Türkiye'de küresel ısınma ve iklim değişikliği alanında hazırlanmış tezlerin incelenmesi (2021-2025 yılları)
An analysis of theses on global warming and climate change in Turkey (2021–2025)
- Tez No: 975364
- Danışmanlar: PROF. DR. CENGİZ YILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel ısınma ve iklim değişikliği yalnızca çevresel değil; aynı zamanda ekonomik, sosyal ve politik etkileriyle tüm dünyayı ilgilendiren çok boyutlu bir kriz halini almıştır. Bu bağlamda, yükseköğretim kurumlarında hazırlanan lisansüstü tezler, hem akademik bilgi üretimi hem de çevre politikalarının şekillenmesi açısından önemli bir rol üstlenmektedir. Bu çalışmanın önemi, küresel ısınma ve iklim değişikliği üzerine yazılmış tezlerin bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesini sağlayarak, Türkiye'deki akademik eğilimlerin ve metodolojik çeşitliliğin izlenmesine katkı sunmasıdır. Bu yüksek lisans araştırması, 2021 yılı ve sonrasında Türkiye'de hazırlanmış küresel ısınma ve iklim değişikliği konulu lisansüstü tezleri niteliksel ve niceliksel bakış açılarıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Çalışmada ulaşılan tezler; yayım yılı, üniversite, örneklem grubu, kullanılan araştırma yöntemi, veri toplama aracı ve disiplin alanları gibi başlıklar altında sınıflandırılmış; böylece Türkiye'de bu alanda gerçekleştirilen akademik çalışmaların temel yönelimleri ve mevcut araştırma boşlukları sistematik biçimde ortaya konmuştur. Araştırma kapsamında Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi (YÖKTEZ) veri tabanından ulaşılan toplam 630 tez incelenmiş; yöntemsel ve yapısal yeterliliğe sahip 605 tez örnekleme dahil edilmiştir. Bulgular, tez sayısında özellikle 2023 ve 2024 yıllarında kayda değer bir artış yaşandığını göstermektedir. 2024 yılı, 216 tezle en fazla çalışmanın gerçekleştiği yıl olmuştur. Üniversite dağılımı incelendiğinde, Türkiye'de faaliyet gösteren 209 üniversitenin 127'sinde (%60,8) bu temalarda en az bir tez hazırlandığı tespit edilmiştir. En fazla tez üreten üniversiteler Orta Doğu Teknik Üniversitesi (n=28), İstanbul Teknik Üniversitesi (n=27) ve İstanbul Üniversitesi (n=26) olmuştur. Örneklem grubu açısından en sık tercih edilen grup literatür (%23,8) olup, bunu saha verileri (%15,4) ve meteorolojik veriler (%8,2) izlemiştir. Araştırma yöntemleri bağlamında toplamda 25 farklı yöntemin kullanıldığı saptanmıştır. En sık kullanılan yöntemler nicel araştırma (%15,7), nitel araştırma (%12,5) ve doküman analizi (%11,6) olurken; yöntem bilgisine hiç yer verilmeyen tez oranı %15,9'dur. Veri toplama araçları arasında dokümanlar (%16,6), anket formları (%12,7) ve yarı yapılandırılmış görüşmeler (%10,4) ön plana çıkmıştır. Disiplinel dağılım açısından tezlerin çoğu eğitim-öğretim (%9,3), inşaat mühendisliği (%7,6), kamu yönetimi (%7,1), ziraat (%6,3), ekonomi (%6,1) ve şehircilik ve bölge planlama (%6,0) alanlarında yoğunlaşmıştır. Bu disiplinler, tüm tezlerin %60,4'ünü oluşturarak konunun çok disiplinli doğasına işaret etmektedir. En fazla çalışmanın gerçekleştiği yıl 2024 olmuştur. Elde edilen tüm bulgular, Türkiye'de küresel ısınma ve iklim değişikliği konularına yönelik akademik ilginin arttığını ve bu alandaki araştırmaların disiplinler arası bir yapı kazandığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Global warming and climate change have evolved into multidimensional crises impacting not only the environment but also the economic, social, and political spheres worldwide. In this context, postgraduate theses prepared in higher education institutions play a crucial role in both academic knowledge production and the shaping of environmental policies. This study aims to contribute to the monitoring of academic trends and methodological diversity in Turkey by providing a holistic evaluation of theses written on global warming and climate change. The research examines postgraduate theses completed in Turkey from 2021 onwards using both qualitative and quantitative perspectives. Document analysis, a qualitative research method, was employed, and content analysis was used for data interpretation. Theses were categorized by publication year, university, sample group, research method, data collection tool, and discipline. In this way, the basic trends of academic studies in this field in Turkey and the existing research gaps were systematically presented. A total of 630 theses were retrieved from the National Thesis Center (YÖKTEZ), of which 605 met the structural and methodological criteria and were included in the sample. The findings reveal a significant rise in thesis production in 2023 and 2024, with 2024 being the year with the highest output (216 theses). Among 209 universities in Turkey, 127 (60.8%) produced at least one thesis on these topics. The leading institutions were Middle East Technical University (n=28), Istanbul Technical University (n=27), and Istanbul University (n=26). Literature-based studies constituted the most common sample group (23.8%), followed by field data (15.4%) and meteorological data (8.2%). A total of 25 research methods were identified, with quantitative research (15.7%), qualitative research (12.5%), and document analysis (11.6%) being the most frequently used. Notably, 15.9% of the theses lacked reported methodology. As for data collection tools, documents (16.6%), survey forms (12.7%), and semi-structured interviews (10.4%) were predominant. The majority of theses were concentrated in education (9.3%), civil engineering (7.6%), public administration (7.1%), agriculture (6.3%), economics (6.1%), and urban and regional planning (6.0%), collectively representing 60.4% of the total, thus emphasizing the interdisciplinary nature of the field. The year with the highest production was 2024. The overall findings suggest a growing academic interest in global warming and climate change in Turkey, accompanied by an increasingly interdisciplinary approach in related research
Benzer Tezler
- Kentsel açık ve yeşil alanların permakültür tasarım ilkeleri bağlamında değerlendirilmesi: Yedikule bostanları örneği
Evaluation of urban open and green spaces in the context of permaculture design principles, the case of Yedikule orchards
ARASH NAJAFIDASHTAPEH
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Şehircilik ve Bölge PlanlamaYıldız Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEMAL CENK HAMAMCIOĞLU
- A methodology for energy optimization of buildings considering simultaneously building envelope HVAC and renewable system parameters
Binalarda yapı kabuğu, mekanik sistemler ve yenilenebilir enerji sistemleri parametrelerinin eş zamanlı enerji optimizasyonu için bir yöntem
MELTEM BAYRAKTAR
Doktora
İngilizce
2015
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ZERRİN YILMAZ
PROF. DR. MARCO PERINO
- Türkiye'de beyaz eşya sektöründe döngüsel ekonomi yaklaşımları
Circular economy approaches for white goods sector in Turkey
MURATCAN BAŞKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHMUT EKREM KARPUZCU
- Türkiye'de yenilenebilir enerji kaynakları ve çevresel etkileri
Renewable energy sources in Turkey and environmental effects
ÖZGE TORUNOĞLU GEDİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ FUAT AYDIN
- 2018 sosyal bilgiler öğretim programında ve ders kitaplarında iklim değişikliği
Climate change in 2018 social studies curriculum and textbooks
HÜLYA DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAnkara Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ONUR ÇALIŞKAN