastroenterit, Multipleks PCR, Komplikasyon, Hematologic Malignancy, Immunosuppression, Diarrhea, Gastroenteritis, Multiplex PCR, Complication
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Hematolojik maligniteler, immün sistemin derin ve çok boyutlu baskılanmasına yol açarak hastaları enfeksiyonlara son derece duyarlı hale getirmektedir. Bu bağlamda gastrointestinal sistem enfeksiyonları, hematolojik maligniteli bireylerde yalnızca sık görülmekle kalmamakta, aynı zamanda ağır klinik seyir, komplikasyonlar ve mortalite ile de ilişkili bulunmaktadır. İmmünkompetan konaklarda sıklıkla kendi kendini sınırlayan ishaller, hematolojik maligniteli hastalarda kemoterapiye bağlı mukozal bariyer hasarı, nötropeni ve immün disregülasyon gibi faktörler nedeniyle daha şiddetli seyredebilmekte ve yönetimi zor klinik tablolara dönüşebilmektedir. Bu çalışma, hematolojik malignite tanısı almış erişkin hastalarda gelişen ishal olgularında multipleks PCR yöntemi ile gastroenterit etkenlerini belirlemeyi, etken dağılımlarını ortaya koymayı ve enfeksiyöz ishal ile komplikasyon gelişiminde rol oynayan risk faktörlerini saptamayı amaçlamaktadır. Böylelikle, bu özel hasta grubunda tanı ve tedavi algoritmalarının güçlendirilmesine katkı sağlanması ve literatüre klinik açıdan özgün veriler sunulması hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri Hematoloji Bilim Dalı, Hematoloji ve Hematoloji Kemik iliği Transplantasyonu (KİT) servislerinde 01.07.2019–31.12.2024 tarihleri arasında yatarak tedavi gören, ishal kliniği mevcut olup“Gastroenterit Etkenleri Multipleks PCR Paneli”çalışılan ve ≥18 yaş olan hematolojik malignite tanılı hastalar dahil edilmiştir. Veriler, hastane bilgi yönetim sistemi üzerinden retrospektif olarak elde edilmiştir. İstatistiksel analizler IBM SPSS for Windows, sürüm 20.0 (SPSS Inc., Chicago, IL, ABD) programı ile yapılmış ve p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda yaşları 20–88 arasında değişen toplam 333 hematolojik maligniteli hasta değerlendirilmiştir. Yaş ortalaması 54,7±15,1 yıl olup, hastaların %56,8'i erkek, %43,2'si kadındır. Malignite dağılımları incelendiğinde, plazma hücreli hastalıklar %39,0 (n=130) ile ilk sırada yer almış, bunu AML %24,3 (n=81) ve NHL %16,8 (n=56) izlemiştir. Hastaların %88,3'ünün (n=294) aktif kemoterapi aldığı ve bu grupta en sık kullanılan ajanların alkilleyiciler (%69) olduğu belirlenmiştir. Ayrıca hastaların %67,0'ına (n=223) kök hücre nakli yapılmış olup, bunların %60,9'u otolog, %27,4'ü allojenik akraba vericili, %11,7'si ise allojenik akraba dışı vericili nakil olmuştur. Gastroenterit panelinde %31,2 (n=104) oranında etken pozitifliği saptanmıştır. Pozitif olguların %82,7'sinde tek etken bulunmuş, etkenlerin %86,6'sı bakteriyel, %8,7'si viral ve %4,7'si paraziter olarak belirlenmiştir. En sık patojenler EPEC (%36,5), C. difficile (%19,2) ve EAEC (%16,3) olmuştur. Hastaların %79,6'sına ampirik metronidazol başlanmış, ancak bu tedavi yalnızca %21,1 oranında etkene uygun bulunmuştur. En sık elektrolit bozukluğu hipokalsemi (%63,1) olarak saptanmıştır. Etken saptanamayan olguların %71,6'sında ishal nedeni tanımlanamamış, tanımlanabilenlerde en sık nötropenik enterokolit (%14,0) ve GVHD (%13,5) görülmüştür. Risk faktörleri incelendiğinde, monoklonal antikor (p=0,003), proteazom inhibitörü (p=0,004), vinka alkaloidleri (p=0,010) ve sistemik steroid kullanımı (p<0,001) ile enfeksiyöz etken pozitifliği anlamlı ilişkili bulunmuştur. Albümin <31,45 g/L, CRP >40 mg/L ve prokalsitonin >0,16 ng/mL enfeksiyöz etken saptanması ile ilişkili iken; LDH >275,5 U/L düzeyleri etken saptanmayan grupta daha yüksek bulunmuştur. Komplikasyonlar tüm hastaların %17,7'sinde gelişmiş, en sık komplikasyon akut böbrek yetmezliği (%16,2) olmuştur. Komplikasyon gelişen hastaların daha ileri yaşta olduğu (p=0,002), Charlson Komorbidite İndekslerinin daha yüksek olduğu (p<0,001), ishal sürelerinin daha uzun (p=0,005) ve maksimum ishal sıklıklarının daha fazla olduğu (p<0,001) belirlenmiştir. Ayrıca yalnızca ETEC pozitifliği ile komplikasyon gelişimi arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0,003). Sonuç: Bu çalışma, hematolojik maligniteli erişkin hastalarda gastroenteritlerin ağır seyredebileceğini göstermiş; etken dağılımları, komplikasyon gelişimi ve ilişkili risk faktörleri ortaya konmuştur. Bulgularımız, ampirik tedavi yaklaşımlarının daha rasyonel düzenlenmesi, laboratuvar parametrelerinin cut-off değerleriyle tanısal süreçte etkin kullanılması ve komplikasyon riski yüksek hastaların erken dönemde tanımlanmasına katkı sağlayabilecek özgün veriler sunmuştur.
