Geri Dön

Designing for enhancing sports experience in bouldering using sonification

Bouldering spor deneyimini geliştirmeye yönelik sonifikasyon temelli tasarım

PDF İndir

  1. Tez No: 974059
  2. Yazar: HAKAN YILMAZER
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. AYKUT COŞKUN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Endüstri Ürünleri Tasarımı, Industrial Design
  6. Anahtar Kelimeler: Etkileşim tasarımı, Interaction design
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: İngilizce
  9. Üniversite: Koç Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Tasarım, Teknoloji ve Toplum Bilimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Tasarım Teknoloji ve Toplum Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tez, aksiyon sporlarında spor deneyimini zenginleştirmek amacıyla ses ile görselleştirme ve etkileşim (sonifikasyon) kullanımına odaklanmaktadır. İnsan-Bilgisayar Etkileşimi (HCI) ve spor bilimleri alanlarındaki önceki araştırmalar, ağırlıklı olarak sporcuların atletik performansına odaklanmıştır. Atletik performans, her spor dalında, sporun kendine özgü çeşitli metriklerle ölçülebilmekte ve sporcuya veya ortama entegre edilen akıllı sistemlerle görselleştirilebilmektedir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, bu sistemlerin etkisinin yalnızca atletik performansla sınırlı olmadığını, sporcuların zihinsel ve duygusal durumlarını da etkileyebildiğini göstermektedir. Bu akıllı sistemlerin etkilerine bütüncül bir bakış açısıyla yaklaşmak ve sporcuların deneyimlerini merkeze alan çalışmalar yürütmek, HCI araştırmaları açısından geliştirilmeye açık bir alan tanımlamaktadır. Bu bütüncül spor deneyimine odaklanırken, sporcu ile tasarlanan sistemler arasındaki etkileşimi belirleyen çok sayıda faktör bulunmaktadır. Her aksiyon sporu, kendine özgü duyusal etkileşimler içermektedir; örneğin yüzmede suyun akarken vücutta yarattığı his, kayakta denge hissi ya da tırmanışta kayanın dokusu ve verdiği güven hissi bunlara örnektir. Bu duyusal deneyimlerden yola çıkarak, aksiyon sporları ve sporcuları için geliştirilen sistemlerin de ilgili sporun doğasına uygun olarak görsel, işitsel veya dokunsal gibi farklı modaliteleri kullanması gerekmektedir. Yapılan çalışmalarda, görsel etkileşimler ön planda olurken, işitsel etkileşimlerin rolü görece daha az çalışılmıştır. Bu tez kapsamında, kısa kaya tırmanışı (bouldering) sporuna odaklanılmıştır. Bouldering, genellikle kısa ve fiziksel olarak zorlu rotaların ip ve benzeri emniyet ekipmanları olmaksızın tırmanıldığı bir spordur. Bouldering, fiziksel, zihinsel ve duygusal etkileşimleri bakımından, ses ile etkileşim sistemlerinin etkilerinin incelenmesine olanak sunmaktadır. Bu sebeple, çalışmanın temel araştırma sorusu“Bouldering sporcularının deneyimini ses kullanarak nasıl zenginleştirebiliriz?”şeklinde belirlenmiştir. Bu ana araştırma sorusunu detaylandırmak için oluşturulan beş alt soru, beş iş paketi (İP) altında incelenmiştir. İlk olarak, bouldering sporcularının kinestetik ihtiyaçlarını destekleyecek teknolojilere yönelik gereksinimlerini anlamak amacıyla:“Boulder'cıların kinestetik deneyimlerini destekleyecek teknolojilere yönelik ihtiyaçları nelerdir?”(AltS1) sorusu sorulmuştur. Bu sorunun çıktıları, daha geniş bir tasarım odağı olarak:“Bouldering sporunda bedensel öğrenmeyi desteklemek amacıyla giyilebilir teknolojiler için tasarım fırsatları nelerdir?”(AltS2) altında incelenmiştir. İP1'i oluşturan bu iki sorudan sonra, iteratif tasarım metodolojisi kullanılarak İP2'de prototipler tasarlanmıştır. İP3, İP2'de geliştirilen prototipler üzerinden bouldering'de ses modalitesinin kullanımını incelemiştir. Bu kapsamda,“Ses kullanılarak, orta seviye boulder'cıların kinestetik öğrenimini destekleyen sistemler nasıl tasarlanabilir?”(AltS3) sorusu takip edilerek, HCI literatüründe yeterince ele alınmamış bir boyut olan kinestetik farkındalık ile ses ile geri bildirim arasındaki ilişki araştırılmıştır. İP3 bulguları sonucunda prototipler geliştirilmiş ve“Bouldering deneyimini zenginleştiren sonifikasyonlar nasıl tasarlanabilir?”(AltS4) sorusu, İP4 kapsamında ses tasarımı uzmanlarıyla yapılan kullanıcı çalıştaylarıyla incelenmiştir. Son olarak, tüm iş paketlerinin çıktıları İP5 kapsamında“Bouldering spor deneyimini zenginleştirmek amacıyla sonifikasyon kullanan sistemlerin tasarım kriterleri nelerdir?”(AltS5) sorusu ile değerlendirilmiştir. Bu tezin temel çıktıları iki ana başlıkta değerlendirilebilir. İlk olarak, aksiyon sporlarında ses kullanımına dair yapılan araştırmalara dayanan ve spor deneyimini zenginleştirmeyi hedefleyen sesli etkileşimli sistemlerin tasarımına yönelik içgörüler sunulmaktadır. İkinci olarak, boulder'cılar, rota yapıcılar, ses uzmanları ve etkileşim tasarımcıları ile yürütülen çalışmalar aracılığıyla elde edilen kullanıcı ve uzman görüşleri, yeni etkileşim biçimlerinin tasarlanabileceği alanların belirlenmesini ve SportsHCI alanında yürütülecek gelecekteki çalışmalara yön verilmesini sağlamaktadır.

