Travma bilgili ebeveynlik ölçeğinin psikometrik değerlendirmesi
Psychometric evaluation of the trauma-informed parenting scale
- Tez No: 975207
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEYNEP ŞİMŞEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Ebeveyn-çocuk ilişkisi, Psikolojik travma, Psikolojik ölçekler, Çocukluk çağı travmaları, Parents-child relation, Psychological trauma, Psychological scales, Childhood traumas
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Bilgi Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Programlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Travma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Travma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Travma bilgili ebeveynlik, çocuğun yaşadığı travmatik deneyimlerin duygusal ve davranışsal etkilerini anlamaya ve bu doğrultuda ebeveynlerin daha duyarlı yaklaşımlar geliştirmesine odaklanan bütüncül bir yaklaşımdır. Travmatik yaşantıların ebeveynlik tutumları üzerindeki etkisi, travma bilgili bakım ilkeleriyle şekillenen ebeveyn inançlarını değerlendirme ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmanın amacı, Beehag ve arkadaşları (2024) tarafından geliştirilen Travma Bilgili Ebeveynlik Ölçeği – Kapsamlı'nın (TIBS-C) Türkçeye uyarlanması ve geçerlik-güvenirlik özelliklerinin incelenmesidir. Araştırma kapsamında, Türkiye genelinden 351 ebeveynden çevrimiçi anket yoluyla veri toplanmıştır. Kapsam geçerliliği, alanında uzman yedi uzmandan alınan görüşlerle değerlendirilmiş ve tüm maddelerin I-CVI değerleri 0.78'in üzerinde bulunmuştur. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda ölçeğin orijinal üç faktörlü yapısı korunmuş, doğrulayıcı faktör analizinde CFI = 0.81, TLI = 0.80 ve RMSEA = 0.071 değerleri elde edilmiştir. Ölçeğin iç tutarlılığına ilişkin Cronbach Alfa katsayıları 0.755 ile 0.878 arasında değişmiş; test–tekrar test uygulamasında puan ortalamaları arasında anlamlı fark bulunmamıştır (P>0.05). Ayrıca, bilinen gruplar karşılaştırmasında travma eğitimi alan ebeveynlerle almayanlar arasında anlamlı düzeyde fark saptanmıştır (P<0.05). Elde edilen bulgular, TIBS-C'nin Türkçe formunun psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir olduğunu ortaya koymaktadır. Bu ölçek, Türkiye'de travmaya duyarlı ebeveynlik yaklaşımlarının değerlendirilmesinde hem araştırmalarda hem de klinik ve saha uygulamalarında etkili bir araç olarak kullanılabilir.
Özet (Çeviri)
Trauma-informed parenting is a holistic approach that focuses on understanding the emotional and behavioral effects of traumatic experiences on children and guiding parents to develop more sensitive parenting practices accordingly. The impact of traumatic experiences on parenting attitudes has highlighted the need to assess parental beliefs shaped by trauma-informed care principles. The aim of this study was to adapt the Trauma-Informed Beliefs Scale – Comprehensive (TIBS-C), developed by Beehag et al. (2024), into Turkish and to examine its validity and reliability. Within the scope of the study, data were collected from 351 parents across Turkey through an online survey. Content validity was evaluated based on the opinions of seven experts in the field, and all items had I-CVI values above 0.78. Exploratory Factor Analysis (EFA) confirmed the original three-factor structure of the scale, and Confirmatory Factor Analysis (CFA) yielded acceptable model fit indices (CFI = 0.81, TLI = 0.80, RMSEA = 0.071). Cronbach's alpha coefficients for internal consistency ranged from 0.755 to 0.878; in the test–retest analysis, no significant differences were found between the mean scores (P>0.05). Additionally, known-groups comparison revealed a significant difference between parents who had received trauma-related training and those who had not (P>0.05). The findings demonstrate that the Turkish version of the TIBS-C is a psychometrically valid and reliable instrument. This scale can be used as an effective tool in both research and clinical or field settings to assess trauma-informed parenting approaches in Turkey.
Benzer Tezler
- Majör depresif bozuklukta SLC6A4 geni 5-HTTLPR polimorfizmi ile çocukluk çağı örselenmeleri ve ebeveynlik algısı ilişkisi
The relationship between SLC6A4 gene 5-HTTLPR polymorphism with early childhood maltreatment and parenting perceptions in major depressive disorder
HASAN TALHA YURDAKUL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
PsikiyatriBaşkent ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GAMZE ÖZÇÜRÜMEZ BİLGİLİ
- Transgenerational transmission of maternal war-related trauma experiences and resilience to their offspring in Bosnia and Herzegovina: A mixed method research
Annelerin savaşla ilgili travma deneyimlerinin ve dayanıklılıklarının Bosna-Hersek'teki çocuklarına nesiller arası aktarımı: Bir karma yöntem araştırması
LEJLA HASANDEDIC-DAPO
Doktora
İngilizce
2025
PsikolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜDAYAR CIHAN
- Afet sonrası iyileşme: Yetişkinler için afet sonrası çocukların ruhsal iyilik halini destekleme çalışma kitabının Hatay ilinde etki değerlendirmesi
Post-disaster recovery: An evaluation of the effectiveness of a workbook for supporting children's psychological well-being among adults in Hatay province
BÜŞRA UĞUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiTravma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ZEYNEP ŞİMŞEK
- Çocuk edebiyatında ezber bozan anlatı ve illüstrasyonlar
Disruptive narrative and illustrations in children's literature
NAZLI ENİF DİPŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarMaltepe ÜniversitesiGüzel Sanatlar Ana Sanat Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. FATMA KEÇELİ
- Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde çalışan ebe ve hemşirelere yönelik travma bilgisi içeren bakım eğitim programının oluşturulması ve etkinliğinin değerlendirilmesi
Creating A care training program including trauma information for midwives and nurses working in newborn intensive care unit and evaluation of its effectiveness
ELİF YILMAZ