Satranç ve sanat ilişkisi üzerine bir inceleme
A study on the relationship between chess and art
- Tez No: 974655
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HÜDA SAYIN YÜCEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: satranç, sanat, estetik deneyim, oyun, metafor, disiplinlerarasılık, chess, art, aesthetic experience, play, metaphor, interdisciplinarity
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Resim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, satranç ve sanat arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır. Araştırmanın kavramsal çerçevesi, satrancın tarihsel ve kültürel kökenleri, estetik deneyim ve oyun kavramları temelinde yapılandırılmıştır. Çalışma, satranç ile sanat arasında estetik, felsefi ve metaforik bağlamlarda nasıl bir ilişki vardır ve bu ilişki sanat yapıtları üzerinden nasıl açıklanabilir temel problemine dayandırılmış, araştırmada bu soruya, farklı dönemlere ve disiplinlere ait satranç temalı sanat eserleri örnekleri üzerinden yanıtlar aranmıştır. Tez, nitel araştırma yönteminde ve durum çalışması modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, veriler doküman incelemesi yöntemiyle toplanmış; amaçlı örnekleme yöntemine uygun olarak seçilen satranç temalı sanat eserleri, betimsel analiz tekniği kullanılarak ve hermeneutik yaklaşımdan hareketle çözümlenmiştir. Tarihsel, kültürel, sanatsal ve felsefi kaynaklara dayalı olarak yürütülen literatür taraması, eserlerin çok yönlü çözümlemelerine katkı sunmuştur. Araştırma sürecinde, satranç temasının sanat yapıtlarında anlam üreten, eleştiren, sorgulayan ve felsefi açılımlara imkan tanıyan metaforik bir yapı olarak işlev gördüğü belirlenmiştir. Bu temanın, resim sanatında genellikle metaforik ve alegorik bir temsil düzeyinde işlenerek simgesel anlam üretimine olanak tanıdığı; çağdaş sanat pratiklerinde ise sanatın oyunsal doğası ve izleyiciyle kurulan deneyim odaklı ilişkiler aracılığıyla daha esnek, katılımcı ve çok yönlü bir anlam yapısına kavuştuğu tespit edilmiştir. Söz konusu bulgular, satrancın sanatla kurduğu ilişkinin tarihsel süreçler, kültürel bağlamlar ve estetik yaklaşımlar doğrultusunda yeniden biçimlenen, yoruma açık ve çoğulcu bir yapı sergilediğini göstermiştir. Bu bağlamda, satranç temasının hem sanatçının üretim sürecinde hem de izleyicinin yorum sürecinde yaratıcı, eleştirel ve katılımcı bir ifade alanı sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine the interdisciplinary relationship between chess and art. The conceptual framework is structured around the historical and cultural origins of chess, the notion of aesthetic experience, and theories of play. The central research question investigates how the relationship between chess and art can be understood in aesthetic, philosophical, and metaphorical terms, and how this relationship is represented and interpreted through various works of art. The study adopts a qualitative methodology and is designed as a case study. Data were collected through document analysis, and the selected chess-themed artworks -chosen via purposive sampling- were examined using descriptive analysis and interpreted through a hermeneutic lens. A comprehensive literature review, grounded in historical, cultural, artistic, and philosophical sources, supported the multi-dimensional interpretation of the artworks. Findings suggest that the theme of chess operates as a metaphorical structure within art, generating meaning, enabling critique, provoking philosophical inquiry, and reflecting aesthetic complexity. In traditional painting, chess is often portrayed allegorically, allowing for symbolic interpretation. In contrast, contemporary art practices present the chess motif through playful, participatory, and multi-layered aesthetic strategies that engage the viewer experientially. Ultimately, the study concludes that the chess–art relationship is open-ended, pluralistic, and shaped by cultural contexts, historical processes, and evolving aesthetic paradigms. Within this framework, the theme of chess serves as a creative and critical space for both artistic production and interpretative engagement.
Benzer Tezler
- İnsan-hayvan ikiliğinde tahakküm ilişkisi ve sanattaki görünürlüğü
The domination in human-animal duality and its visibility in art
MERİÇ KURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Güzel SanatlarHacettepe ÜniversitesiSeramik Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. CEREN SELMANPAKOĞLU
- Nesneler ve fotoğrafik yorumları
Objects and photographic interpretations
MERİH AKOĞUL
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Sahne ve Görüntü SanatlarıMarmara ÜniversitesiFotoğraf Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. BARBAROS GÜRSEL
- Çağdaş Suriye nesrinde siyasî hapishane edebiyatı üzerine eleştirel bir bakış
The literature of political prisons in contemporary Syrian prose analytical prepective
ABDOLGADER MOHAMED ALİ
Yüksek Lisans
Arapça
2014
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. FİKRET ARSLAN
- Satranç eğitiminin 60-72 aylık çocukların görsel algı becerilerine olan etkisinin incelenmesi
The effect of chess training on visual perception skills of 60-72 months old children
EZGİ BAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimKütahya Dumlupınar ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BANU ÖZKAN