Divân-ı Hümâyûn tercümanlığı ve bir tercüman aile: Mavrokordatolar
The interpretership of the imperial council and an interpreter family: Mavrokordatos
- Tez No: 973376
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA ALKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Ottoman State
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde idari ve siyasi işleyişte önemli bir rol üstlenen Fenerli Rum tercümanların tarih sahnesine çıkışını, gelişimini ve özellikle Mavrokordato ailesi ekseninde kurumsal yapıya dönüşümünü incelemektedir. Tezin merkezinde, Osmanlı diplomasisinde kritik bir konuma sahip olan ve hem tercüman hem danışman rollerini üstlenen Aleksandr Mavrokordato'nun hayatı, kariyeri ve faaliyetleri yer almaktadır. Çalışmada, tercümanlık kurumunun yalnızca bir dil aracılığı olmaktan çıkıp zamanla Osmanlı Devleti'nin dış politikasını yönlendiren etkili bir müesseseye dönüştüğü ortaya konmuştur. Mavrokordato ailesinin, özellikle Aleksandr Mavrokordato'nun kişiliğinde vücut bulan bu kurumsallaşma süreci Osmanlı Devleti'nde Fenerli Rum tercümanlar çağını başlatmıştır. Mavrokordato, yalnızca bu Fenerli Rum tercümanlar çağının şekillendiricisi değil, aynı zamanda Osmanlı diplomasi geleneğini Avrupa standartlarında bir seviyeye taşıyan önemli bir figürdür. Onun profesyonel kariyeri ve hayatı derinlemesine incelenmiş ve bu bağlamda, kendi kaleminden çıkan 100 adet mektup ile II. Viyana seferi ve sonrasında tuttuğu günlüğü analiz edilerek değerlendirilmiştir. Tezde kullanılan arşiv belgeleri, mektuplar, günlükler ve Batı kaynakları üzerinden yapılan değerlendirmeler hem Osmanlı iç idaresi hem de Fenerli Rum kimliğinin dönüşümünü anlamaya yönelik yeni bir perspektif sunmaktadır. Aleksandr Mavrokordato'nun tercümanlıktan devlet danışmanlığına uzanan serüveni, Osmanlı bürokrasisinin esnek yapısı kadar, Mavrokordato şahsında Fenerli Rum aristokrasisinin fırsatları nasıl değerlendirdiğini de göstermektedir. Sonuç olarak bu tez, Mavrokordato ailesi üzerinden Osmanlı diplomasi tarihine farklı bir bakış getirerek tercümanlık kurumunun devlet mekanizması içindeki yerini ve etkisini bütüncül bir biçimde ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study explores the emergence, evolution, and institutionalization of Phanariot Greek dragomans, who played a significant role in the administrative and political operations of the Ottoman Empire in its later period, with a particular focus on the Mavrokordato family. At the center of the thesis stands Alexandr Mavrokordato, a figure who held a critical position in Ottoman diplomacy, serving simultaneously as a translator and advisor. The research demonstrates that the institution of dragomanship gradually evolved from a mere linguistic tool into a powerful structure that actively influenced Ottoman foreign policy. The institutionalization process embodied in Alexandr Mavrokordato marked the beginning of the Phanariot era in Ottoman bureaucracy. Mavrokordato was not only the architect of this era but also a key figure who elevated Ottoman diplomatic tradition to standards comparable with European models. His professional career and life have been thoroughly examined, particularly through an analysis of 100 letters penned by his own hand and the detailed diary he kept during and after the Second Siege of Vienna. By evaluating archival documents, personal correspondence, diaries, and Western sources, the thesis offers a novel perspective for understanding both the internal administration of the Ottoman Empire and the transformation of Phanariot Greek identity. Mavrokordato's journey from interpreter to state advisor exemplifies not only the flexibility of the Ottoman bureaucratic structure but also how Phanariot aristocracy, in his person, seized and maximized opportunities within the imperial system. In conclusion, this thesis presents a comprehensive and nuanced view of the role and influence of the dragoman institution within the Ottoman state mechanism, providing an alternative reading of Ottoman diplomatic history through the lens of the Mavrokordato family.
Benzer Tezler
- Bir 16. yüzyıl okuryazarının zihin dünyası: Tercüman Murad ve Tesviyetü't-Teveccüh ile'l-Hak adlı eseri
Mentality of a sixteenth-century literate: Tercüman Murad and his Tesviyetü't-Teveccüh ile'l-Hak
İSMAİL EMRE PAMUK
- Osmanlı Devleti'nde tercümanlık ve Babıali tercüme odası
The interpretership in Ottoman State and sublime porte translation office
BALCI SEZAİ
- Tercüme-i risale-i fenni-i harb
This is a translation of a book about science of war
MUHAMMET YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
TarihMarmara ÜniversitesiTürk Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ŞİMŞİROĞLU
- Tanzimatçı bir devlet adamı: Mehmed Kabûlî Paşa (1812-1877)
A reformist state man: Mehmed Kabûlî Pasha (1812-1877)
MUHAMMET BALLI
- Mourouzi Ailesi ve Aleksandr Mourouzi'nin Eflâk-Boğdan Voyvodalıkları
Mourouzi Family and Alexander Mourouzi's Wallachi-Moldish Voivodoms
ELİF GÜMÜŞ