Psikolojik ve sosyal faktörlerin anlık satın alma niyetine etkisi: Lüks tüketim tutumunun aracılık rolü
The effect of psychological and social factors on impulse buying intention: The mediating role of luxury comsumption attitude
- Tez No: 975186
- Danışmanlar: DOÇ. DR. TALHA BAYIR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası Ticaret, International Trade
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Şırnak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İktisat ve Finans Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küreselleşme !le tüket!c! davranışlarını şek!llend!ren faktörlerde öneml! değ!ş!mler yaşanmış ve bu durum, satın alma davranışlarının çeş!tlenmes!ne neden olmuştur. Özell!kle postmodern dönemde !vme kazanan teknoloj!k gel!şmeler, b!reyler!n hızlı ve düşünmeden gerçekleşt!rd!ğ! anlık satın alma davranışlarının artış göstermes!ne yol açmıştır. Anlık satın alma davranışlarını etk!leyen b!rçok unsur bulunmakla b!rl!kte, ps!koloj!k ve sosyal faktörler bel!rley!c! b!r rol oynamaktadır. Araştırma kapsamında, Türk!ye'de yaşayan lüks ürün tüket!c!ler!n!n lüks tüket!me yönel!k tutumlarının anlık satın alma davranışları üzer!ndek! etk!s! !ncelenm!şt!r. Çalışmanın temel amacı, materyal!zm, nars!s!zm, hedon!zm, benl!k, prest!j ve statü g!b! ps!koloj!k ve sosyal faktörler!n lüks tüket!me yönel!k tutum üzer!ndek! etk!ler!n! ve bu tutumun anlık satın alma n!yet!ne nasıl yansıdığını ortaya koymaktır. Araştırmada, n!cel araştırma yöntem! ben!msenm!ş olup, ver! toplama aracı olarak yapılandırılmış anket formu kullanılmıştır. Araştırma, Türk!ye genel!nde lüks tüket!m ürünü kullanan 608 b!reyle gerçekleşt!r!lm!şt!r. Elde ed!len ver!ler SPSS ve AMOS programları kullanılarak anal!z ed!lm!şt!r. Ver!ler!n anal!z!nde tanımlayıcı !stat!st!kler, bağımsız örneklem t test!, tek yönlü varyans anal!z! ve gruplar arası farklılığın bel!rlenmes!nde Pos Hoc Tukey Test! kullanılmıştır. Ölçek değ!şkenler! arasındak! !l!şk!ler!n bel!rlenmes!nde Pearson korelasyon anal!z! uygulanmıştır. Ölçekler!n geçerl!l!k ve güven!rl!ğ!n!n bel!rlenmes!nde Açıklayıcı Faktör Anal!z! (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Anal!z! (DFA) yapılmıştır. Araştırma da kullanılan ölçek değ!şkenler!ne yönel!k anal!zde Process Macro Model 4 ve Model 1 kullanılmıştır. Araştırma bulguları net!ces!nde, değ!şkenler arasında anlamlı (p<0.05) ve poz!t!f yönlü !l!şk!ler bulunmuştur. Materyal!zm, nars!s!zm, hedon!zm, statü ve prest!j değ!şkenler!n!n anlık satın alma n!yet! üzer!nde anlamlı ve poz!t!f etk!ler! olduğu (β>0, p<0.05); benl!k değ!şken!n!n etk!s!n!n poz!t!f yönde olmasına rağmen !stat!st!ksel olarak anlamlı bulunmadığı tesp!t ed!lm!şt!r. Ayrıca b!reyler!n yaş, c!ns!yet, gel!r düzey!, meden! durum, meslek ve eğ!t!m düzey! g!b! demograf!k özell!kler!ne göre anlık satın alma davranışlarında anlamlı farklılıklar (p<0.05) saptanmıştır. Bu bulgulardan hareketle, !şletme, araştırmacı ve akadem!syenler!n, hedef k!tley! daha doğru tanımlamak ve pazarlama stratej!ler!n! demograf!k segmentasyon temel!nde şek!llend!rmek ve lüks tüket!me yön veren ps!koloj!k ve sosyal eğ!l!mler!n anlaşılmasının hedef odaklı pazarlama stratej!ler! gel!şt!rmeler! !ç!n sağlam b!r temel oluşturacağı !fade ed!leb!lmekted!r.
