Kadmiyum uygulamalarının soya çeşitlerinde verim ve verim parametreleri üzerine etkisinin belirlenmesi
Determination of the effects of cadmium applications on yield and yield parameters in soybean varieties
- Tez No: 974834
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CEMAL KURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Soya Fasulyesi, Kadmiyum, 1000- Tohum Ağırlığı, Verim ve Verim Parametreleri, Soybean, Cadmium, 1000 Seed Weight, Yield and Yield Components
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada kontrolllü koşullar altında dört farklı Cd (0, 2.5, 5 ve 7.5 mg/kg) dozunun üç farklı soya (Atlas 3616, Arısoy, Superb) çeşidinde verim ve verim parametreleri incelenmiştir. Deneme bölünmüş parseller deneme desenine göre olup, 3 tekerrürlü olacak şekilde dizayn edilmiştir. Denemede kadmiyumun bitki boyu, dal sayısı, bakla boyu, bakla sayısı, tane sayısı, bin tane ağırlığı ve dekara verim üzerinde çeşit ve doza bağlı önemli etkileri tespit edilmiştir. Cd uygulamaları, bitki boyunda çeşitlere göre %10.2 (Superb) ile %37 (Arısoy) arasında azalmalara neden olmuştur. Dal sayısı, Cd dozu arttıkça tüm çeşitlerde azalmış; Superb %40.0'lık düşüşle en fazla etkilenen, Arısoy ise %7.1 ile nispeten toleranslı bulunmuştur. İlk bakla yüksekliği parametresinde Arısoy çeşidi, 7.5 mg/kg Cd dozunda %7.5 artış göstererek adaptif bir yanıt göstermiş, buna karşılık Atlas 3616 %25.2'lik azalma ile stres belirtileri saptanmıştır. Bakla sayısı, Cd artışıyla genel olarak azalma eğiliminde olmakla birlikte Atlas 3616 (%15.6 düşüş) nispeten dirençli, Superb (%22.7 düşüş) ise en hassas çeşit olarak bulunmuştur. Tane veriminde 5 mg/kg Cd dozunda Atlas 3616 ve Arısoy'da hormesis etkisi (sırasıyla %14.6 ve %12.5 artış) gözlenirken, 7.5 mg/kg Cd dozunda Superb çeşidinde %42.9'luk ciddi düşüşe neden olmuştur. Bin tane ağırlığında en yüksek kayıp Arısoy çeşidinde (%24.6), en düşük kayıp ise Superb çeşidinde (%12.8) kaydedilmiştir. Dekara verimde Atlas 3616, kontrol grubunda 491.8 kg/da ile en yüksek değere ulaşmış, fakat 7.5 mg/kg Cd %24.3 düşüşle nispeten dirençli olduğu tespit edilmiştir. Superb ise 7.5 mg/kg Cd ile %43.8'lik verim kaybıyla en hassas çeşit olarak öne çıkmıştır. Çalışma, tarımsal üretimde Cd riski taşıyan bölgelerde toleranslı çeşitlerin kullanılması, toprak Cd seviyelerinin 2.5 mg/kg Cd üzerinde olduğu alanlarda ekimden kaçınılması ve endüstriyel atıklardaki Cd limitlerinin sıkılaştırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
In this study, under controlled conditions, the effects of four different cadmium (Cd) doses (0, 2.5, 5, and 7.5 mg/kg) on yield and yield parameters were investigated in three soybean cultivars (Atlas 3616, Arısoy, and Superb. The experiment was designed according to split plot design with 3 replications. In the experiment, significant effects of cadmium on plant height, branch number, first pod length, pod number, seed number, 1000-seed weight and yield were determined depending on the variety and dose. Cd applications caused decreases in plant height between 10.2% (Superb) and 37% (Arısoy) according to varieties. Branch number decreased in all varieties as Cd dose increased; Superb was the most affected with a decrease of 40.0%, while Arısoy was relatively tolerant with 7.1%. In the first pod height parameter, Arısoy variety showed an adaptive response by increasing by 7.5% at 7.5 Cd dose, whereas stress symptoms were detected with a decrease of 25.2% in Atlas 3616. Although pod number generally tended to decrease with increasing Cd, Atlas 3616 (15.6% decrease) was found to be relatively resistant, while Superb (22.7% decrease) was found to be the most sensitive variety. At a dose of 5 mg/kg Cd, a hormesis effect on seed yield was observed in Atlas 3616 and Arısoy (with increases of 14.6% and 12.5%, respectively), whereas at a dose of 7.5 mg/kg Cd, a substantial reduction of 42.9% was recorded in the cultivar Superb. The highest loss in 1000-seed weight was recorded in Arısoy variety (24.6%), and the lowest loss was recorded in Superb variety (12.8%). In terms of yield, Atlas 3616 reached the highest value in the control group with 491.8 kg/da, but was found to be relatively resistant with a 24.3% decrease at 7.5 mg/kg Cd. Superb stood out as the most sensitive variety with a 43.8% yield loss at 7.5 mg/kg Cd. The study recommends using tolerant varieties in areas with Cd risk in agricultural production, avoiding planting in areas where soil Cd levels are above 2.5 mg/kg Cd, and tightening Cd limits in industrial wastes.
Benzer Tezler
- Ağır metal stresinin yemlik soya (Glycine max L.)'da bitki gelişimi ve fizyolojisi üzerine etkilerinin belirlenmesi
Determination of the effect of heavy metal stress on plant development and physiology in forage soybean (Glycine max L.)
GÖNÜL KOÇAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
ZiraatAtatürk ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP GÜL
- Kadmiyum stresine maruz bırakılan soya fasulyesi [Glycine max (L.) merrill] fidelerinde 24-epibrassinolid'in büyüme ve antioksidan sistem üzerine etkileri
Effects of 24-epibrassinolide on growth and antioxidant system in soybean seedles exposed to cadmium stress
FURKAN DEMİREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ZiraatÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YONCA SURGUN ACAR
- Priming uygulamalarının kadmiyum stresine maruz bırakılan bazı çeltik (Oryza sativa L.) çeşitlerinde çimlenme, fide gelişimi ve bitki bünyesinde biriken kadmiyum miktarları üzerine etkileri
The effects of priming applications on germi̇nati̇on, growth and cadmium content of exposed to cadmium stress some rice (Oryza sativa l.) cultivars
SAMET KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ZiraatHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER KONUŞKAN
- Kadmiyum ve çinko uygulamalarının kadıntuzluğu, şimşir ve altuni taflan yapraklarının bazı kimyasal özellikleri üzerine etkileri
Effects of cd and zn treatments on leaf chemical compounds of boxwood ladybird (Berberis thunbergii Atropurpurea), (Buxus sempervirens Suffriticosa) and gold tassel (Euonymus japonica Aurea) plants
ERKAN GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
BotanikKastamonu ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NEZAHAT TURFAN
- Kadmiyum toksisitesi koşullarında selenyum uygulamalarının lüpende (Lupinus albus L.) bitki gelişimi ve antioksidatif enzim aktivitesine etkisi
The effect of selenium applicationslupine (Lupinus albus L.) plant growth and antioxidative enzyme in cadmium condition
MEHMET CESİM AKONAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ZiraatVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SİBEL BOYSAN CANAL