Sağlık harcamaları ile çeşitli sağlık indikatörleri arasındaki ilişki; karşılaştırmalı ülke analizi
The relationship between health expenditures and various health indicators: A comparative country analysis
- Tez No: 975098
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ESRA NAZMİYE KILCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Ekonomisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sağlık Ekonomisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmamızda belirli sağlık harcamalarının çeşitli sağlık indikatörleri arasındaki nedensellik ilişkisi zaman serisi analizleri yardımıyla ortaya konmaya çalışılmıştır. Araştırma verileri Almanya ve Fransa'nın sağlık indikatörleri için OECD ve Dünya Bankası gibi resmi kaynaklardan 2000-2020 yılları arasını kapsayacak şekilde hazırlanmıştır. Bağımlı değişken olarak; kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla, hastane yatak sayısı (bin kişi başına düşen), bebek ölüm oranı (bin canlı doğumda), doğumda beklenen yaşam oranı (bin kişi başına düşen), hekim sayısı (kişi başına düşen), Ar-Ge harcamaları ve hastanede kalış süresi olarak seçilmiştir. Bağımsız değişken olarak tüm analizlerde sabit olacak şekilde; kişi başına düşen mevcut sağlık harcaması, yurtiçi genel hükümet sağlık harcamaları ve cepten ödeme (kişi başına düşen sağlık harcamasına oranı) kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki bağlantılar belirlenmeden önce toplanan tüm veriler durağanlık testinden geçmiştir. Her bir değişken için ADF (Augmented Dickey-Fuller) testi uygulanarak serilerin durağanlık seviyeleri (I(0), I(1)) belirlenmiştir. Analiz sonucunda seriler durağan çıkmamıştır. Değişkenler durağan olmasa bile uygulanabilen bir nedensellik testi olan Toda-Yamamoto Nedensellik testi, serilerin düzey değerlerinde ilişkileri incelemek için kullanılmıştır. Toda-Yamamoto Nedensellik testi sonucuna göre Almanya'da kişi başına düşen mevcut sağlık harcaması ile hekim sayısı ve Ar-Ge harcamaları arasında nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Yurtiçi genel hükümet sağlık harcamaları ile hekim sayısı ve Ar-Ge harcamaları arasında nedensellik ilişkisi bulunurken diğer sağlık indikatörleri arasında nedensellik bulunamamıştır. Cepten yapılan sağlık harcamaları ile diğer tüm indikatörler ile anlamlı istatistiksel ilişki bulunamamıştır. Fransa'da kişi başına düşen mevcut sağlık harcamaları ile bebek ölüm oranı arasında nedensellik ilişkisi kurulabilirken diğer değişkenler arasında nedensellik bulunamamıştır. Yurtiçi genel hükümet sağlık harcamaları ile hastane yatak sayısı, hekim sayısı, Ar-Ge harcamaları ve hastane kalış süresi arasında nedensellik ilişkisi kurulmuştur. Ayrıca cepten yapılan sağlık harcamaları ile doğumda beklenen yaşam oranı, Ar-Ge harcamaları ve hastane kalış süresi arasında nedensellik ilişkisi bulunmuştur.
Özet (Çeviri)
In this study, the causal relationship between specific health expenditures and various health indicators has been examined using time series analyses. The research data were compiled from official sources such as the OECD and the World Bank, covering the period from 2000 to 2020 for health indicators of Germany and France. The dependent variables include: gross domestic product per capita, hospital bed density (per 1,000 people), infant mortality rate (per 1,000 live births), life expectancy at birth (per 1,000 people), physician density (per capita), research and development expenditures, and average length of hospital stay. As independent variables, which remain constant across all analyses, the following were used: current health expenditure per capita, domestic general government health expenditure, and out-of-pocket expenditure (as a ratio of per capita health expenditure). Before determining the relationships between variables, all collected data were subjected to stationarity tests. The Augmented Dickey-Fuller (ADF) test was applied to each variable to determine the stationarity levels of the series (I(0), I(1)). The results of the analysis indicated that the series were non-stationary. To investigate relationships at the level values of the series, the Toda-Yamamoto causality test, which can be applied even when variables are non-stationary, was employed. According to the results of the Toda-Yamamoto causality test, in Germany, a causal relationship was found between current health expenditure per capita and both physician density and research and development expenditures. A causal relationship was also identified between domestic general government health expenditure and both physician density and research and development expenditures, while no causality was found between other health indicators. Additionally, no significant statistical relationship was found between out-of-pocket health expenditures and any of the other indicators. In France, a causal relationship was established between current health expenditure per capita and the infant mortality rate, whereas no causality was found among other variables. Causal relationships were also identified between domestic general government health expenditure and hospital bed density, physician density, R&D expenditures, and the average length of hospital stay. Furthermore, causality was found between out-of-pocket health expenditures and life expectancy at birth, R&D expenditures, and the average length of hospital stay.
Benzer Tezler
- Toplam sağlık harcamaları ile çeşitli faktörler arasındaki ilişkinin, farklı zaman serileri yöntemleri ile analizleri: Türkiye örneği
Analyses of the relationship between total health care expenditures and various factors via multiple time series methods: The Turkish case
SERHAT BÜYÜKTANIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Sağlık Kurumları YönetimiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSağlık Ekonomisi Bilim Dalı
DOÇ. DR. METİN DİNÇER
- Sağlık harcamaları ile makroekonomik faktörlerin topsis yöntemi ile değerlendirilmesi: Türkiye ve Oecd ülkeleri (2015-2023)
Evaluation of health expenditures and macroeconomic factors with topsis method: Turkey and Oecd countries (2015-2023)
YUSUF ULAŞ İLKYAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
EkonomiKarabük Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN KARAMELİKLİ
- Hasta başı testlerin birinci basamak sağlık hizmetlerinde sağlık harcamaları üzerine etkisi
The impact of point-of-care testing on health expenditures in primary healthcare
SALİH ADİL BERKTAŞ
Doktora
Türkçe
2025
Halk SağlığıGazi ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA NECMİ İLHAN
- Türkiye'de Sosyalleştirme'den“Sağlıkta Dönüşüm”e sağlık harcamaları ve mevzuatı
Health expenditures and related legislation in Türkiye from socialization to transformation in health
EMİNE BARAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2009
Halk SağlığıAnkara ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET SALTIK
- Büyüme teorileri çerçevesinde eğitim ve sağlık göstergeleri ile ekonomik büyüme ilişkileri
Relationship between education,health indicators and ecoomic growth within the frame of economic growth theories
AHMET GÖKÇE AKPOLAT