Geri Dön

Maddeye bağlı psikoz ve şizofreni hastalarında beş faktör kişilik modeli ile bilişsel ön yargılar arasındaki ilişkiler

Relationships between the five-factor personality model and cognitive biases in patients with substance-induced psychosis and Schizophrenia

PDF İndir

  1. Tez No: 973486
  2. Yazar: ALPARSLAN HAFİF
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. İLKAY KELEŞ ALTUN
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Maddeye Bağlı Psikoz, Bilişsel Ön Yargı, Beş Faktör Kişilik Testi, Davos Bilişsel Yanlılık Testi, Bilişsel Yanlılık Anketi, Schizophrenia, Substance-Induced Psychosis, Cognitive Bias, Big Five Personality Test, Davos Assessment of Cognitive Biases Scale, Cognitive Biases Questionnaire
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: Bursa Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmada, şizofreni (SCH) ve maddeye bağlı psikoz (MBP) tanılı bireylerde kişilik özellikleri, bilişsel ön yargılar ve psikotik semptom şiddeti arasındaki ilişkiler araştırılmıştır. Çalışmanın amacı, kişilik özelliklerinin psikotik belirtiler üzerindeki etkisinin bilişsel çarpıtmalar aracılığıyla nasıl şekillendiğini ve hastalık gruplarındaki farklılıkları incelemektir. Yöntem: Araştırmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri kliniğine başvuran ve psikiyatri hekimleri tarafından Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı DSM-5'e (American Psychiatric Association, 2013) dayalı yapılan psikiyatrik muayene neticesinde SCH tanısı almış 33, MBP tanısı almış 33 ve sağlıklı kontrol (KG) grubundan 33 olmak üzere toplam 99 kişi dahil edilmiştir. Katılımcılara Beş Faktör(BİG FİVE) Kişilik Envanteri (BFI), Davos Bilişsel Ön Yargılar Ölçeği (DACOBS), Bilişsel Yanlılık Anketi (CBQ) ve Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS) uygulanmıştır. Veriler SPSS 26.0 programında analiz edilmiş; gruplar arası farklar varyans analizleriyle, değişkenler arası ilişkiler ise korelasyon analizleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Her iki hasta grubunda da bilişsel ön yargı düzeyleri kontrol grubuna kıyasla daha yüksek bulunmuştur. MBP grubunda DACOBS-SBS(sosyal bilişsel sorunlar) ortalamaları SCH grubuna kıyasla daha yüksek saptanmıştır. MBP grubunda PANSS pozitif belirtileri ile DACOBS-ÖBS (öznel bilişsel sorunlar) ve CBQ-C (felaketleştirme) arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. SCH grubunda ise PANSS pozitif belirtileri CBQ-JTC (sonuca atlama) ve CBQ toplam puanlarıyla pozitif ilişki göstermiştir. Ayrıca SCH grubunda DACOBS-SBS puanları PANSS genel puanlarıyla anlamlı korelasyon göstermiştir. . Kişilik özellikleri açısından her iki hasta grubunda da pozitif semptom şiddeti dışadönüklük, uyumluluk, duygusal denge ve deneyime açıklık ile negatif ilişkili bulunmuştur. ROC analizi sonuçlarımıza göre DACOBS-SBS alt ölçeğinin MBP grubunu ayırt etmede yüksek duyarlılık ve kabul edilebilir özgüllük düzeyine sahip olduğu görülmüştür.Sonuç: Sonuçlar, şizofreni ve maddeye bağlı psikoz kliniğinde bilişsel ön yargı örüntülerinin farklı biçimlerde seyrettiğini göstermektedir. Şizofrenide sonuca atlama ve sosyal bilişsel bozulmalar öne çıkarken, MBP'de öznel bilişsel sorunlar ve felaketleştirme belirgindir. Kişilik özelliklerinin psikotik semptomları bilişsel çarpıtmalar üzerinden etkileyebileceği görülmektedir. Bulgular, bilişsel müdahalelerin tanı gruplarına özgü biçimde planlanmasının önemini vurgulamaktadır.

