Ebû Mansûr Muhammed el-Mâtürîdî'nin tevfîk anlayışı
Ebû Mansûr Muhammed el- Mâtürîdî's understanding of tevfîk
- Tez No: 974298
- Danışmanlar: PROF. DR. HARUN ÇAĞLAYAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Din, Kelam, Religion, Islamic theology
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsan fiilleri konusu, tarihin farklı dönemlerinde olduğu gibi Müslüman düşüncesi açısından da önemli bir gündem maddesi olmuştur. Kişinin fiillerinden dolayı sorumlu tutulması, ilâhî sıfatlar ve etik açıdan ele alınan bir mesele olarak karşımıza çıkar. Etik anlamda dünya üzerindeki fiillerin ahirette ödül veya cezayla sonuçlanması bu fiillerin sahipleri tarafından özgür iradeyle tercih edilmesi gerektiği düşüncesine dayanır. Kader, hidayet ve dalâlet gibi kavramlar çerçevesinde özgün görüşleriyle Müslüman düşüncesi için önemli bir konumda bulunan Mâtürîdî'nin tevfîk anlayışı, insan fiilleriyle ilişkilidir ve farklı açılardan bu fiillerle bağlantılıdır. Onun bu konuyu ele alış tarzı, günümüz sorunlarına çözüm geliştirme açısından göz önünde dikkate alınması gereken yaklaşımlar arasında yer alabilir. Mâtürîdî, kulların özgür iradesiyle Allah'ın iradesi arasındaki ilişkiyi açıklarken Tanrı'nın mutlak kudretini ve insanın özgür iradesini bir arada ele almıştır. Tevfîk kavramı, Allah'ın insanlara verdiği rehberlik ve hidayet olarak anlaşılır. İnsanların doğruyu tercih etmeleri için Allah'ın yönlendirmesi, Mâtürîdî'nin kelâm anlayışında önemli bir yer tutar. O, ulûhiyyet anlayışıyla akıl ve nakil ilişkisini açıklarken, akıl ile vahiy arasındaki uyumlu ilişkiyi vurgular. Bu yönüyle bireyler ve toplumlar, akıl ile naklin bir arada kullanılmasıyla hakikatin bilgisini elde edebilir. Mâtürîdî'nin tevfîk anlayışının temelini oluşturan bu birliktelik, onun düşünce sisteminde önemli bir yer tutar. Bu çalışma kapsamında, ilk olarak Mâtürîdî'nin hayatı hakkında bilgiler verilmektedir. Ardından ikinci bölümde tevfîk kavramı ele alınmaktadır. Sonrasında çeşitli Müslüman mezheplerinin tevfîk konusundaki görüşlerine yer verilmektedir. Üçüncü bölümde, İmam Mâtürîdî'nin tevfîk anlayışı detaylı bir biçimde ortaya konulmaktadır. Bu kapsamda, Mâtürîdî'nin tevfîk anlayışını belirleyen temel unsurlar arasında yer alan ulûhiyyet anlayışı ile akıl-nakil ilişkisi ayrıntılı olarak ele alınmaktadır. Ayrıca Mâtürîdî'nin tevfîk anlayışı çerçevesinde Mu'tezile'ye yönelttiği eleştiriler üzerinde durulmaktadır. Bölümün son kısmında ise Mâtürîdî'nin tevfîk anlayışının güncel değeri ele alınmakta; bu yönüyle insanın yeryüzündeki halifeliği çerçevesinde din ile bilim arasındaki ilişki ve hidayet bağlamında insan-Tanrı ilişkisi analiz edilerek çalışma nihayete erdirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The issue of human actions has been an important agenda item for Muslim thought, as it has been in different periods of history. Holding a person accountable for their actions is an issue that is addressed in terms of divine attributes and ethics. In an ethical sense, it is based on the idea that actions in this world result in reward or punishment in the afterlife and that these actions must be chosen with free will by their creators. Maturidi's understanding of tawfiq, which has an important position for Muslim thought with its original views within the framework of concepts such as fate, guidance and misguidance, is related to human actions and is related to these actions from different perspectives. His approach to this issue can be among the approaches that should be taken into consideration in terms of developing solutions to today's problems. While explaining the relationship between the free will of servants and the will of Allah, Maturidi addressed the absolute power of God and the free will of man together. The concept of tawfiq is understood as the guidance and guidance that Allah gives to people. The guidance of God for people to choose the truth has an important place in Māturīdī's understanding of theology. While explaining the relationship between reason and narration with his understanding of divinity, he emphasizes the harmonious relationship between reason and revelation. In this respect, individuals and societies can obtain knowledge of the truth by using reason and narration together. This unity, which forms the basis of Māturīdī's understanding of tawfiq, has an important place in his system of thought. Within the scope of this study, information is first given about Māturīdī's life. Then, the concept of tawfiq is discussed in the second section. Then, the views of various Muslim sects on tawfiq are given. In the third section, Imam Maturidi's understanding of tawfiq is presented in detail. In this context, the understanding of divinity and the relationship between reason and transmission, which are among the basic elements that determine Maturidi's understanding of tawfiq, are discussed in detail. In addition, Maturidi's criticisms of Mu'tazila within the framework of his understanding of tawfiq are emphasized. In the last section, the current value of Maturidi's understanding of tawfiq is discussed; in this respect, the relationship between religion and science within the framework of man's caliphate on earth and the relationship between man and God within the context of guidance are analyzed and the study is concluded.
Benzer Tezler
- Ebu Mansur Muhammed İbn Muhammed el-Maturidi'nin Te`vilatü`l-Kur`an'ından Suretü`n-Nisa (tenkidi metin)
Başlık çevirisi yok
AYŞE HÜMEYRA ASLANTÜRK
- Ebû Mansûr Muhammed el-Mâtürîdî'de insan fiilleri meselesi
Matter of the human actions in Abū Mansur Muhammad al-Māturīdī
YASİN ŞENTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinKırıkkale ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HARUN ÇAĞLAYAN
- Ebû Mansûr Muhammed el-Mâtürîdî'de büyük günah-şefaat ilişkisi
The great sinner-shafaa'h relation in Abû Mansūr Mohammed al-Māturīdī
KEVSER TEKE
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinKırıkkale ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HARUN ÇAĞLAYAN
- Ebu'l-Yüsr Muhammed el-Pezdevi'nin Maturidi kelam sistemine katkıları
Contributions of Abu'l–Yusr Muhammad al-Bazdawi to Maturidi theolody (Kalam) system
HAKAN YILDIZHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ LÜTFÜ CENGİZ
- Ebû mansûr el-Mâtürîdî'nin peygamber ve sünnet anlayışı
Понимание пророка и сунны абу мансуром аль-матуриди
SABIR MURATALİEV
Doktora
Türkçe
2025
DinKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEKİR TATLI
