Sivas'ta definecilik folkloru
Treasure hunting folkloru in sivas
- Tez No: 973483
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ADİL ÇELİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Bilimi (Folklor), Folklore
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Toplumların ortak hafızasında yer eden folklorik anlatılar, yalnızca geçmişin sözlü mirasını aktarmakla kalmaz; aynı zamanda bireylerin değer yargılarını, inanç sistemlerini, toplumsal rollerini ve dünya algılarını şekillendiren sembolik haritalar sunar. Bu anlatılar, kolektif belleğin sürekliliğini sağlarken, kültürel kimliğin yeniden üretiminde de önemli bir işlev üstlenir. Türkiye'de halk anlatılarında sıkça karşılaşılan“definecilik”teması, yüzeyde yalnızca gizli bir hazinenin arayışı gibi görünse de, derinlemesine incelendiğinde çok katmanlı sosyokültürel ve psikolojik anlamlar barındırır. Definecilik motifleri; nasip, kısmet, rızık, kader, rüya, cin, evliya, tılsım ve kutsal mekan gibi halk inançlarıyla iç içe geçmiş şekilde kurgulanır. Bu kurgular, bireyin bilinçaltındaki arzularla toplumsal yapıdaki dönüşümleri harmanlayan birer sembolik anlatı niteliği taşır. Bu tez, Türkiye folklorunda definecilik etrafında şekillenen anlatıların tarihsel, kültürel, psikolojik ve toplumsal bağlamda çözümlemesini amaçlamaktadır. Özellikle definecilik folklorunda erkek ve kadın temsilleri, inanç sistemleri, kolektif bellek ve medya etkisi gibi temalar odağa alınarak; hem geleneksel halk anlatılarında hem de modern dijital kültürde bu motifin nasıl şekillendiği ve işlevselleştiği incelenmektedir. Bu bağlamda definecilik, sadece bireysel bir macera ya da ekonomik arayış değil; aynı zamanda toplumsal yapının değer sistemleri, ahlaki sınırları ve arzularla kurduğu ilişkinin simgesel bir anlatımıdır. Geleneksel halk anlatılarında defineci çoğunlukla erkek figürüyle temsil edilirken, kadın karakterler sezgisel uyarıcı, bekleyen, dua eden ya da rüyayı gören kişi gibi rollerde betimlenir. Bu temsiller, toplumsal cinsiyet rollerinin kültürel bellekteki yansımalarını açığa çıkarır. Definecilik motifleri, bireyin“gölge”ile yüzleşmesi, yasak bilgiye ulaşma arzusu ve kaderle hesaplaşma sürecine dair güçlü sembolik temsillere karşılık gelir. Ayrıca bu tezde, definecilik anlatılarının medyadaki temsili, sinema örnekleri (örneğin Köyden İndim Şehre, Eşkıya) ve dijital platformlardaki halk anlatısı biçimleriyle birlikte incelenmiş; böylece geleneksel folklorik bir temanın modernleşme sürecinde nasıl yeniden üretildiği ortaya konmuştur. Bu bağlamda, definecilik, modern dünyada hem kültürel mirasın tehdit altında olduğu hem de geçmişin romantize edildiği bir anlatı alanı haline gelmiştir. Tezin amacı, definecilik folklorunu yalnızca etnografik bir tema olarak ele almak değil, aynı zamanda bu anlatılar üzerinden halkın zihniyet yapısını, toplumsal ilişkilerini ve kültürel sürekliliğini çözümlemektir. Definecilik, Türkiye halk kültürünün zengin sembolik evreni içerisinde, arzu ile korkunun, gelenek ile modernitenin, kutsal ile dünyevi olanın iç içe geçtiği bir halk anlatısıdır.
Özet (Çeviri)
Folklor Narratives, etched in the collective memory of societies, not only transmit the oral heritage of the past; they also offer symbolic maps that shape individuals' values, belief systems, social roles, and worldviews. These narratives ensure the continuity of collective memory and play a crucial role in the reproduction of cultural identity. While the theme of étreasure hunting“, frequently encountered in folk Narratives in Turkey, may appear on the surface to be merely a search for hidden treasure, upon deeper examination it harbors multilayered sociocultural and psychological meanings. Treasure hunting motifs are intertwined with folk beliefs such as destiny, fortune, sustenance, fate, dreams, jinny, saints, talismans, and sacred spaces. These Narratives serve as symbolic Narratives that blend individual subconscious desires with transformations in social structure. This thesis aims to analyze Narratives surrounding treasure hunting in Turkish folklore within historucal, cultural, psychological, and social contexts. Focusing specifically on themes such as male and female representations, belief systems, collective memory, and media influence in treasure hunting folklore, it examines how this motif has been shaped and functionalized in both traditional folk narratives andmodern digital culture. In this context, treasure hunting is not merely an individual adventure or economic quest; it is also a symbolic expression of the relationship between social structure and value systems, moral boundaries, and desires. In traditional folk narratives, the treasure hunter is often represented by a male figüre, while female characters are portrayed in roles such as the intuitive warner, the watcher, the praying person, or the dreamer. These representations reveal the reflections of gender roles in cultural memory. Treasure hunting motifs correspond to powerful symbolic representations of an individual's confrontation with the ”shadow“ the desire to attain forbidden knowledge, and the process of reckoning with fate. This thesis also examines the media representation of treasure hunting narratives, along with examples from cinema ( e.g. ”From the Village to the City“, ”Eşkıya") and forms of folk narrative on digital platforms, revealing how a traditional folkloric theme is reproduced in the process of modernization. In this context, treasure hunting has become a narrative space in the modern world where cultural heritage is threatened and the past is romanticized. The aim of this thesis is not only to examine treasure hunting folklore as an ethnographic theme, but also to analyze the mentality, social relations and cultural continuity of the people through thesenarratives. Treasure hunting is a folk narrative within the rich symbolic universe of Turkish folk culture, where desire and fear, tradition and modernity, and the sacred and the profane intertwine.
Benzer Tezler
- Sivas'ta kadınların işgücüne katılım farklılıkları
Başlık çevirisi yok
BİNNUR ERCEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
SosyolojiCumhuriyet ÜniversitesiKurumlar Sosyolojisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FARUK KOCACIK
- Sivas'ta askerlerde yüzeyel mikoz etkenleri ve etkenlerin saklanması
Superficial micotic agents in private soldiers in Sivas and preservation of agents
ÖZDER ÖZTUNALI
Doktora
Türkçe
1988
MikrobiyolojiCumhuriyet ÜniversitesiMikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUVAFFAK AKMAN
- Sivas'ta yaşayan evli kadınların aile planlaması konusuna yaklaşımları
Başlık çevirisi yok
SEMA AKALIN