Determination of magma fertility indicators for porphyry systems in western anatolia and central taurides
Batı anadolu ve orta toroslar porfiri sistemleriyle ilişkili magma üretkenlik göstergelerinin belirlenmesi
- Tez No: 975074
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ İMER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Porfiri sistemleri, yay, yay-arkası ve çarpışma sonrası ortamlarda gelişen magmatizma ile yakından ilişkilidir. Yay ile ilişkili porfiriler genellikle Cu bakımından zenginken, yay-arkası ve çarpışma sonrası ortamlarda daha çok Au bakımından zengin porfiri yatakları gelişmektedir. Üretken magmalar genellikle oksidize, sulu ve S, Cl, F gibi uçucular bakımından zengin olduklarından, magma oksidasyon seviyesi, su içeriği ve uçucu bütçesi, porfiri oluşumu açısından yay veya çarpışma sonrası magmaların üretkenliğini artıran temel parametreler olarak görülmektedir. Her ne kadar tüm kayaç jeokimyası uzun süredir üretkenlik değerlendirmelerinde kullanılsa da, son yıllarda porfiri yataklarının oluşumunu kontrol eden magmatik süreçleri anlamada mineral ölçeğinde jeokimyanın kullanımı giderek önem kazanmıştır. Bu çalışma, Oligo–Miyosen'den Kuvaterner'e kadar uzanan ve güneye doğru gençleşme eğilimi gösteren uzun süreli magmatizmanın gözlendiği Neotetis orojenik kuşağının Batı Anadolu ve Orta Toroslar segmentlerindeki Geç Senozoyik yay-arkası ve çarpışma sonrası magmatizmasını incelemektedir. Bölgesel ölçekte önemli porfiri sistemleri genellikle yüksek-K'lu kalk-alkalen ile hafif alkalen karakterli ortaç–asidik kayaçlarla ilişkilidir. Zirkon U–Pb tarihlendirmeleri ile zirkon ve apatit iz element analizlerini birleştiren çoklu parametreli yaklaşım, üretken magmaların zirkonda yüksek Eu/Eu*, Ybn/Dyn ve ∆FMQ değerleriyle; apatitte ise pozitif Eu/Eu* ve yüksek Cl içerikleriyle ayırt edilebildiğini ortaya koymaktadır. Buna karşılık, Sr/Y ve La/Yb gibi tüm-kayaç üretkenlik göstergeleri verimli ve verimsiz sistemleri ayırt etmede yetersiz kalmakta, mineral ölçeğindeki göstergelerin güvenilirliğini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma zirkon ve apatit jeokimyasını Anadolu'daki magma üretkenliğinin değerlendirilmesinde güvenilir araçlar olarak ortaya koymakta ve Tetis metalojenik kuşağının diğer çarpışma sonrası segmentlerine de uygulanabilir yeni yaklaşımlar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Porphyry systems are closely associated with magmatism in arc, back-arc, and post-collisional settings. Arc-related porphyries are typically Cu-rich, whereas back-arc and post-collisional settings more commonly host Au-rich porphyry deposits. Magma oxidation state, water content, and volatile budget are key parameters that enhance the fertility of arc or post-collisional magmas in terms of porphyry formation since fertile magmas are generally oxidized, hydrous, and enriched in volatiles such as S, Cl, and F. Although whole-rock geochemistry has been widely applied in fertility assessment, the use of precise mineral geochemistry has gained popularity for understanding magmatic controls on porphyry deposit formation. This study investigates Late Cenozoic back-arc and post-collisional magmatism in Western Anatolia and the Central Taurides, segments of the Neotethyan orogenic belt that experienced prolonged Oligo–Miocene to Quaternary magmatism with a progressive southward-younging trend. The region hosts significant porphyry systems within intermediate to felsic intrusions of high-K calc-alkaline to mildly alkaline affinity. A multi-proxy approach, combining zircon U–Pb dating with zircon and apatite trace element analyses, demonstrates that fertile magmas are characterized by elevated Eu/Eu*, Ybn/Dyn, and ∆FMQ in zircon, and positive Eu/Eu* and Cl contents in apatite. By contrast, whole-rock fertility proxies such as Sr/Y and La/Yb fail to distinguish fertile from barren systems, emphasizing the robustness of mineral-scale indicators. Overall, this study establishes zircon and apatite geochemistry as reliable tools to evaluate magma fertility in Anatolia and provides insights applicable to other post-collisional segments of the Tethyan metallogenic belt.
Benzer Tezler
- Uludağ (Bursa) çevresindeki eosen granitoyidleri ile ilişkili altın-tungsten-bakır-molibden (Au-W-Cu-Mo) cevherleşmelerinin jenezi ve tektono-metalojenik evrimi
Genesis and tectono-metallogenic evolution of gold-tungsten-copper-molybdenum (Au-W-Cu-Mo) mineralizations associated with eocene granitoids around uludağ (Bursa)
HÜSEYİN KOCATÜRK
- Bazı esterlerin kinetik incelenmesi ve termodinamik parametrelerin belirlenmesi
Kinetic study and detesmination of thermodnamic parameters of some esters
İBRAHİM TAŞ
- Doğuştan kalça çıkıklı hastalarda kalça patolojilerinin bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
NECDET ŞÜKRÜ ALTUN
- İki katlı pamuk ipliklerinden dokunan kumaşlarda örgüye bağlı olarak maksimum atkı sıklığının değişimi üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
MELTEM ASLI NARTER