Özet (Çeviri)
With globalization, significant changes have occurred in the factors shaping consumer behavior, leading to a diversification of purchasing behaviors. Particularly in the postmodern era, accelerated technological developments have contributed to the increase in impulsive buying behaviors, characterized by quick and unreflective decisions. Although many factors influence impulsive purchasing, psychological and social factors play a decisive role. Within the scope of this study, the effect of luxury consumption attitudes on impulsive buying behavior was examined among consumers of luxury products residing in Türkiye. The main objective of the study is to reveal how psychological and social factors such as materialism, narcissism, hedonism, self-concept, prestige, and status affect attitudes toward luxury consumption and how these attitudes are reflected in impulsive buying intention. A quantitative research method was adopted, and a structured questionnaire was used as the data collection tool. The research was conducted with 608 individuals across Türkiye who reported using luxury consumption products. The collected data were analyzed using SPSS and AMOS software. Descriptive statistics, independent samples t-tests, one-way ANOVA, and post hoc Tukey tests were employed to determine group differences. Pearson correlation analysis was conducted to identify relationships among scale variables. The validity and reliability of the scales were assessed through Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA). PROCESS Macro Model 4 and Model 1 were used to analyze the mediating and moderating effects among the variables. The findings revealed statistically significant (p < 0.05) and positive relationships between the variables. Materialism, narcissism, hedonism, status, and prestige were found to have significant and positive effects (β > 0, p < 0.05) on impulsive buying intention, while the effect of self-concept was positive but not statistically significant. Moreover, significant differences (p < 0.05) in impulsive buying behavior were observed based on demographic variables such as age, gender, income level, marital status, occupation, and educational background. Based on these findings, it can be concluded that understanding the psychological and social tendencies that influence luxury consumption provides a strong foundation for businesses, researchers, and academics to better define target audiences and to develop marketing strategies based on demographic segmentation and consumer tendencies toward Luxury.
Benzer Tezler
- Hızlı moda giyim alışverişinde satın alma niyetini etkileyen faktörler: Z kuşağı örneği
Factors affecting purchase intention in fast fashion clothing shopping: Generation Z case
BURCU KANTARCIOĞLU
- Tüketici davranışlarında durumsal faktörlerin satın alma niyeti ve memnuniyet üzerindeki etkisi ve bir araştırma
The effect of situational factors on purchase intention and satisfaction in consumer behavior and a research
İLKNUR BİLGEN
- Cinsiyetin satın alma kararları üzerindeki etkisinin davranışsal iktisat perspektifinden değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of gender on purchasing decisions from the perspective of behavioral economics
ESRA KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
EkonomiYüzüncü Yıl Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FATMA FEHİME AYDIN
- Şanlıurfa'da kültür turizmi: Şanlıurfa'ya kültür turizmi kapsamında seyahat acentaları ile gelen yerli turistlerin profilini ve anlık satın alma davranışlarını belirlemeye yönelik bir araştırma
A research to identify the profile and impulse buying behaviours of domestic tourists visiting Şanlıurfa via travel agencies with cultural tourism purposes
MURAT ÖZDAMAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
TurizmMersin ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. A. CELİLİ ÇAKICI
- Kırgızistan'da tüketici davranışlarını etkileyen faktörlerin analizi:tekstil ürünleri sektöründe bir araştırma
Кыргызыстанда керектөөчү жүрүш-турушуна таасир тийгизген факторлордун анализи: текстиль тармагындагы изилдөө
GULNARA KARADENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
İşletmeKırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ANARKÜL URDALETOVA