Antigone figürleri: Felsefe, politika ve psikanalizde yaklaşımlar
Antigone figures: Approaches in philosophy, politics and psychoanalysis
- Tez No: 973111
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT ERTAN KARDEŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Sophokles, Antigone figürleri, tragedya, tanrısal yasa, yazılı yasa
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sophokles'in M.Ö. 440'ta kaleme aldığı Antigone adlı tragedya, günümüzde hâlâ güncelliğini ve önemini korumaktadır. Söz konusu tragedyada önemli kavramlar ve tartışma hususları, Antigone'nin adalet arayışı, yasa kavramının iki uçlu bir biçimde irdelenmesi yani hem ölümlü bir varlık olarak insanın oluşturmuş olduğu yazılı yasa hem de özellikle ölülerin gömülmesi kararının verilmesi anlamında değişmez nitelikte olduğu düşünülen tanrısal yasadır. Ayrıca otorite ve onun sorgulanabilirliği dolayısıyla meşruluk ve yeni bir meşruiyet arayışı ve itaatsizlik de önemli kavramlar arasındadır. Öte yandan yurttaş olmak ve kadın olmanın ne anlam ifade ettiği veya etmesi gerektiği, egemen ve egemenliğin dili, simgesel ölüm ve fiili ölüm arasında ne türden bir fark olduğu da önem arz eden diğer hususlardır. Birçok kavram ve tartışmaya temas etme potansiyelini her daim mümkün kılan Antigone hem bir tragedya olarak hem de figür olarak birçok yaklaşım tarafından yukarıda bahsi geçen kavram ve temalar aracılığıyla farklı şekillerde ele alınmıştır. Görüldüğü üzere Antigone, kompleks bir yapıdadır. Bu tezde Sophokles'in Antigone adlı tragedyasındaki Antigone'nin tarih boyunca alımlanışı ve kritik edilmesi amaçlanmıştır. Bu sorgulamayı gerçekleştirirken başta Georg Wilhelm Friedrich Hegel'in odağındaki Antigone figürüne odaklanılmış sonrasında Alman İdealistleri ve Søren Aabye Kierkegaard'daki Antigone imgesine bakılmıştır. Antigone figürlerini irdelerken Feminist düşünürlerdeki ve Psikanalizdeki Antigone figürlerindeki değişimler, tarihin tortulaşmış Antigone figürlerini açığa çıkarmaktadır. Söz konusu çalışmada bahsi geçen isimlerdeki Antigone figürleri serimlenerek meydana gelen değişimler, farklılıklar açıklanmaya ve tartışılmaya çalışılmıştır. Dolayısıyla tez boyunca tek bir Antigone figürünün olamayacağı iddiasını desteklemek üzere felsefe tarihindeki kurucu isimlerin Antigone'yi konumlandırışına bakılmıştır. Tek bir Antigone figürünün olmadığı ve olamayacağı argümanı yöntemsel olarak felsefe tarihi boyunca filozofların odağındaki Antigone'yi tartışarak göstermeyi gerektirmektedir. Bu doğrultuda seçilen yöntem, açığa çıkmaktadır. Bu yöntemi ve tezin maksadını gerçekleştirirken tezde ulaşılması zorunlu olan bir diğer sonuç da Sophokles'in Antigone'sinin üzerindeki bu düşünsel ve tarihsel birikmenin saf Antigone imgesine ulaşmanın yollarındaki imkânı ya da imkânsızlığı göstermeyi zorunlu kıldığıdır. Seçilen yöntem doğrultusunda bu tezin sonucunda başta da belirtildiği üzere tek bir Antigone figürü olmadığı ve saf Antigone'ye erişimdeki yolun tıkalı olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Sophocles' Antigone, written around 440 BC, continues to maintain its relevance and significance today. Central concepts and issues of debate in this tragedy include Antigone's pursuit of justice, the examination of the concept of law in its triple form—namely divine law, the written law created by humans, and the natural law that dictates the burial of the dead—and the tensions between obedience and disobedience. While authority and its legitimization, as well as the possibility of questioning authority, remain among the major themes, Antigone herself, as a woman, embodies both the necessity and meaning of resistance. The symbolic language of sovereignty, the conflict between symbolic and actual death, and the dialectic between fate and freedom are likewise important aspects. These concepts and themes, with their ever-renewed potential, have ensured that Antigone has been repeatedly approached and interpreted by various perspectives, in both tragedy and theory. Thus, Antigone appears as a complex and multifaceted figure. This thesis aims to examine how Antigone in Sophocles' tragedy has been received and critically reinterpreted throughout history. The study begins with Georg Wilhelm Friedrich Hegel's focus on the figure of Antigone, followed by German Idealists and Søren Aabye Kierkegaard's image of Antigone. It then moves on to explore the transformations of Antigone in Feminist thought and Psychoanalysis. By tracing these shifts and reinterpretations, the thesis seeks to reveal how different figures of Antigone have emerged, been distinguished, and debated. In this regard, it takes as its central claim that there cannot be a single figure of Antigone, and to support this claim, it situates Antigone within the works of foundational figures in the history of philosophy. The argument demonstrates that Antigone has always been a contested site of meaning throughout intellectual history and that the existence of one fixed Antigone is neither possible nor meaningful. Accordingly, the chosen method highlights a necessary outcome of this thesis: that the intellectual and historical accumulation surrounding Sophocles' Antigone makes the attainment of a pure Antigone image impossible. The method, therefore, necessitates showing both the possibility and impossibility of reaching such an image. In conclusion, the study confirms the initial assertion that there is no single figure of Antigone, and that the path to a pure Antigone remains blocked.
Benzer Tezler
- Sofokles'in Antigone tragedyasında kadın edimleri
Female acts in Sophocles' Antigone
BURCU BAŞKONAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eski Çağ Dilleri ve KültürleriEge ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. DİLEK DİRENÇ
- Die Suche nach einer terminologischen Äquivalenz zum Begriff Der Metapher im Türkischen durch Vergleich von Rhetorik und belâgat
Metafor Kavramına Retorik- Belâgat Mukayesesi İçinde ve Belâgat Terminolojisinde Kavramsal Karşılık Arayışları
MEHMET AKİF DUMAN
Doktora
Almanca
2018
FelsefeJohannes Gutenberg-Unıversıtat MaınzTürkoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HENDRİK BOESCHOTEN
- Muğlaklık ve tragedya
Ambiguity and tragedy
OĞUZ ARICI
Doktora
Türkçe
2009
Sahne ve Görüntü Sanatlarıİstanbul ÜniversitesiTiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP SAYIN
- Revisiting the mythical female figures in contemporary novel
Çağdaş romanda mitolojik kadın figürleri yeniden incelemek
HİLAL KÜÇÜK
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İngiliz Dili ve Edebiyatıİstanbul Bilgi Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İNCİ BİLGİN TEKİN
- Bilimkurgu sinemasındaki temsilleri ile biyoteknoloji ve yeni akrabalık
Biotechnology and new kinship with its representations in science fiction cinema
SAADET ÖZCAN
Doktora
Türkçe
2025
SosyolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇAĞLAYAN KOVANLIKAYA