Anadolu Türklerinde Hz. Peygamber sevgisi ve anlatımları
The love for the Prophet Muhammad and its expressions among the Anatolian Turks
- Tez No: 973656
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA SARIBIYIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Peygamber sevgisi, Love of prophet
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gaziantep Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hz. Peygamber, sadece peygamber olarak değil, aynı zamanda insanlık tarihinin en etkili ve örnek şahsiyetlerinden biri olarak kabul edilir. Ona duyulan sevgi, İslâm toplumlarında imanî bir bağlılıkla birlikte gelişmiş, zamanla bireysel bir duygudan toplumsal ve kültürel yapının ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Bu çalışma, Anadolu halkının Hz. Peygamber'e yönelik sevgisini tarihsel, kültürel ve dinî boyutlarıyla bütüncül bir şekilde ele almaktadır. Anadolu'nun İslâm ile tanıştığı ilk dönemlerden itibaren gelişen Hz. Peygamber sevgisi, sözlü ve yazılı kültürde kendine özgü ifade biçimleri kazanmış, edebiyat, sanat, mimari, musiki ve halk kültüründe kendini göstermiştir. Çalışmada, sahâbe döneminden başlayarak Anadolu hürmet kültürüne kadar uzanan süreçte bu sevginin farklı tezahürleri detaylı şekilde incelenmiştir. Ayrıca, Ehl-i Beyt sevgisinin Anadolu halkının Hz. Peygamber sevgisiyle kurduğu ilişkisel bağ değerlendirilmiştir. Süleyman Çelebi'nin (ö. 813/1411) Mevlid'i, Yazıcıoğlu Mehmed Efendi'nin (ö.855/1451) Muhammediye'si ve Ahmed Bîcân'ın (ö. 870/1466) Ahmediye'si gibi önemli eserler, Hz. Peygamber sevgisinin dinî bilgiyle yoğrularak duygu dolu anlatımlarla nesilden nesile aktarılmasında merkezi bir rol oynamıştır. Bu eserler yalnızca bir tarih anlatısı değil; aynı zamanda ahlâkî eğitim, dinî şuur ve kimlik inşasında işlevsel bir rol oynamıştır. Camilerde, tekkelerde, medreselerde ve evlerde okunarak hem bireysel bağlılığı derinleştirmiş hem de toplumsal sevgi bilincini yerleştirmiştir.
Özet (Çeviri)
The Prophet Muhammad (peace be upon him) is recognized not only as a prophet but also as one of the most influential and exemplary figures in human history. The love and reverence shown to him in Islâmic societies have developed alongside a deep sense of faith, eventually evolving from a personal sentiment into an integral part of social and cultural identity. This study examines the Anatolian people's love for the Prophet Muhammad from a holistic perspective, addressing its historical, cultural, and religious dimensions. From the earliest periods of Anatolia's encounter with Islâm, this affection has found unique modes of expression in both oral and written traditions, leaving its mark on literature, art, architecture, music, and folk culture. The study explores the various manifestations of this love, from the era of the Companions (Sahaba) to the reverence culture of Anatolia. Moreover, it evaluates how the love for the Ahl al-Bayt (the Prophet's family) has contributed to and deepened the emotional and spiritual bond the Anatolian people have formed with the Prophet. Works such as Süleyman Çelebi's Mevlid (d. 813/1411), Yazıcızâde Mehmed Efendi's Muhammediye (d. 855/1451), and Ahmed Bîcân's Ahmediye (d. 870/1466) played a central role in conveying this prophetic love across generations by blending religious knowledge with emotional expression. These works functioned not merely as historical narratives, but also served as vehicles for moral education, religious consciousness, and identity formation. Recited in mosques, Sufi lodges, madrasas, and homes, they helped deepen personal devotion and foster a collective consciousness centered on love for the Prophet.
Benzer Tezler
- Hoca Ahmed Yesevî ve fütüvvet anlayışı
Ahmed Yesevî and futuvet approach
SELAMİ ORHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Tarihİnönü Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİLAL GÖK
- Dünden bugüne rebab ve yeniden ele alınması
Başlık çevirisi yok
M. REFİK KAYA
Sanatta Yeterlik
Türkçe
1998
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiTürk Sanat Müziği Ana Sanat Dalı
DOÇ. M. CAHİT ATASOY
- XIII. asır Tokat medreseleri
13th century Tokat madrasahs
ABUZER GAFFAR SEVİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinHarran Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDURRAHİM ARSLAN
- Abdülbâkî Ârif Efendi ve Siyer-i Nebî'si
Abdulbaki Arif Efendi and his Siyer-i Nebi
SÜLEYMAN NURİ YAĞCI
Doktora
Türkçe
2022
DinRecep Tayyip Erdoğan Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ŞAMİL BAŞ
- Hilafet mücadelerinin, İslam tarihinda ve Osmanlı İmparatorluğu'nda toplumsal yapıdaki izdüşümü: Seyyid ve Şerifler
Başlık çevirisi yok
RÜYA KILIÇ