Devlet muhasebesi ile tek düzen hesap planının karşılaştırılması ve 5018 sayılı Kanun çerçevesinde bir dönemlik muhasebe süreci
Comparison of government accounting and uniform chart of accounts and one-term accounting process within the framework of Law No. 5018
- Tez No: 974906
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET DEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Devlet muhasebesi, Tek Düzen Hesap Planı, 5018 sayılı Kanunu muhasebe süreci, Government accounting, Uniform Chart of Accounts, Law No. 5018, accounting process
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Muhasebe, Finans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Devlet muhasebesi, kamu kaynaklarının etkin ve doğru kullanımını sağlamak amacıyla tarihsel olarak gelişmiş, hesap verebilirlik ve mali saydamlık ilkeleri çerçevesinde yapılandırılmıştır. 5018 Sayılı Kanun ile birlikte devlet muhasebesinde Tek Düzen Hesap Planı uygulanmaya geçirilmiş ve tahakkuk esaslı muhasebe sistemi benimsenmiştir. Bu sayede devlet muhasebesi, özel sektör muhasebesine yaklaşmış ve gelir ile giderlerin kaydedilmesinde daha sistematik ve standart bir yöntem kullanmaya başlamıştır. Ayrıca TDHP'nin sağladığı yapı sayesinde, devlet muhasebesinde de faaliyet sonuçlarının mali tablolar aracılığıyla düzenli olarak raporlanması mümkün hale gelmiş ve mali bilgilerin karar alma süreçlerinde etkin kullanımı sağlanmıştır. Bu çalışma, devlet muhasebesi ile özel sektörde uygulanan Tek Düzen Hesap Planı (TDHP) arasındaki farkları ve benzerlikleri ortaya koymayı ve 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde bir dönemlik muhasebe sürecini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, devlet muhasebesi ve TDHP'de kullanılan hesap grupları detaylı olarak incelenmiş, muhasebe defterleri ve mali tablolar açısından karşılaştırmalı analizler yapılmıştır. Ayrıca, 5018 Sayılı Kanun çerçevesinde bir dönemlik muhasebe süreci örnek uygulamalarla ele alınmış, uygulamadaki işlemler açıklanmış ve etkileri değerlendirilmiştir. Bu karşılaştırmada her iki sistem arasında benzerlikler ve farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Özellikle devlet muhasebesinde normal işletme mantığının dışında kamu yararı dâhilinde iş ve işlemler olduğundan genel muhasebe ile farklılıklar fazla olmuştur. Dönen Varlıklar hesap sınıfında her iki sistem açısından oldukça benzerlikler vardır. Mali Duran Varlıklarda her iki sistemde önemli farklılıklar olduğu görülmüştür. Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklarda her iki sistemde benzerliklerin çok olduğu tespit edilmiştir. Aynı durum Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar için de geçerlidir. Ancak Öz Kaynaklar açısından her iki sistemdeki farklılıkların diğer hesap sınıflarıyla kıyaslandığında çok fazla olduğu görülmüştür. Bu da normal bir durumdur. Zira devlet muhasebesinde kâr anlayışından ziyade verimlilik/hizmet anlayışı ön plana çıkmaktadır. Normal işletmede bahse konu işlemler, örneğin yedekler, devlet muhasebesinde kendisine yer bulmamıştır.
Özet (Çeviri)
Government accounting has historically developed to ensure the efficient and proper use of public resources and is structured within the principles of accountability and financial transparency. With the enactment of Law No. 5018, the Uniform Chart of Accounts (UCA) was implemented in government accounting, and an accrual-based accounting system was adopted. This has aligned government accounting more closely with private sector accounting, enabling a more systematic and standardized approach to recording revenues and expenditures. Additionally, thanks to the structure provided by the UCA, it has become possible to regularly report operational results in financial statements and to use financial information effectively in decision-making processes. This study aims to reveal the differences and similarities between government accounting and the Uniform Chart of Accounts (UCA) used in the private sector and to examine a one-period accounting process within the framework of Law No. 5018 on Public Financial Management and Control. Within the scope of the research, account groups used in both government accounting and the UCA were analyzed in detail, and a comparative analysis was conducted regarding accounting books and financial statements. Moreover, a one-period accounting process under Law No. 5018 was presented with practical examples, and the transactions and their effects were evaluated. The comparison revealed both similarities and differences between the two systems. Particularly, since government accounting involves public interest-driven operations outside the normal business logic, differences with private sector accounting are more pronounced. In the Current Assets account class, both systems exhibit considerable similarities. Significant differences were observed in Fixed Financial Assets. Similarities were prominent in Short-Term Liabilities, as well as in Long-Term Liabilities. However, in terms of Equity, differences between the two systems are greater compared to other account classes. This is expected, as government accounting emphasizes efficiency and service rather than profit. For example, provisions such as reserves, which exist in private sector accounting, do not have a corresponding place in government accounting.
Benzer Tezler
- Türkiye`deki devlet muhasebe sisteminin uluslararası standartlarla karşılaştırılması ve yeni devlet muhasebe sisteminin oluşturulması
Comparision and contrast of govermental accounting system in Turkey with that of international accounting standards and proposing a new govermental accounting system
SERAP SEBAHAT YANIK
- Türkiye Azerbaycan muhasebe hesap planının ve mali tablolarının karşılaştırılması
Comparison of uniform chart of account and financial statements Of Turkey and Azerbaijan
SAMİRA ABDULLAYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
İşletmeSakarya Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. SELAHATTİN KARABINAR
- Balık üretim işletmelerinde maliyetlerin muhasebe standartları ve vergi mevzuatı çerçevesinde hesaplanması: Bir vaka çalışması
Calculation of costs within the framework of accounting standards and tax legislation at fisheries enterprises: A case study
SEÇKİN ARSLAN
- Tek düzen muhasebe sisteminde devlet muhasebesinin yeri ve işleyişi
The place and functioning of government accounting in the uniform accounting system
ÖZNUR YERLİKAYA TUNÇ
- Balık üretme işletmelerinde TMS 41 kapsamında ürün maliyetlerinin hesaplanması ve muhasebeleştirilmesi
Calculation of product costs? and accounting under TAS 41 of fish breeding enterprises
AHMET GÖKGÖZ