Başlangıçtan 19. yüzyıla Türk edebiyatında eleştirellik ve etik
Critical awareness and ethics in Turkish literature from the beginning to the 19th century
- Tez No: 973676
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ BUDAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Türk Edebiyatında Eleştiri ve Eleştirellik, Etik, Etkilenme Endişesi, Beğeni ve Kültür Toplulukları, Criticism and Critical Awareness In Turkish Literature, Ethics, Anxiety of Influence, Taste Cultures and Cultural Communities
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yeditepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yeni Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türk edebiyatı Orta Asya'da başlamış, Anadolu'da yeniden biçimlenmiş, 19. yüzyıla kadar da birbirinden farklı kültür daireleriyle etkileşimler içinde büyümüş, gelişmiş, serpilmiştir. Çok tabii olarak, farklı yaşam koşulları, farklı düşünce ve duygularla bir o kadar da zenginleşmiştir. Denilebilir ki, tüm bu tarihsel süreç içinde Türk edebiyatı hemen hemen her döneminde yeni yeni oluşum ve gelişim çizgileri yakalamış ve renkler kazanmıştır. Bu tez çalışması, başlangıçtan itibaren 19. yüzyıla kadarki Türk edebiyatının değişim süreçlerine eleştirellik ve etik bağlamında bir bakış atfetmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda ele alınan Türk edebiyatında eleştiri, eleştirellik ve etik üç açıdan incelenmiştir. Birinci açıda şairlerin ve yazarların kendi ortaya koydukları yaklaşım ve tavırlar, ikinci açıda Türk edebiyatının ilk eleştirmenleri sayılabilecek tezkireciler, üçüncü açıda ise edebiyat tarihçileri yer almaktadır. Tarihin akışı içinde değişen koşullarda şairlerin ve yazarların kendi eserleriyle ortaya koydukları eleştirellik incelenirken çalışmanın kuramsal arka planını Harold Bloom'un“Etkilenme Endişesi”ile ortaya koyduğu görüşleri oluşturmuştur. Tezkire yazarlarının ele aldıkları şairlerle eserlerine yaklaşımlarının bir sonucu olarak ortaya çıkan hiyerarşik yapı ise, Gans'ın beğeni ve kültür toplulukları teorileri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Tezkirelerden sonraki edebiyat tarihi çalışmaları Yeni Tarihselcilik kuramından da yararlanılarak eleştirellik ve etik açıdan değerlendirilmiş, ardından yine Harold Bloom'un“Etkilenme Endişesi”kuramı ışığında incelenmiştir.
Özet (Çeviri)
Turkish literature originated in Central Asia, was reshaped in Anatolia, and evolved through continuous interaction with diverse cultural spheres until the 19th century. Naturally, it has been enriched by varying life conditions, thoughts, and emotions throughout this process. It can be argued that Turkish literature, across this long historical journey, continuously embraced new forms, directions, and aesthetic qualities. This dissertation aims to examine the transformation processes of Turkish literature from its beginning to the 19th century, with a particular focus on the concepts of critical awareness and ethics. Within this framework, the notions of criticism, critical discourse, and ethics in Turkish literature are analyzed from three perspectives. The first dimension addresses the approaches and attitudes of poets and writers themselves as reflected in their works. The second focuses on the early literary biographers (tezkires), who can be considered the first critics of Turkish literature. The third dimension examines the role of literary historians. In analyzing how poets and writers demonstrated critical awareness within their own works under the changing conditions of history, this study adopts Harold Bloom's theory of the“Anxiety of Influence”as its theoretical foundation. Furthermore, the hierarchical structures emerging from the ways tezkires present poets and their works are evaluated within the framework of Gans's theories on taste cultures and cultural communities. The literary historiographical works that followed the tezkires have been evaluated in terms of critical awareness and ethics within the framework of New Historicism, and subsequently analyzed through the lens of Harold Bloom's theory of the“Anxiety of Influence.”
Benzer Tezler
- Başlangıçtan İkinci Meşrutiyet'e kadar çocuk şiirleri
Turkish child poems from the beginning util the second Constitutional Monarchy
BEKİR HERGÜNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Türk Dili ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET TEKİN
- Türk edebiyatında hikâye dergileri üzerine bir inceleme (1927-2010)
The review on story magazines in Turkish literature
GÜL DURMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Türk Dili ve EdebiyatıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HANDAN İNCİ ELÇİ
- XIX. yüzyıl Türk edebiyatında popüler roman
Turkish popular novel in the XIXth century
SIDDIKA DİLEK YALÇIN
Doktora
Türkçe
1998
Türk Dili ve EdebiyatıHacettepe ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLGE ERCİLASUN
- Tanzimat dönemi Türk edebiyatında romantizm-realizm tartışmaları üzerine bir inceleme
Examination on the arguments of romanticism-realism in Turkish literature in the period of tanzimat reforms
HALEF NAS
Doktora
Türkçe
2012
Türk Dili ve EdebiyatıEge ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FAZIL GÖKÇEK
- Atatürk Kitaplığı K 221 numarada kayıtlı Mecmû'a-i Tevârîh (İnceleme-metin)
Mecmû'a-i Tevârîh, registered in K 221, Atatürk Library (Analysis and text)
SEDANUR TEMEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıYıldız Teknik ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ EMRE ÖZYILDIRIM