Ardahan yöresi halıları ve sürdürülebilirliğine yönelik tasarım çalışmaları
Ardahan region carpets and design studies for sustainability
- Tez No: 973866
- Danışmanlar: DOÇ. GONCA KARAVAR
- Tez Türü: Sanatta Yeterlik
- Konular: El Sanatları, Crafts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Halı dokuma sanatının tam olarak ne zaman ve nerede ortaya çıktığı kesin olarak bilinmemekle birlikte Anadolu'da geçmişten günümüze en önemli el sanatları arasında yer aldığı görülmektedir. Arkeolojik bulgular, halı dokumacılığının sürekli bir gelişim süreci içinde günümüze kadar ulaştığını ortaya koymaktadır. Özellikle Türk topluluklarında yarı göçebe yaşam tarzının bir uzantısı olarak ortaya çıkan halı dokumacılığı, konar-göçer kültürden yerleşik hayata geçişle birlikte süreklilik kazanmıştır. Tarihçiler, sanat tarihçileri, gezginler, arkeologlar vd. tarafından yapılan araştırmalar sonucunda farklı bölgelerde dokunan halılar; motif, desen, renk ve kompozisyon gibi ayırt edici özellikleri nedeniyle dokundukları bölgenin adıyla anılır hale gelmiştir. Bu bağlamda, Ardahan ili de geçmişten günümüze halı dokumacılığı açısından önemli bir merkez olmuştur. Bölgedeki halıcılığın kökeni; Ardahan'ın İpek Yolu güzergâhında yer almasına, Ahıska'ya komşu olmasına ve Anadolu'dan Orta Asya'ya açılan kapılardan biri olmasına dayanmaktadır. İpek Yolu üzerindeki bölgede yerleşik hayat kuran, kökleri Orta Asya'ya kadar uzanan Türk topluluklarının halı dokuma sanatını zenginleştirerek sürdürdükleri bilinmektedir. Her ne kadar Ardahan yöresi halıcılığı üzerine detaylı ve kapsamlı araştırmalar yapılmamış olsa da mevcut belgeler bölgedeki halı dokumacılığının köklü bir geçmişe sahip olduğunu göstermektedir. Bu nedenle bölgenin sahip olduğu dokumacılık potansiyeli dikkate alınarak Ardahan halıları bu araştırmanın konusu olarak seçilmiştir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde Ardahan ilinin tarihi, coğrafi yapısı, yörede halıcılığın tarihsel gelişimi ve bu alandaki kaynakların değerlendirilmesi yer almaktadır. İkinci bölümde, yöre dokumalarında kullanılan hammadde, araç-gereçler ve alan araştırmasıyla tespit edilen halı dokuma örnekleri teknik ve tasarım özellikleri bakımından incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Ardahan halılarının katalog çalışması ile birlikte yörede tespit edilen dokumalardan esinlenerek hazırlanan yeni halı tasarımlarına yer verilmiştir. Sonuç olarak bu araştırma Ardahan yöresi halı dokumacılığının belgelenmesi, sanatsal değerinin ortaya konulması ve bölgedeki halı dokuma geleneğinin yeniden canlandırılarak gelecek nesillere aktarılması açısından önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Although the exact time and place of the emergence of carpet weaving is not known, it is considered one of the most significant traditional crafts in Anatolia from past to present. Archaeological findings reveal that carpet weaving has reached the present day through a continuous process of development. In particular, among Turkic communities, carpet weaving emerged as an extension of the semi-nomadic lifestyle and gained continuity with the transition from a nomadic to a settled way of life. As a result of research conducted by historians, art historians, travelers, archaeologists, and others, carpets woven in different regions have come to be known by the names of the regions in which they were produced, due to their distinctive features such as motifs, patterns, colors, and compositions In this context, Ardahan has been an important center of carpet weaving from past to present. The origins of weaving in the region are linked to Ardahan's location on the Silk Road, its proximity to Akhaltsikhe (Ahıska), and its position as one of the gateways from Anatolia to Central Asia. It is known that Turkic communities, whose roots extend back to Central Asia and who established settled life along the Silk Road, enriched and continued the art of carpet weaving. Although no detailed and comprehensive studies have been conducted specifically on Ardahan carpet weaving, the existing documents indicate that the region has a deep-rooted weaving tradition. Therefore, considering the weaving potential of the region, Ardahan carpets were chosen as the subject of this research. The study consists of three chapters. The first chapter discusses the history and geographical structure of Ardahan, the historical development of carpet weaving in the region, and an evaluation of the existing sources in this field. The second chapter examines the raw materials, tools, and equipment used in regional weaving, as well as the carpet weaving samples identified during field research, in terms of their technical and design characteristics. The third chapter presents a catalog of Ardahan carpets along with new carpet designs inspired by the weavings documented in the region.
Benzer Tezler
- Kars, Ardahan, Iğdır yöresi halıları
The carpets of Kars-Ardahan and Iğdır region
SERPİL AKPINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
El SanatlarıAtatürk ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
Y.DOÇ.DR. TAHSİN PARLAK
- Kağızman yöresi halıları
Kağizman regional carpets
GÖKHAN TOPTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
El SanatlarıArdahan ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ORAL
- Ardahan yöresi düz dokumaları
Ardahan region with plain weaving
MEVLÜT KAPLANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Güzel SanatlarAtatürk ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Bölümü
YRD. DOÇ. DR. TAHSİN PARLAK
- Ardahan yöresi sarıçam meşçereleri için uyumlu gövde çapı modellerinin karışık etkili modelleme tekniği kullanılarak geliştirilmesi
Modeling compatible stem profile of scots pine stands in Ardahan, Turkey using nonlinear mixed-effects models
BURAK SAYGILI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Ormancılık ve Orman MühendisliğiArtvin Çoruh ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYDIN KAHRİMAN
- Ardahan yöresi saf sarıçam meşcerelerinin verimliliği ile bazı ekolojik faktörler arasındaki ilişkilerin araştırılması
Investigation of the relationships between site factors and the growth of pure scotch pine stands in Ardahan region
CABBAR GÜLTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Ormancılık ve Orman MühendisliğiArtvin Çoruh ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMET YENER