Geri Dön

Instagram kullanıcılarının dijital kişilik yapıları tespiti üzerine şema modeli perspektifinden bir envanter geliştirilmesi

Development of an inventory for determining the digital personality structures of Instagram users from the perspective of schema model

PDF İndir

  1. Tez No: 974797
  2. Yazar: ALYA ŞAHİN SARI
  3. Danışmanlar: PROF. DR. NECMİ EMEL DİLMEN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Psikoloji, İletişim Bilimleri, Psychology, Communication Sciences
  6. Anahtar Kelimeler: Erken dönem uyum bozucu şemalar, Kişilik envanteri, Sosyal medya platformları, İnstagram, Early maladaptive schemas, Personality inventory, social mediaplatforms, Instagram
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Marmara Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Gazetecilik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Bilişim Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Tezin amacı Instagram platformunda kullanıcıların kişilik yapılarını tespit etmeye yardımcı bir envanter geliştirilmesidir. Kullanıcıların sosyal medya davranışları ile kişilik örüntüleri arasındaki ilişkiyi anlamlandırmak için şema modelinden faydalanılmıştır. Çalışmanın literatür bölümünde bilişim ve psikoloji disiplinlerini kapsayan derlemeler yapılmıştır. Kendini sunma zemini olarak sosyal medya kavramı ve evrimi aktarılmıştır. Dijital kimlik ve temsiliyet süreçleri değerlendirilerek dijital izlerin veri gücü ile yapılan profilleme, kişiselleştirme ve öneri sistemleri ile algoritmaların çalışma mekanizmaları incelenmiştir. Ardından sosyal medyada kişilik analizine dair çalışmalar değerlendirilmiş, kişilik yapılarına dair kapsayıcı bir yaklaşım olan şema modeli hakkında bilgi verilmiştir. Açıklayıcı ve keşfedici araştırma desenine sahip nicel araştırma yöntemi tercih edilerek 520 kişiye anket çalışması uygulanmıştır. Tüm istatistiksel analizlerin istatistik programı (SPSS) ile yapıldığı araştırmada Sosyal Medya Kullanım Entegrasyon Ölçeği, Demografik Bilgi Formu, Uluslararası Kişilik Envanteri (IPISV), Young Şema Ölçeği (YSÖ-KF3), Young Rygh Kaçınma (YR-KÖ), Young Telafi Ölçeği (YTÖ) ve geliştirilen Dijital Kişilik Yapısı Envanteri kullanılmıştır. Analiz bulguları, kullanıcıların Instagram'daki davranışlarının kişilik yapılarından izler taşıdığını ortaya koymuştur. Özellikle dışadönüklük, gelişime açıklık, duygusal dengesizlik gibi boyutların, dijital kişilik envanterindeki bağımlılık/yetersizlik, başarısızlık, sosyal izolasyon ve duygusal yoksunluk gibi şemalarla anlamlı ilişkiler içinde olduğu görülmüştür. Ayrıca eleştiriye tahammülsüzlük, statü düşkünlüğü, kontrol ve sosyal çekilme gibi telafi ve kaçınma eğilimlerinin de dijital kişilik yapısı envanterindeki farklı şema alanlarıyla pozitif ya da negatif yönde ilişkiler kurduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, kişilik özelliklerinin dijital platform davranışlarıyla ölçülebilir düzeyde bağlantılı olduğunu göstermektedir. Çalışma sonucunda, Instagram kullanıcılarının kişilik yapılarının belirli boyutlarda platform üzerindeki davranışlarına yansıdığı saptanmış ve bu doğrultuda sosyal medya temelli kişilik analizlerinde kullanılabilecek özgün bir envanter geliştirilmiştir.

Özet (Çeviri)

The purpose of this study is to develop an inventory to identify Instagram users' personality structures. The schema model was used to explain the relationship between social media behaviors and personality patterns. In the literature, reviews combining informatics and psychology were conducted. Social media was examined as a medium of self-presentation and its evolution was described. Digital identity and representation processes were evaluated, along with data-driven profiling, personalization, recommendation systems, and algorithms based on digital traces. Studies on personality analysis via social media were reviewed, and the schema model was presented as a comprehensive framework. A quantitative research design with explanatory and exploratory aims was applied, and a survey was conducted with 520 participants. Statistical analyses were performed using SPSS. The study used the Social Media Use Integration Scale, Demographic Information Form, International Personality Inventory Short Version (IPISV), Young Schema Questionnaire–Short Form 3 (YSQ-S3), Young–Rygh Avoidance Inventory (YR-AI), Young Compensation Inventory (YCI), and the newly developed Digital Personality Structure Inventory (DPSI). Findings showed Instagram behaviors reflect personality structures. Traits like extraversion, openness, and emotional instability were associated with digital schemas such as dependence/incompetence, failure, social isolation, and emotional deprivation. Avoidance and compensation tendencies—including intolerance of criticism, status seeking, control, and social withdrawal—were linked to various digital schema domains. These findings demonstrate measurable connections between personality traits and digital behaviors, leading to a unique inventory for social media–based personality analysis.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    637858

    Instagram kullanıcılarının kişilik özellikleri ve tüketici etkileşimi üzerine bir inceleme

    An investigation into the relationship between Instagram users' personality traits and consumer engagement

    BURCU EROL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Reklamcılıkİstanbul Bilgi Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. EMİNE ESER GEGEZ

  2. Tez No

    551705

    Sosyal medyada gözlemci etkisi ile benlik sunumu arasındaki ilişki

    Relationship between observer effect and self presentation in social media

    ULKAR GULMAMMADZADA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    GazetecilikMarmara Üniversitesi

    Gazetecilik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ŞEVKİ IŞIKLI

  3. Tez No

    493160

    Küresel kahve markalarının ınstagram üzerinden gerçekleştirdiği marka kişiliği bazlı iletişim çalışmalarının çift yönlü analizi; Starbucks_tr, cariboucoffetr, caffeneroturkiye

    Global coffee brands in ınstagram used communication studies based brand personality and its double-directional analysis; Starbucks_TR, Cariboucoffetr, Cafenero Turkiye

    AYŞE BEYNEM URAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Halkla İlişkilerKocaeli Üniversitesi

    İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NİHAL PAŞALI TAŞOĞLU

  4. Tez No

    939526

    Kişilik özellikleri bağlamında fırsatları kaçırma korkusunun (FoMO) plansız satın alma davranışlarına etkisi: Hisse senetleri ve kripto paralar üzerine bir araştırma

    The effect of fear of missing out (FoMO) on impulsive buying behavior in the context of personality traits: A research on stocks and crypto currencies

    MEHMET KUTLUĞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    İşletmeBilecik Şeyh Edebali Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEVGİ GÖNÜLLÜOĞLU

  5. Tez No

    799105

    Tıp fakültesi öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığı, kişilik özellikleri ve beden imajı arasındaki ilişkinin incelenmesi

    Examination of the relationship between social media addiction, personality trai̇ts and body image in medical school students

    ERSİN KARAYTU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    PsikiyatriKahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. EBRU FINDIKLI

Geri Dön