Mediasten bölgesine radyoterapi alan hastalarda sol atriyum mekanik ve elektriksel fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of left atrial mechanical and electrical functions in patients receiving mediastinal radiotherapy
- Tez No: 974365
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EVRİM ŞİMŞEK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Kardiyoloji, Cardiology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Radyoterapi, kanser tedavisinde temel yöntemlerden biri olup kanser hastalarının yarısından fazlasında kullanılmaktadır. Radyoterapi kanser hücrelerini başarıyla ortadan kaldırırken, aynı zamanda çevre sağlıklı dokular üzerinde zararlı etkilere yol açabilmekte ve çeşitli yan etkilere neden olabilmektedir. Son yıllarda radyoterapi ve diğer onkolojik tedavilerdeki ilerlemeler sağkalım oranlarını artırmış, ancak bu durumla birlikte tedaviye bağlı kardiyak yan etkiler de daha sık gözlenir hale gelmiştir. Mediastinal radyoterapi, kalbin yakın anatomik komşuluğu nedeniyle sol atriyum başta olmak üzere kardiyak yapıların radyasyona maruz kalmasına yol açmakta; inflamasyon ve fibrozis gibi patofizyolojik süreçler aracılığıyla yapısal ve fonksiyonel bozukluklara neden olabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, mediastene radyoterapi uygulanan hastalarda, radyoterapinin sol atriyumun mekanik ve elektriksel fonksiyonları üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Gereç ve yöntem: Çalışmamız tek merkezli, prospektif ve gözlemsel nitelikte tasarlanmıştır. Ekim 2023–Aralık 2024 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı'nda mediastinal radyoterapi planlanan ve dahil edilme kriterlerini karşılayan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalar RT öncesinde ve tedavi sonrası 6. ayda değerlendirilmiştir. Demografik ve klinik özellikler, vital bulgular, SCORE2 ve CHA₂DS₂-VA skorları, onkolojik tanı ve tedaviler ile kardiyak biyobelirteçler ve laboratuvar sonuçları kaydedilmiştir. LA mekanik fonksiyonları, iki boyutlu ekokardiyografi ile çap, hacim ve strain parametreleri üzerinden; diğer kardiyak yapılar ise rutin ekokardiyografik ölçümlerle değerlendirilmiştir. Elektriksel fonksiyonlar, EKG'de P dalga indeksleri ve 24 saatlik EKG Holter parametreleri kullanılarak incelenmiştir. Radyoterapiye ait toplam, kardiyak ve sol atriyum dozları Eclipse planlama sistemi ile BT tabanlı konturlamalar üzerinden hesaplanmıştır. Elde edilen bulgular radyoterapi öncesi ve sonrası karşılaştırılmış, doz parametreleri ile ilişkileri analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya toplam 26 hasta dahil edilmiş, ancak bir hastanın ekokardiyografi ve EKG Holter verileri değerlendirilememiştir. Ortalama yaş 61,7±14,0 yıl olup, hastaların %84,6'sı erkektir. Ortalama takip süresi 189,5±64,7 gün, ortalama SCORE2 skoru 15,1±9,2 olarak hesaplanmıştır. Hastaların %76,9'u akciğer kanseri, %23,1'i timoma tanılı olup %80,8'i radyoterapiye ek kemoterapi almıştır. RT sonrası kardiyak biyobelirteçlerden NT-proBNP düzeyinde (114,50 [174] ng/L'den 66,50 [166] ng/L'ye; p=0,050) sınırda azalma izlenmiş, Troponin T'de (8,35 [17,27] ng/L'den 12,40 [11,83] ng/L'ye; p=0,253) anlamlı değişiklik görülmemiştir. EKO parametrelerinde sol atriyum çapında (37,0±4,6 mm'den 38,6±5,0 mm'ye; p=0,002), LAV'da (42,7±9,0 ml'den 45,9±8,8 ml'ye; p=0,014) ve LAVİ'de (22,2±4,4 ml/m²'den 24,0±4,4 ml/m²'ye; p=0,004) anlamlı artış izlenmiştir. Ayrıca LASr değerinde (%31,9±10,8'den %28,7±9,6'ya; p=0,034) azalma saptanmıştır. EKG'de P dalga süresi (77,1±9,9 ms'den 117,6±10,8 ms'ye; p<0,001), PR süresi (152,6±18,9 ms'den 158,1±22,2 ms'ye; p=0,001), P dalga alanı (7,89±1,97 mV·ms'den 9,04±2,25 mV·ms'ye; p=0,001), P dalga dispersiyonu (64,5±15,2 ms'den 73,3±15,8 ms'ye; p<0,001) ve PTFV1 değerinde (0,029 [0,012] mm·s'den 0,038 [0,019] mm·s'ye; p=0,001) anlamlı artış saptanmıştır. İAB sıklığı %15,3'ten %66,6'ya yükselmiştir (p<0,001). Holter analizinde SVE atım sayısında (52,00 [540]'dan 229,00 [1713]'e; p=0,015) anlamlı