Çocuklarda dental anksiyete yönetiminde müziğin etki alanının değerlendirilmesi: CEDAM ölçeğinin Türkçe geçerlilik güvenilirlik çalışması
Evaluation of the effect of music on the management of dental anxiety in children: Turkish validity and reliability study of the CEDAM
- Tez No: 974221
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜMEYRA AKKOÇ
- Tez Türü: Diş Hekimliği Uzmanlık
- Konular: Diş Hekimliği, Dentistry
- Anahtar Kelimeler: Davranış yönlendirme, Dental anksiyete, Geçerlilik, Güvenilirlik, Müzik, Behavior guidance, Dental anxiety, Validity, Reliability, Music
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Diş Hekimliği Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Pedodonti Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: CEDAM'ın kültürlerarası geçerlilik-güvenilirliğinin araştırılması ve projektif, psikometrik ve davranışların puanlandığı dental anksiyete ölçüm araçlarının birbirleri ile olan ilişkisi kapsamında müziğin perioperatif olarak dental anksiyete üzerinde etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: CEDAM'ın kültürlerarası geçerlilik-güvenilirlik analizi 329 çocuk üzerinden yürütüldü. Verilerin analizinde madde analizi, kapsam geçerliliği, yapı geçerliliği, iç tutarlılık ve test-tekrar test güvenilirliği kullanıldı. Müziğin etkisini 9-12 yaş aralığında 78 çocuğun dahil edildiği randomize kontrollü, ilişkisel ve kesitsel bir çalışmada değerlendirildi. Üç randevu şeklinde planlanan çalışmada, üçüncü randevuda çocuklar kontrol ve deney grubuna ayrıldı. Kontrol grubuna geleneksel davranış yönlendirme uygulanırken, deney grubuna geleneksel davranış yönlendirmeye ek klasik müzik dinletildi. Çocukların anksiyete seviyeleri ÇAS-D, ÇDGÖ, CEDAM ölçüm araçları ile perioperatif olarak değerlendirildi. Üçüncü randevu verileri üzerinden oluşturulan kavramsal model ile müziğin etkisi intraoperatif dönem-postoperatif dönem anksiyete seviyeleri olmak üzere iki içsel değişken, preoperatif dönem anksiyete seviyeleri ve müzik olmak üzere iki dışsal değişken oluşturularak tekrardan ele alındı. Kavramsal modelin uygunluğu yol analizi ile test edildi. İstatistiksel değerlendirmede önem düzeyi p<0,05 olarak alındı. Bulgular: CEDAM-14 ve CEDAM-8'in, 9-16 yaş grubundaki çocuklarda dental anksiyetenin değerlendirilmesinde geçerli-güvenilir olduğu belirlendi (Cronbach değerleri sırasıyla; 0,84, 0,80). Çalışmada geleneksel davranış yönlendirme teknikleri ve müziğin çocuklardaki dental anksiyete yönetiminde etkili olduğu; müziğin daha belirgin bir etkiye sahip olduğu saptandı (p<0,001). CEDAM-ÇAS-D ve ÇDGÖ-ÇAS-D arasında yüksek düzeyde pozitif bir ilişki elde edildi (p<0,001). Kavramsal modelde postoperatif anksiyete seviyesine, preoperatif ve intraoperatif anksiyete değişkenlerin etkileri gözlenmezken; müziğin postoperatif anksiyete seviyesine anlamlı düzeyde doğrudan negatif etkisi gözlendi (ß=-0,504, p<0,001). Sonuç: Dental anksiyete yönetiminde müzik ile dikkat dağıtmanın etkinliğinin yanı sıra perioperatif olarak farklı ölçüm araçlarının birlikte kullanılması ile anksiyete seviyelerinin değerlendirilmesinin önemli olduğu sonucuna ulaşıldı. Bunun yanı sıra yeni kavramsal modeller üzerinden postoperatif anksiyete seviyelerini anlamaya yönelik daha fazla çalışma yapılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: The study aimed to investigate the cross-cultural validity and reliability of the CEDAM and to evaluate the effectiveness of music as a perioperative intervention on dental anxiety, within the context of examining the relationships among projective, psychometric, and behaviorally scored dental anxiety assessment tools. Materials and Methods: The cross-cultural validity and reliability analysis of the CEDAM was conducted with 329 children. Item analysis, content validity, construct validity, internal consistency, and test–retest reliability were employed in the data analysis. The effect of music was evaluated in a randomized controlled, correlational, and cross-sectional study involving 78 children aged 9–12 years. The study was designed in three appointments, during the third of which