Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynler ile Tipik gelişim gösteren çocuğa sahip ebeveynlerin algıladıkları stres düzeyleri, psikolojik dayanıklılıkları ve aile yaşam doyumlarının karşılaştırılması
Comparison of perceived stress levels, psychological resilience and family life satisfaction of parents of children with special needs and parents of typically developing children
- Tez No: 974600
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE MERVE KALINLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Ana-baba çocuk ilişkileri, Distres düzeyi, Psikolojik dayanıklılık, Yaşam doyumu, Özel gereksinimli çocuklar, Distress level, Hardiness on psychological, Life satisfaction, Children with special needs
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Toros Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, özel gereksinimli çocukların ebeveynleri ile tipik gelişim gösteren çocukların ebeveynlerini karşılaştırarak algılanan stres düzeyleri, psikolojik sağlamlıkları ve aile yaşam doyumlarını incelemektir. Çalışma, ebeveynlerin psikososyal özelliklerini karşılaştırmalı biçimde ele alarak, alandaki boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Araştırmaya katılımcılarını, 3–12 yaş aralığında çocuğu olan 200 ebeveyn oluşturmuştur. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Algılanan Stres Ölçeği, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Aile Yaşam Doyumu Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen bulgular, özel gereksinimli ebeveynlerin stres düzeylerinin daha yüksek, stresle baş etme becerilerinin daha düşük olduğunu; buna karşılık psikolojik sağlamlığın her iki grupta da stresin azalmasında ve aile yaşam doyumunun artmasında önemli bir rol oynadığını göstermiştir. Ayrıca özel gereksinimli ebeveynlerde eğitim düzeyinin daha yüksek, evlilik süresinin ise daha uzun olduğu belirlenmiştir. Gelir düzeyinin özel gereksinimli grupta stres üzerinde anlamlı etkisi bulunmuştur. Çalışmanın sınırlılıkları : Araştırma örneklemi Mersin il merkezinde bulunan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam eden 3-12 yaş arasındaki otizm spektrum bozukluk ve mental reterdasyon tanılı çocukların ebeveynleri ile tipik gelişim gösteren çocukların ebeveynleriyle sınırlıdır. Farklı yaş ve tanı gruplarına sahip ebeveynleri de sürece dahil ederek araştırmanın genellenebilirliğini artırmak adına araştırmanın daha fazla katılımcıyla uygulanması önerilebilir. Araştırmaya katılan ebeveynlerin büyük çoğunluğu annelerden oluşmaktaydı. Babaların da katılımını sağlayacak destekleyici uygulamalar geliştirilebilir. Sonuç olarak, özel gereksinimli çocukların bakımı, ebeveynlerin psikolojik sağlığını ciddi şekilde etkileyebilir. Özel gereksinimli bireylerin bakımını üstlenen ebeveynlerin yalnızca bireysel değil, ailevi ve toplumsal destek sistemleri çerçevesinde ele alınması gerektiği ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda, stresle başa çıkma becerilerini artıracak psikoeğitim programları, sosyal destek mekanizmaları ve aile içi danışmanlık hizmetlerinin güçlendirilmesi önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study was to examine perceived stress levels, psychological resilience, and family life satisfaction by comparing parents of children with special needs with those of typically developing children. The study aims to fill the gap in the field by comparatively examining the psychosocial characteristics of parents. Participants in the study consisted of 200 parents of children aged 3–12. Data were collected using a Personal Information Form, the Perceived Stress Scale, the Brief Resilience Scale, and the Family Life Satisfaction Scale. The findings showed that parents with special needs had higher stress levels and lower coping skills. However, psychological resilience played a significant role in reducing stress and increasing family life satisfaction in both groups. Furthermore, parents with special needs were found to have higher levels of education and longer marriage duration. Income level was found to have a significant effect on stress in the special needs group. Study Limitations: The research sample was limited to parents of children diagnosed with autism spectrum disorder and mental retardation between the ages of 3 and 12, attending special education and rehabilitation centers in the Mersin city center, as well as parents of typically developing children. It would be advisable to include parents of different ages and diagnosis groups to increase the generalizability of the study and conduct the study with a larger number of participants. The vast majority of the parents participating in the study were mothers. Supportive practices that would also include fathers could be developed. In conclusion, caring for children with special needs can significantly impact the psychological well-being of parents. It has become clear that parents caring for individuals with special needs should be considered not only individually but also within the framework of their familial and social support systems. In this context, psychoeducation programs, social support mechanisms, and family counseling services that will enhance stress-coping skills are crucial.
Benzer Tezler
- “You might judge me!”: Parents' Mobile Device Use with Young Children with SEND at Home
“Belki Beni Yargılayacaksınız!”: Engelli ve Özel Gereksinimli Küçük Çocuğa Sahip Ebeveynlerin Evde Mobil Cihaz Kullanımı
YUNUS SARAÇOĞLU
Doktora
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimThe Unıversıty Of NottınghamZihin Engellilerin Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ANNE EMERSON
DOÇ. DR. DEBRA COSTLEY
DOÇ. DR. LAURAN DOAK
- Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynler ile normal gelişim gösteren çocuğa sahip ebeveynlerin yalnızlık düzeyleri ve evlilik doyumu ile ilişkilerinin incelenmesi
The relationship between parents of children with normal development and the relationship between marriage satisfaction and parents with special needed children
AİŞE BETÜL BAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN GENÇ
- Tipik gelişim gösteren ve özel gereksinimi olan çocuk ebeveynlerinin öz şefkat düzeyleri ile ebeveynlik stresi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of self-compassion levels and parenting stress levels of parents of children with typical development and children with special needs
CEREN BATIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ YILDIZ
- Etkileşimli kardeş eğitim programının tipik gelişim gösteren çocuklarla otizmli çocukların kardeş ilişkilerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of interactive sibling education program on sibling relations of typical developing children and children with autism
FİKRİYE SEZER
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİGEN GÜRSOY
- Dudak damak yarığı olan çocukların anneleri ile tipik gelişim gösteren çocukların annelerinin iletişim becerilerinin karşılaştırılması
Comparison of the communication skills of the mothers of children with cleft lip and palate and the mothers of children with typical developments
SACİDE EBRAR ENGİNAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul Medipol ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM ÜNAL LOGACEV