artış, SVE atım yüzdesinde (0,045 [0,446]'dan 0,262 [1,520]'ye; p=0,05) sınırda artış görülmüştür. Atriyal aritmi açısından 3 hastada (%12) AF gelişmiş (p=0,250) olup, supraventriküler aritmi atakları RT öncesi 15 hastada (%60), RT sonrası 16 hastada (%64) gözlenmiş (p=1,00), atriyal aritmi sıklığında istatistiksel olarak anlamlı artış saptanmamıştır. Sonuç: Çalışmamızda, mediastinal radyoterapi uygulanan hastalarda erken dönemde sol atriyumda yapısal ve elektriksel yeniden şekillenmeye işaret eden değişiklikler saptanmıştır. Sol atriyum çapı, hacmi ve indeksinde artış, rezervuar strain değerinde azalma, P dalga indekslerinde bozulma, interatriyal blok sıklığında artış ve supraventriküler erken atımlarda belirgin yükseliş gözlenmiştir. Bu parametreler, literatürde AF gibi atriyal aritmiler için güçlü öngördürücüler olarak kabul edilmektedir. Her ne kadar atriyal aritmi sıklığında anlamlı bir artış izlenmemiş olsa da sonuçlarımız mediastinal radyoterapi uygulanan hastalarda atriyal aritmi gelişimi açısından yakın kardiyak izlemin önemini ortaya koymaktadır. Daha uzun süreli, çok merkezli ve geniş örneklemli çalışmalar, ileri görüntüleme ve biyobelirteç yöntemleriyle desteklenerek radyoterapinin kardiyak etkilerini diğer multifaktöriyel faktörlerden ayrıştıracak şekilde ortaya koymalıdır.
Özet (Çeviri)
Objective: Radiotherapy is one of the main modalities in cancer treatment and is applied in more than half of all cancer patients. While radiotherapy effectively eliminates malignant cells, it can also damage surrounding healthy tissues and lead to various side effects. Advances in radiotherapy and other oncological therapies in recent years have improved survival rates; however, treatment-related cardiac toxicities have become more frequently observed. Mediastinal radiotherapy, due to the close anatomical proximity of the heart, exposes cardiac structures—particularly the left atrium—to radiation, potentially causing structural and functional impairment through pathophysiological processes such as inflammation and fibrosis. The aim of this study was to investigate the effects of mediastinal radiotherapy on the mechanical and electrical functions of the left atrium. Materials and Methods: This single-center, prospective, observational study was conducted between October 2023 and December 2024 at the Department of Radiation Oncology, Ege University Faculty of Medicine. Patients scheduled to undergo mediastinal radiotherapy who met the inclusion criteria were enrolled. Assessments were performed before radiotherapy and at the 6th month after treatment. Demographic and clinical data, vital signs, SCORE2 and CHA₂DS₂-VA scores, oncological diagnoses and therapies, cardiac biomarkers, and laboratory results were recorded. Left atrial mechanical functions were evaluated using two-dimensional echocardiography (diameter, volume, and strain parameters), while other cardiac structures were assessed with standard echocardiographic measurements. Electrical functions were analyzed by P-wave indices on ECG and by 24-hour Holter monitoring. Radiotherapy dose parameters, including total, cardiac, and left atrial doses, were calculated using CT-based contouring in the Eclipse planning system. Pre- and post-treatment findings were compared, and correlations with radiation dose parameters were analyzed. Results: A total of 26 patients were included; echocardiography and Holter data could not be obtained in one case. The mean age was 61.7±14.0 years, and 84.6% of patients were male. The mean follow-up time was 189.5±64.7 days, mean SCORE2 score was 15.1±9.2, and mean CHA₂DS₂-VA score was 1.9±1.6. Lung cancer was the diagnosis in 76.9% and thymoma in 23.1% of patients; 80.8% received concomitant chemotherapy. After RT, NT-proBNP levels decreased from 114.50 [174] ng/L to 66.50 [166] ng/L (p=0.050), whereas troponin T levels showed no significant change (8.35 [17.27] ng/L to 12.40 [11.83] ng/L; p=0.253). Echocardiography revealed significant