Türkçede bozulan harf etkisi üzerinde sıklık ve bağlama ilişkin sözcüksel çözümleme
A lexical analysis of frequency and context in transposed letter effect in Turkish
- Tez No: 973463
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TAYLAN AKAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İngiliz Dilbilimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkçede karışık harfli sözcüklerin tanınması sırasında bağlam kısıtlayıcılığı ve kelimelerin sık kullanımı arasındaki etkileşimi incelemektedir. Amaç, kelime biçimleri görsel olarak bozulduğunda, dikey işlemleme ile düşey işlemleme süreçlerinin sözcük erişimini nasıl etkilediğini araştırmaktır. Otuz altı anadili Türkçe olan katılımcı, kendi hızlarını belirleyebildikleri bir okuma deneyine katılmıştır. Deney 2x2 iç denekli bir tasarımla; sıklık (sık – seyrek) ve bağlam gücü (güçlü – zayıf) olmak üzere iki düzeyde oluşturulan dört deneysel koşuldan (sık-güçlü, sık-zayıf; seyrek-güçlü, seyrek- zayıf) oluşmaktadır. Katılımcılara, hedef sözcüğün karışık harfli biçimini içeren tümceler sırayla görüntülenecek şekilde sunulmuştur. Katılımcıların tümceleri dikkatle okuyup okumadıklarını kontrol etmek amacıyla her tümcenin ardından cevabı evet/hayır biçiminde olabilecek bir anlama sorusu yöneltilmiştir. Her hedef sözcük için anlama sorularına verilen cevapların oranları ve hedef sözcükler için verilen tepki süreleri kaydedilmiştir. Bulgulara göre, seyrek kullanılan sözcükler zayıf bağlam içinde en uzun tepki süresine sahipken, sık kullanılan sözcükler güçlü bağlam içinde en kısa sürede tanınmıştır. Bu sonuçlar, kelime sıklığı ile bağlamsal öngörülebilirliğin birlikte işlemlemeyi etkilediğini ve bunun etkileşimli sözcük tanıma modelleriyle tutarlı olduğunu göstermektedir. Çalışma, eklemeli bir dil olan Türkçeden elde edilen verilerle, gerçek zamanlı dil anlama sürecinde hem dikey işlemleme hem de düşey işlemleme mekanizmalarının entegrasyonun önemini vurgulamaktadır. Genel olarak, bu bulgular, özellikle sıklık ve bağlam eş zamanlı değiştirildiğinde, okuyucuların görsel olarak bozulmuş dil girdilerini nasıl işlemlediğine dair bilgimizi geliştirmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the interaction between contextual constraints and word frequency while recognizing jumbled words in Turkish. It seeks to investigate how lexical access is affected by top-down sentence level context, and bottom up, lexical frequency, processes when word shapes are visually disturbed. Thirty-six native speakers of Turkish participated in a self-paced reading experiment. Four experimental conditions; high frequency-strong context, high frequency-weak context, low frequency-strong context and low frequency-weak context were produced by varying two levels of frequency (high & low) and two levels of context (strong & weak) in a 2x2 within-subject design. Participants read sentences that contained the target word in a jumbled form word by word. To ensure that participants have paid attention during reading, a yes/no comprehension question following each sentence was presented. Accurate rates for the comprehension questions and reaction times for every target word were noted. According to the findings, low frequency words in weakly constraining context had the longest reaction times, whereas high frequency words in strongly constraining context had the shortest. These results demonstrate that frequency and contextual predictability work together to influence processing, which is consistent with interactive word recognition models. The present study provides valuable data from Turkish, which is an agglutinative language, and emphasizes the significance of integrating top-down and bottom-up mechanisms during real time language comprehension. All taken together, the findings advance our knowledge of how readers process visually displaced input, particularly when frequency and context are changed at the same time.
Benzer Tezler
- total diz artroplastisi
total knee arthroplasty
MURAT MERT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1995
Ortopedi ve TravmatolojiSağlık BakanlığıOrtopedi ve Travmatoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CANİKLİOĞLU
- Behiç Erkin ve devlet demiryollarının kuruluşu
Behic Erkin and the establihment of the Turkish state railways
DİLAVER DİNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Türk İnkılap TarihiAnkara ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ AYTEPE
- Gama ışınlamasında doz haritalama ve işlem kontrolü
Dose mapping and process control on gamma irradiation
HAKAN BEHCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Fizik ve Fizik MühendisliğiTrakya ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NİMET ZAİM
- Toplumsal duygu iklimi ve psikolojik işlevsellik üzerine bir inceleme
An examination on societal emotional climate and psychological functioning
GÖZDE GÖKÇE
Doktora
Türkçe
2024
PsikolojiAnkara ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEGÜL DURAK BATIGÜN