the children were divided into control and experimental groups. While basic behavior management was applied to the control group, classical music in addition to basic behavior management was provided to the experimental group. Children's anxiety levels were assessed perioperatively using the CAMS, CEMS and CEDAM measurement tools. Based on the data obtained from the third appointment, a conceptual model was developed to further examine the effect of music. In this model, intraoperative and postoperative anxiety levels were defined as endogenous variables, whereas preoperative anxiety levels and music were defined as exogenous variables. The model fit was tested using path analysis. The level of statistical significance was set at p<0.05. Results: Both the CEDAM-14 and CEDAM-8 were found to be valid and reliable tools for assessing dental anxiety in children aged 9–16 years (Cronbach's α = 0.84 and 0.80, respectively). The study demonstrated that both basic behavior management techniques and music were effective in managing dental anxiety in children, with music exerting a more pronounced effect (p<0.001). A strong positive correlation was observed between CEDAM and CAMS scores, as well as between CEMS and CAMS scores (p<0.001). In the conceptual model, preoperative and intraoperative anxiety variables were not found to have a significant effect on postoperative anxiety levels; however, music had a significant direct negative effect on postoperative anxiety (β=-0.504, p<0.001). Conclusion: In conclusion, it was determined that, in addition to the effectiveness of music as a distraction technique in the management of dental anxiety, the combined use of different perioperative assessment tools is important for accurately evaluating anxiety levels. Furthermore, it is recommended that future studies be conducted using new conceptual models to better understand postoperative anxiety levels.
Benzer Tezler
- 8-12 yaş arası çocuklarda hipnotik telkinlerin dental anksiyete üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of hypnotic suggestions on dental anxiety in children aged 8-12 years
ELİF KARDEŞ
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2020
Diş HekimliğiAtatürk ÜniversitesiPedodonti Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH ŞENGÜL
- İki farklı görsel işitsel dikkat dağıtma tekniğinin çocuk hastalarda dental anksiyete üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of two different visual auditory distraction techniques on dental anxiety in pediatric patients
CEREN ÖMERCİ
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2025
Diş HekimliğiKütahya Sağlık Bilimleri ÜniversitesiPedodonti Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ULUAKAY
- Çocuklarda dental anksiyetenin belirlenmesinde kullanılan projektif yöntemlerin geliştirilmesi üzerine yapay zekanın etkisi
The impact of artificial intelligence on the development of projective methods used in the assessment of dental anxiety in children
GÜLŞAH SEKMENLİ ÖZBEK
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2025
Diş HekimliğiKütahya Sağlık Bilimleri ÜniversitesiPedodonti Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜMEYRA AKKOÇ
- Okul öncesi dönemdeki çocuklarda, dental anksiyetenin, farklı davranış yönlendirme teknikleri kullanılarak değerlendirilmesi ve ağız sağlığı ile ilişkilendirilmesi
Evaluation of dental anxiety in preschool children using different behavior guidance techniques and its association with oral health
SILA NUR DUMANLAR
Diş Hekimliği Uzmanlık
Türkçe
2024
Diş HekimliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiPedodonti Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERYA CEYHAN
- Çocuklarda diş hekimi korkusu üzerine algılanan kontrolün etkisinin tükürük kortizol düzeyi ve pulse oksimetre ile değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of perceived control on dental fear of children with salivary cortisol level and pulse oximeter
SELİN ERİŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Diş HekimliğiGazi ÜniversitesiÇocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALEV ALAÇAM