Millî uyanış öncüsü Mukay Elebayev'in Uzak Col (Uzun Yol) romanında yapı ve izlek
Structure and trajective in the novel Far Col (Long Road) by national revival pioneer Mukay Elebayev
- Tez No: 974776
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DÖNE ARSLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arşiv, Dilbilim, Batı Dilleri ve Edebiyatı, Archive, Linguistics, Western Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mukay Elebayev, Kırgız edebiyatının sayılı isimlerinden biridir. Kırgız toplumunun yaşantısını, dönem içerisinde yaşanmış olan zorlukları birebir olarak aktaran yazarın, diğer yazarlardan ayrıştığı noktayı anlayabilmek adına araştırmalar yapılarak çalışmaya başlanılır. Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm içerisinde, yazarından yaşamı, edebî kişiliği ve kaleme aldığı eserler üzerinde durulur. Mukay Elebayev'in Uzak Col (Uzun Yol) romanı, dönem şartlarını günümüz insanlığına aktarmayı amaçlar ve edebiyat içerisinde büyük bir yer edinir. İnsanlığa ders niteliği taşıyan eser birçok uyarı da içerir. M. Elebayev, her zaman insanlık için eserler kaleme alarak, toplumu iyiliğe ve güzelliğe yönlendirmek ister. Çalışmamızı oluşturan ikinci bölümde, Kırgız edebiyatı bünyesinde“ilk”özelliği taşıyan eser incelenerek, yapı ve izlek bakımından özellikleri ele alınacaktır. Yapı incelemesi; olay örgüsü, metin türü, zaman, mekân, şahıs kadrosu, bakış açısı, metin dışı nesnel ögeler olmak üzere yedi yapı unsuru ile ele alınmaktadır. Tarihî olaylara da sık sık başvurularak, romanın temasının net bir biçimde anlaşılması sağlanmaktadır. İzleksel açıdan incelenmesinde sosyoloji, tarih, psikoloji gibi bilim dallarından yararlanılmaktadır. Bu şekilde tarihten günümüze dek süren olayların toplum üzerindeki etkileri gözler önüne serilmektedir. Mukay Elebayev'in romanında rejim sıkıntıları, yozlaşma, sömürülme gibi toplumsal sorunların izleksel açıdan değerlendirilmesi yapılmaktadır. Eserin birçok dilde çevrilmesiyle de evrenselliğe ulaşma amacı güdülmekte ve Kırgız halkının tüm dünyaya duyurmaya çalıştığı fakat başaramadığı sesi olmayı sağlamak amaçlanmaktadır. Devletlerin yaratmış olduğu bazı politikalar onca yıldan günümüze dek ulaşmış, kimi zaman geleceğe yön verici nitelikte olmuş, kimi zaman da yaşanılan coğrafyanın eksilerini gün yüzüne çıkarmıştır. Tarih boyunca birçok devlet ile temas hâlinde bulunulmuş, fakat sonuçlarının bu kadar ağır olabileceği gerçeğiyle yüzleşilebilmesi için edebiyata ihtiyaç duyulmuştur. Romanın otobiyografik özellikler göstermiş olması inandırıcılığını artırmış ve insanların şüphesiz yaklaşmasına vesile olmuştur. Romanın başkahramanı olan yazar Mukay Elebayev bu eseri ile, Çarlık Rusya'nın halkına yaptığı zulmü gözler önüne sermeyi başarmaktadır.
Özet (Çeviri)
Mukay Elebayev is among the most distinguished figures in Kyrgyz literature. This study begins with an in-depth investigation to comprehend the unique aspects that distinguish Elebayev from other writers, particularly in his direct portrayal of Kyrgyz society's way of life and the challenges experienced during his era. Our research is structured into two main sections. The first section explores the author's biography, literary identity, and his body of work. Elebayev's novel Uzak Col (The Long Road) holds a significant position in literature, as it aims to convey the socio-historical conditions of its time to contemporary audiences.The novel serves as a cautionary narrative, offering insightful reflections on societal issues. Elebayev consistently endeavors to steer society toward moral and aesthetic ideals by crafting literary works that emphasize humanitarian values. The second section of this study examines a pioneering work in Kyrgyz literature, analyzing its structural and thematic characteristics. The structural analysis is conducted through seven fundamental elements: plot, text type, time, setting, character composition, narrative perspective, and extratextual objective components. By frequently referencing historical events, the study ensures a precise understanding of the novel's thematic framework. Additionally, in the thematic analysis, insights from disciplines such as sociology, history, and psychology are incorporated to illuminate the enduring impact of historical events on society. Elebayev's novel critically examines major societal issues, including regime crises, corruption, and exploitation, providing a thematic perspective on these concerns. Furthermore, the translation of the novel into multiple languages has facilitated its journey toward universality, allowing it to become the voice of the Kyrgyz people—one that they have long sought to project to the world, yet struggled to do so. Certain policies implemented by states have endured over the years, sometimes shaping the future and at other times revealing the socio-geographical disadvantages inherent in the region. Throughout history, Kyrgyz society has interacted with various states; however, literature has played an essential role in confronting the harsh realities of these encounters. The novel's autobiographical elements further enhance its credibility, fostering a sense of authenticity that resonates with readers. Ultimately, Mukay Elebayev, both as the author and as the protagonist of his own narrative, successfully exposes the oppression inflicted upon the Kyrgyz people under Tsarist Russian rule.
Benzer Tezler
- Azerbaycan millî uyanış hareketinde Ali Bey Hüseyinzâde ve Füyûzat dergisi
Ali Bey Huseyinzade and Fuyuzat magazine in national awakening of Azerbaijan
ISMAT BAYRAMOV
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
GazetecilikEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OKTAY BERBER
- Continuity and change in nationalist discourse in albania during national awakening communism and post-communism periods
Milli uyanış, komünizm ve komünizm sonrası Arnavutluk`ta milliyetçi söylemin sürekliği ve değişimi
ENİS SULSTAROVA
Yüksek Lisans
İngilizce
2002
Siyasal BilimlerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. PINAR AKÇALI
- Azerbaycan basını ve mizah: Molla Nasreddin dergisi çizimlerinin göstergebilimsel bir analizi
Press of Azerbaijan and humor: Semiotic analysis of Molla Nasreddin magazine's drawing
BAHAR HUSEYNOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
GazetecilikAkdeniz ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL AYŞAD GÜDEKLİ
- Milli Edebiyat Akımı'nın Azerbaycanlı şair Ahmed Cevad şiiri üzerine etkisi
The influence of the national literature movement on the poetry of Azerbaijani poet Ahmet Javad
EMRE KURBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiTürkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YALÇIN YILMAZ