Özet (Çeviri)
Objective: Hematologic malignancies lead to profound and multifactorial immunosuppression, rendering patients highly susceptible to infections. In this context, gastrointestinal infections are not only frequent but also associated with severe clinical courses, complications, and increased mortality. While diarrheal illnesses in immunocompetent hosts are often self-limiting, in patients with hematologic malignancies they may present with greater severity and therapeutic challenges due to chemotherapy-induced mucosal barrier injury, neutropenia, and immune dysregulation. This study aims to identify gastroenteritis pathogens using multiplex PCR in adult patients with hematologic malignancies presenting with diarrhea, to describe pathogen distribution, and to determine risk factors associated with infectious diarrhea and complication development. By doing so, the study seeks to contribute to strengthening diagnostic and therapeutic algorithms in this vulnerable population and to provide clinically relevant and novel data to the literature. Materials and Methods: In our study, adult patients (≥18 years) with hematologic malignancies who were hospitalized in the Hematology and Hematopoietic Stem Cell Transplantation (HSCT) units of Ankara University Faculty of Medicine between July 1, 2019 and December 31, 2024, presented with diarrhea, and underwent the“Multiplex PCR Gastroenteritis Panel”test were included. Data were retrospectively obtained from the hospital information management system. Statistical analyses were performed using IBM SPSS for Windows, version 20.0 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA), and a p-value of <0.05 was considered statistically significant. Results: A total of 333 patients with hematologic malignancies, aged between 20 and 88 years (mean 54.7±15.1), were evaluated. Of these, 56.8% were male and 43.2% were female. Regarding disease distribution, plasma cell disorders were the most frequent (39.0%, n=130), followed by AML (24.3%, n=81) and NHL (16.8%, n=56). Most patients (88.3%, n=294) were receiving active chemotherapy, with alkylating agents being the most common class (69%). Hematopoietic stem cell transplantation (HSCT) had been performed in 67.0% (n=223) of patients, of which 60.9% were autologous, 27.4% allogeneic with a related donor, and 11.7% allogeneic with an unrelated donor. Pathogen positivity in the multiplex gastrointestinal panel was detected in 31.2% (n=104) of cases. Of these, 82.7% had a single pathogen, 86.6% were bacterial, 8.7% viral, and 4.7% parasitic. The most common pathogens were EPEC (36.5%), C. difficile (19.2%), and EAEC (16.3%). Empirical metronidazole was administered to 79.6% of patients; however, it was appropriate for the identified pathogen in only 21.1% of cases. Hypocalcemia (63.1%) was the most common electrolyte disorder. In 71.6% of pathogen-negative patients, the cause of diarrhea could not be identified; among the identified causes, neutropenic enterocolitis (14.0%) and GVHD (13.5%) were most frequent. Risk factor analysis showed that the use of monoclonal antibodies (p=0.003), proteasome inhibitors (p=0.004), vinca alkaloids (p=0.010), and systemic steroids (p<0.001) were significantly associated with pathogen positivity. Albumin <31.45 g/L, CRP >40 mg/L, and procalcitonin >0.16 ng/mL were related to infectious pathogen detection, while LDH >275.5 U/L was more frequent in pathogen-negative patients. Complications developed in 17.7% of patients, with acute kidney injury being the most common (16.2%). Patients with complications were older (p=0.002), had higher Charlson Comorbidity Index scores (p<0.001), and experienced longer diarrhea duration (p=0.005) and higher maximum stool frequency (p<0.001). Only ETEC positivity was significantly associated with complication development (p=0.003). Conclusion: This study demonstrated that gastroenteritis in adult patients with hematologic malignancies may follow a severe course, and identified pathogen distribution, complication rates, and associated risk factors. Our findings provide original data that may contribute to more rational empirical treatment strategies, support the use of laboratory parameters with defined cut-off values in diagnostic processes, and facilitate the early identification of patients at high risk of complications.
Benzer Tezler
- Serum prokalsitonin düzeyinin nötropenik malignite hastalarında MASCC skorunu öngörmedeki yeri
Serum procalcitonin level MASCC in neutropenic malignity patients its place in predicting your score
ÖZGE DOĞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Acil TıpSağlık Bilimleri ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM DİKME
DOÇ. DR. ÖZGÜR DİKME
- Gastroenterit semptomu olan hastaların dışkılarında koronavirüslerin belirlenmesi ve moleküler karakterizasyonu
Detection and molecular characterization of coronaviruses in the stools of patients with gastroenteritis symptom
ŞEYMA AKBULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MikrobiyolojiMersin ÜniversitesiTıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEDA TEZCAN ÜLGER
- Hematolojik maligniteli hastalarda akciğer nokardiyozu araştırılması
Başlık çevirisi yok
RÜÇHAN YAZAN SERTÖZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1998
MikrobiyolojiEge ÜniversitesiMikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN İNCİ
- Hematolojik maligniteli hastalarda serum CA125 ve ferritin düzeyleri
Başlık çevirisi yok
CEZMİ MERAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2003
HematolojiYüzüncü Yıl Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İMDAT DİLEK
- Hematolojik maligniteli hastalarda febril nötropeni surveyansı
Başlık çevirisi yok
KIVANÇ ŞEREFHANOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2003
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyolojiİnönü ÜniversitesiEnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Bakteriyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YASEMİN ERSOY