Evli bireylerin duygu düzenleme becerilerinin kendini belirleme kuramı çerçevesinde incelenmesi
Examination of emotion regulation skills of married individuals within the framework of self-determination theory
- Tez No: 975300
- Danışmanlar: PROF. DR. YELİZ KINDAP TEPE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Duygu düzenleme, Kendini Belirleme Kuramı, temel psikolojik ihtiyaçlar, özerklik desteği, psikolojik kontrol, Emotion regulation, Self-Determination Theory, basic psychological needs, autonomy support, psychological control
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, evli bireylerin duygu düzenleme becerilerini, Kendini Belirleme Kuramı (KBK) çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, eşten algılanan özerklik desteği ve psikolojik kontrolün bireyin duygu düzenleme becerisi üzerindeki etkisi ve bu ilişkide temel psikolojik ihtiyaçların (özerklik, yeterlik, ilişkilenme) karşılanma düzeyinin aracı rolü değerlendirilmektedir. Araştırma problemini, duygu düzenleme becerilerinin yalnızca bireysel yeterliklerden değil, aynı zamanda bireyin içinde bulunduğu ilişkisel dinamiklerden de nasıl etkilendiği oluşturmaktadır. Bu problem, duygu düzenleme becerilerinin gelişiminin sadece bireyin içsel kapasitesine dayanmadığı aynı zamanda Kendini Belirleme Kuramı (KBK) çerçevesinde özerklik, yeterlik ve ilişkilenme gibi temel psikolojik ihtiyaçların karşılandığı evlilik ilişkileri aracılığıyla desteklendiği varsayımına dayanmaktadır. Özellikle evlilik gibi yoğun duygusal etkileşim içeren ilişkilerde, eşten algılanan destekleyici ya da baskılayıcı tutumların bireyin psikolojik işleyişi üzerinde belirleyici olduğu varsayılmaktadır. Araştırma, nicel yöntemle yürütülmüş; öz-bildirim ölçekleri kullanılarak toplanan veriler, yapısal eşitlik modellemesi ile analiz edilmiştir. Araştırmaya 360 katılımcı katılmış olup veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından hazırlanan Demografik Bilgi Formu ile birlikte Duygu Düzenleme Becerisi Ölçeği, Eşten Algılanan Özerklik Desteği Ölçeği, Psikolojik Kontrol Ölçeği ve Temel Psikolojik İhtiyaç Doyumu Ölçeği kullanılmıştır. Bulgular, özerklik desteğinin duygu düzenleme becerilerini anlamlı şekilde güçlendirdiğini; psikolojik kontrolün ise duygu düzenleme becerilerini olumsuz etkilediğini göstermiştir. Ayrıca, temel psikolojik ihtiyaçların karşılanma düzeyinin bu ilişkide anlamlı bir aracı değişken olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada, Kendini Belirleme Kuramı'nın evlilik bağlamında geçerliliği test edilerek, duygu düzenleme süreçlerinin sosyal ilişkilerle nasıl biçimlendiği kuramsal düzeyde açıklanmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the emotion regulation capacities of married individuals within the framework of Self-Determination Theory. Specifically, it investigates the influence of perceived spousal autonomy support and psychological control on individuals' emotion regulation skills, while evaluating the mediating role of basic psychological needs satisfaction (autonomy, competence, and relatedness) in these associations. The research problem is grounded in the premise that emotion regulation is not solely shaped by individual competencies but is also profoundly affected by the relational dynamics in which individuals are embedded. The central assumption is that the development of emotion regulation skills cannot be attributed merely to internal capacities; rather, such skills are nurtured within marital relationships that meet fundamental psychological needs for autonomy, competence, and relatedness, as proposed by Self-Determination Theory. Particularly in marriage a relationship characterized by intense emotional exchanges it is assumed that supportive versus controlling behaviors perceived from one's spouse are decisive for individual psychological functioning. The study employed a quantitative design, with data collected through self-report questionnaires and analyzed using structural equation modeling. The sample consisted of 360 participants. Data collection instruments included a Demographic Information Form developed by the researcher, along with the Emotion Regulation Skills Questionnaire, the Perceived Autonomy Support Scale, the Psychological Control Scale, and the Basic Psychological Needs Satisfaction Scale. Findings revealed that autonomy support significantly enhanced emotion regulation capacities, whereas psychological control exerted a detrimental effect. Furthermore, the satisfaction of basic psychological needs emerged as a significant mediating variable in these relationships. By testing the applicability of Self-Determination Theory in the marital context, the study provides a theoretical account of how emotion regulation processes are shaped by social relationships.
Benzer Tezler
- Çocukluk çağı travmaları ile duygu düzenleme güçlükleri arasındaki ilişkide stresle başa çıkma tarzlarının aracılık, algılanan sosyal desteğin düzenleyiclik rollerinin incelenmesi
Mediating role of coping with stress and moderating role of perceived social support in the relationship between childhood traumas and emotion regulation difficulties
ÖYKÜ YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Rumeli ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SAPANCI
- Kadınlarda iletişim becerileri ve aile içi şiddet farkındalığı arasındaki ilişki-Tokat örneği
The relationship between communication skills and awareness of domestic violence among women: The case of Tokat
GÜLER UZUN
Doktora
Türkçe
2026
İletişim BilimleriFırat Üniversitesiİletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM DOĞAN
- Çocukluk çağı travmaları ile mutluluk korkusu arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlık ve duygu düzenlemenin aracı rolleri
The mediating roles of psychological resilience and emotion regulation in the relationship between childhood trauma andfear of happiness
MELİSA TOPCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN YILMAZ
- Evli bireylerde bilişsel ve davranışsal duygu düzenleme becerilerinin psikolojik iyi oluş, psikolojik sağlamlık öz şefkat ve umutla ilişkisi
The relationship between cognitive and behavioral emotion regulation skills with psychological well-being psychological resilience self-compassion and hope in married individuals
MEHMET TAYYİP ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAmasya ÜniversitesiKadın ve Aile Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERTUĞRUL ŞAHİN
- Bilişsel duygu düzenleme ve çatışma çözme becerilerinin evlilik doyumuyla ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship of cognitive emotion regulation and conflict resolution skills with marriage satisfaction
İLKNUR VARA BABAYİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiMaltepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NESLİHAN BALCI