Özet (Çeviri)

This thesis examines the application of sonification in action sports to enhance the sports experience, through a focus on bouldering. Previous research in the fields of Human-Computer Interaction (HCI) and Sports Sciences tends to focus on the athletic performance of sportspeople. This athletic performance can be measured using various sport-specific metrics and can be influenced by introducing smart systems to the sports, sportspeople, or the environment (e.g., smartwatches, heart rate monitors, fitness trackers). However, recent research shows that the impact of these systems is not limited to athletic performance, but also on the mental and emotional state of the sportspeople. Taking a holistic view on the impact of these smart systems, focusing on the experience of the sportspeople, remains an open venue for HCI research. While addressing this holistic experience, multiple factors determine the interaction between the systems and sportspeople. Each action sport inhibits its sensory blueprint, such as feeling water flow in swimming, maintaining balance in skiing, or assessing rock texture and grip in climbing. Hence, interactive technologies for sportspeople should also leverage different modalities, such as visual, sound, or tactile sensations based on the unique sensations of each sport. Among these modalities, while visual feedback has been extensively studied, the role of sound as a feedback modality remains relatively unexplored in the context of action sports. Within the scope of this thesis, I focused on the bouldering sport, which is a form of climbing that emphasizes short, challenging routes or“problems”typically undertaken without the use of ropes or harnesses. By narrowing my focus to bouldering, I aimed to delve deeper into its unique physical, mental, and emotional aspects, and explore the use of sound and its potential impact on boulderers' experience, in terms of learning, engagement, performance, and motivation. During this exploration, my main research question was,“How can we design to enhance the sports experience for boulderers using sound?”To investigate my main research question, I formulated five sub-questions and structured my study into five work packages (WP). I began by identifying potential opportunities for HCI research within the bouldering experience, asking: What would be the needs of boulderers from technologies that support their kinesthetic learning? (SubQ1). This led to a broader inquiry: What are the design opportunities in bouldering for supporting embodied learning with wearable technologies? (SubQ2), forming the foundation of WP1. Taking an iterative prototyping approach, knowledge gathered in WP1 was used in creating research artifacts in WP2 (SoniBoard and AudioClimb). WP3 dived into the use of sound modality in bouldering, using the prototypes from WP2. Here, I followed“How can support systems using sound feedback be designed to enhance the kinesthetic learning of intermediate-level boulderers? (SubQ3)”to investigate an underexplored dimension in HCI research, the interplay between kinesthetics and sonified feedback. Leveraging the findings from WP3, further iterations to the prototypes were made (SoniBould), asking“How can we create sonifications that enhance the bouldering experience? (SubQ4)”. This question was addressed through workshops involving sound experts, as part of WP4. Finally, findings and results of my studies were collected under WP5 to answer the question,“What are the design considerations for systems that use sonification for enhancing sports experience in bouldering? (SubQ5)”The main contribution of this thesis is two-fold. First, design insights, in the form of craft knowledge, on designing interactive systems for sonification, based on my explorations on the use of sound in action sports, to enhance the bouldering experience. Second, design considerations, comprising user and expert insights, were synthesized through collaboration with boulderers, route-setters, sound experts, and interaction designers to inform the design of new interactions involving sound and SportsHCI research.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1017642

    Sporda pozitif psikolojik terapi algısı: Ölçek geliştirme çalışması

    Perception of positive psychological therapy in sports: A scale development study

    İREM ALTINTAŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    PsikolojiMunzur Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÖMER FARUK TUTAR

  2. Tez No

    917416

    Köpük enjeksiyon prosesinde gri Taguchi ve yapay sinir ağları yöntemleri ile parametre optimizasyonu

    Parameter optimization in foam injection process using grey Taguchi and artificial neural network methods

    NİLAY ERKAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Endüstri ve Endüstri MühendisliğiSakarya Üniversitesi

    Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MERVE CENGİZ TOKLU

  3. Tez No

    989863

    Mastektomi ameliyatı sonrası kadınların sütyen tercihleri

    Bra preferences of women after mastectomy surgery

    ESRA YAĞMUR KARADURAK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Giyim EndüstrisiAnkara Hacı Bayram Veli Üniversitesi

    Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SALİHA ÖZELMAS KAHYA

  4. Tez No

    1004642

    Açık alan rekreasyon etkinliklerinde akış deneyimi, öz yeterlilik ve tutku arasındaki ilişkilerin incelenmesi

    Examining the relationships between flow experience, self-efficacy and passion in outdoor recreational activities

    ÜLKİYE UÇAR DEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    SporLokman Hekim Üniversitesi

    Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA YAZICI

  5. Tez No

    983320

    Ciddi boş zaman aktivitelerinde akış deneyimi

    Flow experience in serious leisure activities

    SONER SÖYLER

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikolojiDokuz Eylül Üniversitesi

    Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÖZKAN TÜTÜNCÜ

Geri Dön