Özet (Çeviri)

Aim: This study investigated the relationships between personality traits, cognitive biases, and psychotic symptom severity in individuals diagnosed with Schizophrenia (SCH) and Substance-Induced Psychosis (SIP). The main objective was to examine how the effect of personality traits on psychotic symptoms is shaped through cognitive distortions and to explore the differences between the two diagnostic groups. Methods: A total of 99 individuals were included in the study: 33 patients with SCH, 33 patients with SIP, and 33 healthy controls (HC) who applied to the Psychiatry Clinic of Bursa Yuksek Ihtisas Training and Research Hospital, University of Health Sciences, and were diagnosed based on psychiatric examination according to the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition (DSM-5; American Psychiatric Association, 2013). Participants completed the Big Five Inventory (BFI), the Davos Assessment of Cognitive Biases Scale (DACOBS), the Cognitive Biases Questionnaire (CBQ), and the Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS). Data were analyzed using SPSS 26.0, with group differences assessed by analysis of variance and relationships between variables by correlation analyses. Findings: Cognitive bias levels were found to be significantly higher in both patient groups compared to the control group. The mean scores for DACOBS-SBS (Social Cognitive Problems) were found to be higher in the SIP group compared to the SCH group. In the SIP group, PANSS positive symptoms were positively correlated with DACOBS-SC (Subjective Cognitive Problems) and CBQ-C (Catastrophizing). In the SCH group, PANSS positive symptoms showed a positive correlation with CBQ-JTC (Jumping to Conclusions) and CBQ total scores. Furthermore, DACOBS-SBS scores in the SCH group showed a significant correlation with PANSS general psychopathology scores. Regarding personality traits, the severity of positive symptoms was negatively associated with extraversion, agreeableness, emotional stability, and openness to experience in both patient groups. According to our ROC analysis results, the DACOBS-SBS subscale was found to have high sensitivity and acceptable specificity in differentiating the SIP group. Conclusion: The results indicate that the patterns of cognitive bias differ between the clinical presentations of Schizophrenia and Substance-Induced Psychosis. While Jumping to Conclusions and social cognitive impairments are prominent in Schizophrenia, subjective cognitive problems and catastrophizing are more pronounced in SIP. Personality traits appear to influence psychotic symptoms through cognitive distortions. The findings emphasize the importance of planning cognitive interventions specific to diagnostic groups.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    940324

    Metamfetamin kullanımına bağlı psikotik bozukluk, metamfetamin kullanım bozukluğu ve şizofreni hastalarında BDNF, COMT, GRIA ve DARPP-32 gen polimorfizm sıklıklarının karşılaştırılması

    Comparing the frequencies of BDNF, COMT, GRIA, and DARPP-32 gene polymorphisms in patients with methamphetamine-induced psychotic disorder, methamphetamine use disorder, and schizophrenia

    YUNUS YÜRÜR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikiyatriSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İZGİ ALNIAK

  2. Tez No

    576628

    Madde psikozu ve şizofreni hastalarında yürütücü işlev bozuklukları

    Executive dysfunctions in patients with substance induced psychosis and schizofrenia

    İSMAİL REYHANİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Nörolojiİnönü Üniversitesi

    Nöroloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SÜHEYLA ÜNAL

  3. Tez No

    664608

    Psikoaktif madde kullanımına bağlı psikotik bozukluk ile psikoaktif madde kullanımı olmayan şizofreni tanılı hastaların psikiyatrik belirtilerinin fenomenolojik olarak karşılaştırılması ve zihin kuramı ile ilişkisi

    Phenomenological evaluation of the psychiatric symptoms of patients with A diagnosis of psychotic disorder due to pam use and patients with A diagnosis of schizophrenia without pam use and their relationship with theory of mind

    ELİF KÜÇÜK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    PsikiyatriSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MURAT ERKIRAN

  4. Tez No

    798893

    İlk epizod psikoz tanılı hastalarda çocukluk çağı travmasının, üst biliş ve sosyal biliş ile ilişkisi

    The relationship between childhood trauma and metacognition and social cognition in patients with first episode psychosis

    ÖZGE SELİN ÖZEN SEKMEK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    PsikiyatriSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Psikiyatri Ana Bilim Dalı

    UZMAN GÜLSÜM ZUHAL KAMIŞ

  5. Tez No

    872932

    Madde kullanımı ile ilişkili psikotik bozukluk tanılı hastaların akut dönem klinik özellikleri, bilişsel işlevleri ve sosyal biliş özelliklerinin incelenmesi

    Examination of acute period clinical features, cognitive functions and social cognition characteristics of patients diagnosed with substance use-related psychotic disorder

    CANSU BARKIŞ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Psikiyatriİzmir Katip Çelebi Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NABİ ZORLU

Geri Dön