Kur'an'da Hz. Musa ve Salih kul kıssasında Salih Kul'un kimliği ve rehberlik rolü
The identity and guiding role of the righteous servant in the Qur'anic narrative of prophet Moses and the righteous servant
- Tez No: 974620
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUKADDER ARİF YÜKSEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Tefsir, Kur'an, Musa (a.s.), Salih Kul, Kıssa, Rehberlik, Tefsīr, Qurān, Moses, Righteous Servant, Parable, Guidance
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ardahan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Kur'ân'da zikredilen Hz. Mûsâ ve Sâlih Kul kıssası bağlamında, Sâlih Kul'un kimliği ve rehberlik rolü ele alınmaktadır. Kıssada yer alan Sâlih Kul'un şahsiyetiyle ilgili olarak ileri sürülen görüşler; adının Hızır olduğu, hatta hâlen hayatta bulunduğu yönündeki yaklaşımlar, tefsir geleneğinde önemli bir tartışma alanı oluşturmuştur. Bu bağlamda, söz konusu yorumlar Kur'ân ve rivayetler çerçevesinde değerlendirilerek yeniden ele alınmıştır. Çalışmada, Sâlih Kul'un rehberlik vasfı yalnızca bireysel mânevî gelişim açısından değil, aynı zamanda ilâhî iradenin insan hayatını yönlendirme biçimini yansıtması bakımından da önem arz etmektedir. Kur'ân'daki kıssalar, okuyucunun doğruya yönelmesi ve ilâhî hikmeti kavrayabilmesi için derin mesajlar içermektedir. Bu çerçevede, Hz. Mûsâ'nın Sâlih Kul ile gerçekleştirdiği yolculuk, bilgi arayışı süreci ve bu süreçte karşılaşılan ilâhî sınamalar açısından dikkat çekici bir örnek olarak değerlendirilmektedir. Araştırmada nitel analiz yöntemi benimsenmiş; kıssa ile ilgili klasik ve modern tefsirler, hadis kaynakları ve İslâm düşüncesindeki farklı yorumlar incelenmiştir. Literatür taraması yoluyla elde edilen veriler sentezlenerek, Sâlih Kul'un rehberlik fonksiyonu üzerine karşılaştırmalı analizler gerçekleştirilmiştir. Sonuç itibarıyla, Sâlih Kul'un ilâhî bir bilgiye mazhar olduğu; ancak bu bilginin herkes tarafından doğrudan kavranamayacak bir mahiyete sahip bulunduğu tespit edilmiştir. Hz. Mûsâ ile gerçekleştirdiği yolculuk, insanın bilgiye ulaşma sürecindeki sınırlarını ve sabrın bu süreçteki merkezî rolünü gözler önüne sermektedir. Sâlih Kul'un rehberliği, ilk bakışta anlamlandırılamayan olayların ardındaki ilâhî hikmeti idrak etme yetisini kazandıran örnek bir model olarak değerlendirilmektedir. Bu yönüyle kıssa, hem ferdî hem de toplumsal düzeyde rehberlik ilkeleri açısından önemli çıkarımlar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the identity and guidance role of the Righteous Servant within the context of the Qur'anic story of Prophet Musa and the Righteous Servant. The different views put forward about the identity of Salih Kul mentioned in the story, the claims that her name is Hızır and that she is still alive, pose a significant problem. This story has been interpreted in Islamic thought through extensive exegetical and narrative sources, and it has been analyzed from different perspectives. The aim of this study is to provide information on the identity of the Righteous Servant in light of the Qur'an and narrations and to reveal his role in guidance. The significance of this study lies in the fact that the guidance role of the Righteous Servant is crucial not only for individual spiritual development but also for understanding the way divine will directs human life. The stories in the Qur'an contain important messages that guide people to the right path and help them comprehend divine wisdom. In this context, the interaction between the Righteous Servant and Prophet Musa is noteworthy in terms of the transmission of divine knowledge and the attitude towards human limitations in understanding. A qualitative research method was adopted in this study, examining interpretations, hadiths, and different perspectives in Islamic thought regarding the story. A literature review was conducted to evaluate both classical and modern interpretations of the story, and comparative analyses were carried out on the guidance role of the Righteous Servant. As a result, it is understood that the Righteous Servant possesses divine knowledge, but this knowledge is of a nature that cannot be comprehended by everyone. The journey of Prophet Musa with him highlights the limitations of human access to knowledge and the importance of the virtue of patience. The guidance of the Righteous Servant can be considered a model for looking beyond the material world and understanding the operation of divine decree beyond human intellect.
Benzer Tezler
- İşari tefsir bağlamında Hz. Musa ve Salih Kul kıssasının tefsir ve tevili
The interpretation and gloss of the prophet moses and al-khidr parable within the scope of connotative interpretation
ENES RENÇBER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH TİYEK
- Mâtürîdî'nin kıssa yorumu ve inanç temalı kıssalara yaklaşımı
Mātürīdī's interpretation of parables and his approach to parables about faith
MÜCAHİT KILINÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH DEMİR
- Kur'ân'da ilim, hikmet ve sabır ilişkisi: Hz. Mûsâ ve sâlih kul kıssası örnekliğinde
The relationship of knowledge, wisdom, and patience in the Qur'an: In the example of the parable of Moses and righteous servant
MERYEM ÖMEROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP NERMİN AKSAKAL
- Kur'an'daki mucize haberlerine yaklaşımlar: İbn 'Âşûr ve Muhammed Esed örneği
The Explanations of miracles in the Quran: The examples of Muhammed Esed and Ibn 'Âşûr
ZEYNEP GÜRLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
DinErciyes ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM GÖRENER
- Hadislerde sâliha kadın (Buhârî örneği)
İn hadiths women morality (Bukhari exapmle)
HAYRİ KURUÇOLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinIğdır ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSA ÇETİN