Katılım bankalarının seçilmiş rasyolara göre karşılaştırılması: özel ve kamu sermayeli katılım bankaları
Comparison of participation banks according to selected ratios: private and public capital participation banks
- Tez No: 974601
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZARİFE GÖKNUR BÜYÜKKARA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Bankacılık, Katılım, Katılım bankacılığı, Banking, Participation, Participation banking
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Muhasebe Finans Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Katılım bankacılığı sistemi, Türkiye'de 1980'li yıllardan itibaren finansal yapının bir parçası hâline gelmeye başlamaktadır. Faizsiz bankacılık esaslarına dayanan bu sistem, geleneksel bankacılıktan farklı olarak kâr-zarar ortaklığı prensibini benimsemekte ve tasarruf sahiplerine alternatif bir finansman modeli sunmaktadır. Türkiye'de kurulan ilk katılım bankası, özel sermayeli bir kuruluş olan Albaraka Türk Katılım Bankası'dır. Buna karşın, kamu sermayeli katılım bankaları daha sonraki yıllarda faaliyet göstermeye başlamış ve katılım bankacılığı sektörünün gelişiminde önemli rol oynamaya başlamıştır. Türkiye'de faaliyet gösteren kamu ve özel sermayeli katılım bankalarının finansal performansı, 2018–2024 dönemine ait veriler üzerinden seçilmiş rasyolar ve panel veri analizleri ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışmada net dönem kârının toplam varlıklara oranı (ROA), net dönem kârının özkaynaklara oranı (ROE) ve özkaynaklar/toplam varlıklar oranı temel göstergeler olarak kullanılmıştır. Analiz sonuçları, banka büyüklüğünün (lnTA) kârlılık üzerinde güçlü ve anlamlı bir etkiye sahip olduğunu, özkaynak oranının pozitif ve sınırda anlamlı, kredilerin aktifler içindeki payının ise negatif ve sınırda anlamlı olduğunu ortaya koymuştur. Banka bazlı değerlendirmelerde, Kuveyt Türk Katılım Bankası'nın hem ROA hem de ROE açısından sektör ortalamasının üzerinde performans sergilediği, Türkiye Emlak Katılım Bankası'nın ise son yıllarda kârlılığında kayda değer bir artış gösterdiği belirlenmiştir. Buna karşılık, Ziraat Katılım ve Albaraka Türk'ün kârlılık göstergelerinin düşük seyretmesi, aktiflerin kâra dönüştürülmesinde sınırlı verimlilik sağladıklarını göstermektedir. Özel sermayeli bankaların genel olarak kârlılık ve özkaynak etkinliği bakımından kamu bankalarının önünde olduğu, kamu bankalarının ise daha güçlü sermaye yapısına rağmen kârlılık oranlarında geride kaldığı tespit edilmiştir. Özkaynaklar/toplam varlıklar oranı incelendiğinde Vakıf Katılım ve Kuveyt Türk'ün güçlü sermaye yapılarıyla öne çıktığı, Ziraat Katılım gibi bazı bankaların ise dış finansman bağımlılığı nedeniyle daha kırılgan bir yapıya sahip olduğu görülmektedir. Yıl etkileri dikkate alındığında, 2019 yılı sektör genelinde kârlılığın gerilediği, 2022 yılında ise kamu bankalarının özel bankalara kıyasla daha yüksek performans sergilediği ortaya çıkmıştır.
Özet (Çeviri)
The financial performance of public and private participation banks operating in Turkey is compared using ratios and panel data analyses based on data from 2018 to 2024. The study used the net profit-to-total assets ratio (ROA), net profit-to-equity ratio (ROE), and equity-to-total assets ratio as key indicators. The analysis results reveal that bank size (lnTA) has a strong and significant effect on profitability, while equity is positive and borderline significant, and the share of loans to assets is negative and borderline significant. Bank-based assessments indicate that Kuveyt Türk Participation Bank has demonstrated the same performance as its sector in terms of both ROA and ROE, while Türkiye Emlak Participation Bank has seen a significant increase in profitability in recent years. In contrast, the modest decline in profitability at Ziraat Participation and Albaraka Türk demonstrates their reasonable efficiency in converting assets into profit. It has been found that privately owned banks generally outperform public banks in terms of profitability and equity efficiency, while public banks, despite their stronger capital base, lag behind in profitability. While Vakıf Katılım and Kuveyt Türk stand out with their strong capital structures, with their improved equity-to-total assets ratios, some banks, such as Ziraat Katılım, are more vulnerable due to their flexibility in external financing. Year-on-year effects were observed, with profitability declining across the sector in 2019, and public banks are expected to outperform private banks in 2022.
Benzer Tezler
- Türkiye'de katılım bankacılığı ile geleneksel bankacılık performanslarının karşılaştırılması
Comparison of participation banking and conventional banking performances in Turkey
FARUK ÇALKILIÇ
- Enflasyonun banka finansal tablolarına etkileri ve Türk katılım bankalarının finansal tablolarının TMS 29'a göre uyarlanması ve analizi
The effects of inflation on bank financial statements and the adaptation and analysis of Turkish participation banks' fi̇nancial statements according to TMS'29
BÜNYAMİN ÖZDOĞAN
- Türkiye'de katılım bankalarının gelişimi ve seçilmiş ülke örnekleri
Development of participation banks in Turkey and selected country examples
PELİN YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
BankacılıkTrakya ÜniversitesiBankacılık Ana Bilim Dalı
PROF. İSMAİL ORÇUN GÜNDÜZ
- The role of Islamic finance in climate remediation: An analytical, comparative and critical study of the performance of selectedparticipatory banks of the OIC countries
İklim iyileştirmesinde İslami finansın rolü: İİT ülkelerinden seçilmiş katılım bankalarının performansı üzerine analitik, karşılaştırmalı ve eleştirel bir çalışma
MUHAMED NEZİR KHAN
Doktora
İngilizce
2025
Ekonomiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN TOPRAK
- Katılım bankalarının ekonomiye katıkıları: Türkiye ve seçili ülkeler karşılaştırılması
Contributions of participation banks to the economy: A comparison of Turkey and selected countries
MOHAMED MOALİM MOHAMED
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
BankacılıkNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiBankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYBERK NURİ BERKMAN