Ciddi boş zaman aktivitelerinde akış deneyimi
Flow experience in serious leisure activities
- Tez No: 983320
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZKAN TÜTÜNCÜ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Turizm, Spor, Psychology, Tourism, Sports
- Anahtar Kelimeler: Fiziksel iyi oluş, Fiziksel rekreasyon, Macera turizmi, Mental iyi oluş, Psikolojik iyi oluş, Spor turizmi, Öznel iyi oluş, Physical well-being, Physical recreation, Adventure tourism, Mental well-being, Psychological well being, Sport tourism, Subjective well-being
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma ciddi boş zaman, akış deneyimi ve öznel iyi oluş arasındaki ilişkileri bütüncül bir model çerçevesinde incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, ciddi boş zaman etkinliklerinin akış deneyiminin alt boyutları olan akıcılık ve kapılma üzerindeki etkilerini ve bu süreçlerin öznel iyi oluşun duyuşsal boyutları (olumlu ve olumsuz duygulanım) ile bağlantısını ortaya koymaktır. Çalışmada ayrıca akışın ciddi boş zaman ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkideki aracılık rolü test edilmiştir. Araştırma Türkiye'de tırmanış faaliyetlerine düzenli olarak katılan bireyler üzerinde yürütülmüş ve iki ayrı örneklem grubundan veri toplanmıştır (n₁=149; n₂=400). Verilerin analizinde Açıklayıcı Faktör Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi ve Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılmıştır. Bulgular, ciddi boş zamanın hem akıcılık hem de kapılma üzerinde pozitif etkiler yarattığını, ayrıca doğrudan olumlu duygulanımı artırıp olumsuz duygulanımı azalttığını göstermektedir. Akıcılık hem olumlu hem de olumsuz duygulanım üzerinde anlamlı etkiler üretirken; kapılma yalnızca olumlu duygulanım üzerinde etkili bulunmuştur. Aracılık analizleri ciddi boş zamanın duygusal çıktılara uzanan etkilerinde akıcılığın tamamlayıcı bir aracı rol üstlendiğini, kapılmanın ise yalnızca olumlu duygulanım için sınırlı bir aracılık sunduğunu göstermiştir. Bu çalışma ciddi boş zaman, akış ve öznel iyi oluş ilişkilerini bütüncül bir modelle test ederek alanyazındaki boşluğu doldurmakta; akışın iki boyutlu yapısını (akıcılık ve kapılma) destekleyen deneysel kanıtlar sunmaktadır. Ayrıca Ciddi Boş Zaman Ölçeği (Dört İfadelik Form) ve İki Boyutlu Akış Ölçeği'nin v Türkçe uyarlamalarının geçerlik ve güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiş ve bu araçların Türkçe örneklemler için kullanılabilirliği ortaya konmuştur. Bulgular kuramsal düzeyde akışın çok boyutlu doğasını pekiştirirken, uygulama düzeyinde rekreasyonel etkinliklerin tasarımı, katılımcı deneyimlerinin iyileştirilmesi ve öznel iyi oluşun güçlendirilmesi için somut öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study investigates the relationship among serious leisure, flow experience, and subjective well-being within an integrated theoretical model. The primary aim is to examine how participation in serious leisure activities influences the two dimensions of flow -fluency and absorption- and how these processes, in turn, affect the affective components of subjective well-being (positive and negative affect). In addition, the study tests the mediating role of flow in the relationship between serious leisure and subjective well-being. The research was conducted with individuals in Turkey who regularly participate in climbing activities, and data were collected from two independent samples (n₁=149; n₂=400). Data analysis employed Exploratory Factor Analysis, Confirmatory Factor Analysis, and Structural Equation Modeling. Findings indicate that serious leisure positively predicts both fluency and absorption, directly increases positive affect, and decreases negative affect. Fluency exerts significant effects on both positive and negative affect, whereas absorption is related only to positive affect. Mediation analyses revealed that fluency functions as a complementary mediator linking serious leisure to both affective outcomes, while absorption provides only a limited mediation pathway for positive affect. By testing serious leisure-flow-subjective well-being nexus in a comprehensive model, this study addresses a gap in the literature and provides empirical support for the two-dimensional conceptualization of flow. Furthermore, the Serious Leisure Scale (Four Items Form) and the Two- vii dimensional Flow Scale were adapted into Turkish for the first time, with validity and reliability confirmed, offering robust tools for future research. The findings reinforce the multidimensional nature of flow at the theoretical level and provide practical implications for designing recreation programs, enhancing participant experiences, and promoting subjective well-being.
Benzer Tezler
- Ciddi boş zaman aktivitelerine katılımın öz yeterlik ve mutluluk düzeyine etkisinin incelenmesi
The effect of participation in serious leisure activities on self-efficacy and happiness levels
MUSTAFA KARAKAYA
Doktora
Türkçe
2024
TurizmAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiRekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİSE DİLEK SEVİN
- Ciddi boş zaman aktivitelerine katılım ile öznel iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between participation in serious leisure activities and subjective well-being
EBRU GÜZEL ÖZENOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiRekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİSE DİLEK SEVİN
- Ciddi boş zaman perspektifinde fitness aktivitelerinin yaşam kalitesine etkisi
The effect of fitness activities on quality of life from the perspective of serious leisure
HATİCE AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
TurizmAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiRekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERCAN YAVUZ
- Beş faktör kişilik kuramının memnuniyet ve ciddi boş zaman davranışına etkisi
The effect of the five-factor personality theory on satisfaction and serious leisure behavior
YUSUF ORMANKIRAN
Doktora
Türkçe
2025
TurizmAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiRekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM ALTUNÖZ
- Antalya ilindeki 1. sınıf tatil köyleri ve 4-5 yıldızlı otellerde animasyon hizmetleri
Başlık çevirisi yok
SELMA ÇERİBAŞI
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
TurizmGazi ÜniversitesiTurizm ve Otelcilik İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MİTHAT ÜNER