increases in LA diameter (37.0±4.6 mm to 38.6±5.0 mm; p=0.002), LAV (42.7±9.0 ml to 45.9±8.8 ml; p=0.014), and LAVI (22.2±4.4 ml/m² to 24.0±4.4 ml/m²; p=0.004), along with a reduction in LASr (31.9±10.8% to 28.7±9.6%; p=0.034). ECG analysis showed significant increases in P-wave duration (77.1±9.9 ms to 117.6±10.8 ms; p<0.001), PR interval (152.6±18.9 ms to 158.1±22.2 ms; p=0.001), P-wave area (7.89±1.97 mV·ms to 9.04±2.25 mV·ms; p=0.001), P-wave dispersion (64.5±15.2 ms to 73.3±15.8 ms; p<0.001), and PTFV1 (0.029 [0.012] mm·s to 0.038 [0.019] mm·s; p=0.001). The prevalence of interatrial block increased from 15.3% to 66.6% (p<0.001). Holter monitoring revealed a significant rise in premature supraventricular contraction count (52.00 [540] to 229.00 [1713]; p=0.015) and a borderline increase in their percentage (0.045 [0.446]% to 0.262 [1.520]%; p=0.050). Atrial fibrillation developed in 3 patients (12%) (p=0.250). Supraventricular arrhythmic episodes were observed in 15 patients (60%) before RT and in 16 patients (64%) after RT (p=1.00), with no statistically significant increase in overall atrial arrhythmia incidence. Conclusion: In this study, patients receiving mediastinal radiotherapy demonstrated early changes consistent with structural and electrical remodeling of the left atrium. Significant increases were observed in LA diameter, volume, and index, alongside a reduction in reservoir strain, deterioration in P-wave indices, an increased frequency of interatrial block, and a marked rise in supraventricular ectopic beats. These parameters are recognized predictors of atrial arrhythmias such as AF in the literature. Although the overall incidence of atrial arrhythmia did not significantly increase, our results highlight the importance of close cardiac monitoring in patients undergoing mediastinal radiotherapy. Larger, multicenter studies with longer follow-up and advanced imaging and biomarker assessments are warranted to better delineate the cardiac effects of radiotherapy from other multifactorial influences.
Benzer Tezler
- Göğüs bölgesine radyoterapi alan hastalarda kardiyak otonomik fonksiyonların ve nabız dalga hızının değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of chest radiotherapy on cardiac autonomic functions and pulse wave velocity
ŞEFİK GÖRKEM FATİHOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2014
KardiyolojiHacettepe ÜniversitesiKardiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERGÜN BARIŞ KAYA
- Lenfoma ve solid tümör tanılı pediatrik onkoloji hastalarında antrasikline bağlı akut ve kronik kardiyotoksisitenin retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of anthracycline-induced acute and chronic cardiotoxicity in pediatric oncology patients with lymphoma and solitary tumors
ESRA KARATAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıDokuz Eylül ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DENİZ KIZMAZOĞLU
- Baş-boyun kanserli hastalarda radyoterapinin neden olduğu oral mukozitin önlenmesinde çinko sülfat'ın (ZnSO4) etkisi ve oksidan-antioksidan enzim aktivitelerinin değerlendirilmesi
Effectiveness of zinc sulfate in prevention of oral mucositis induced by the radiotherapy in patients with head and neck cancer, and evaluation of oxidant-antioxidant enzymes activities
M. VECDİ ERTEKİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2002
OnkolojiAtatürk ÜniversitesiRadyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. MEHMET KOÇ
- Mediasten bölgesine uygulanan radyoterapinin otonom sinir sistemi üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Evaluation of the effects of mediastinal radiation therapy on autonomic nervous system
AYŞE HOCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
BiyomühendislikBaşkent ÜniversitesiBiyomedikal Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. METİN YILDIZ
- Nanoparticle enabled diagnosis and combination therapy of cancer
Nanoparçacık destekli kanser tanı ve kombine tedavi araştırmaları
EDA ÇELİKBAŞ
