Gebelerde e-sağlık okuryazarlığı ile gıda takviyesi kullanımı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between e-health literacy and dietary supplement use among pregnant women
- Tez No: 975381
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HÜSEYİN ELBİ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: E-sağlık okuryazarlığı, gıda takviyesi, bitkisel ürün, vitamin, gebelik, E-health literacy, dietary supplements, herbal products, vitamin-mineral supplementation, pregnancy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmada gebelerde e-sağlık okuryazarlık düzeyleri ile gıda takviyesi olarak vitamin, mineral ve bitkisel destek ürünlerinin kullanımı arasındaki ilişkinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışma kesitsel tipte tasarlanmış olup, Manisa Celal Bayar Üniversite Hastanesi Gebe polikliniklerine Temmuz 2024- Ocak 2025 tarihleri arasında başvuran, çalışmaya katılmak için onamı alınan 199 gebe çalışmaya alınmıştır. Katılımcılara E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (E-SOÖ) ve gıda takviyesi kullanımı ile ilgili soruları da içeren tanıtıcı bilgi formu yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmada 199 katılımcı yer almış olup yaş ortalaması 29,20 (min:18-maks:42) olarak bulunmuştur. Katılımcıların e-SOÖ toplam puanlarının ortalaması 24,58 ± 8,17 (min:8-maks:40) bulunmuştur. Yaş ile e-sağlık okuryazarlığı arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır (r=0,007, p=0,924). Analizler, e-SOÖ puanlarının geniş ailede yaşayanlarda (p=0,025), il merkezinde ikamet edenlerde (p=0,015) ve çalışanlarda (p=0,004) anlamlı düzeyde daha yüksek olduğunu göstermiştir. Sosyal medya kullananlarda e-sağlık okuryazarlığı puanları anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,001); ayrıca günlük internet kullanım süresine göre puanlar anlamlı biçimde artmıştır (p<0,001). İnternetten edinilen sağlık bilgilerini uygulayanlarda ve internetten edindikleri bilgilerin doğru olduğuna inanlarda e-sağlık okuryazarlığı daha yüksek saptanmıştır (p<0,001). Sonuç: Bu çalışmada gebelerde vitamin/mineral kullananların e-SOÖ düzeylerinin daha düşük olduğunu; bitkisel ürün kullanımda ise e-SOÖ bakımından farklılık olmadığı gösterilmiştir. Bununla birlikte internetten edinilen sağlık bilgisinin doğruluğuna inanan bireylerde e-SOÖ puanlarının daha yüksek bulunması, gebelerde gıda takviyesinin güvenli ve bilinçli kullanımı için birinci basamakta dijital eğitimlerle e-sağlık okuryazarlığının desteklenmesi bireylerin farkındalık geliştirmesine yönelik katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aimed to determine the relationship between e-health literacy levels and the use of dietary supplements—including vitamins, minerals, and herbal products—among pregnant women. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted between July 2024 and January 2025 in the antenatal outpatient clinics of Manisa Celal Bayar University Hospital. A total of 199 pregnant women who provided informed consent were included. Data were collected through face-to-face interviews using the e-Health Literacy Scale (e-HLS) and a descriptive information form that included questions on dietary supplement use. Statistical significance was set at p<0.05. Results: A total of 199 participants were included, with a mean age of 29.20 years (range: 18–42). The mean total e-HLS score was 24.58 ± 8.17 (range: 8–40). No significant correlation was found between age and e-health literacy (r=0.007, p=0.924). e-HLS scores were significantly higher among those living in extended families (p=0.025), residing in city centers (p=0.015), and employed participants (p=0.004). Participants who used social media had significantly higher e-health literacy scores (p<0.001), and scores increased with longer daily internet use (p<0.001). Those who applied health information obtained from the internet also had significantly higher e-health literacy levels (p<0.001). Conclusion: In this study, participants who used vitamin/mineral supplements had lower e-HLS levels, while no significant difference was observed for herbal product use. Higher e-HLS scores among participants who believed in the accuracy of online health information suggest that e-health literacy may contribute to higher-quality, safer decision-making during pregnancy by promoting access to reliable information and appropriate source selection. Strengthening e-HLS through primary care counseling and digital education may help ensure safer and more informed decisions regarding dietary supplement use in pregnancy.
Benzer Tezler
- Gebe kadınların sağlık ve beslenme okuryazarlığı ile bitkisel çay ve kahve kullanım sıklığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between pregnant women's health and nutrition literacy and the frequency of herbal tea and coffee consumption
VİLDAN SENA KURU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikÜsküdar ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HACER ALATAŞ
- Bir kamu hastanesi kadın hastalıkları ve doğum polikliniğine başvuran gebe kadınların beslenme okuryazarlığı ve beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional literacy and eating habits of pregnant women who applied to the obstetrics and gynecology outpatient policlinic of a public hospital
BÜŞRA TARAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Halk SağlığıKocaeli ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ALP AKER
- Yüksek riskli gebelerin e-sağlık okuryazarlığı ve risk algısı düzeylerinin gebelikteki sağlıklı yaşam davranışına etkisinin belirlenmesi
Evaluating the effect of e-health literacy and risk perception levels of high risk pregnant on healthy life behaviors in pregnancy
GONCA KILIÇKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HemşirelikSağlık Bilimleri ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖNÜL KURT
- Gebelere verilen eğitimin travmatik doğum algısına etkisi
The effect of education given to pregnant women on the perception of traumatic birth
GÜLESER ADA
- Gebelerin OGTT (Oral Glukoz Tolerans Testi) ile ilgili bilgi, tutum ve davranışlarının e-sağlık okuryazarlık ve siberkondri ciddiyeti ölçeği ile değerlendirilmesi
Evaluation of pregnant women's knowledge, attitudes, and behaviors regarding OGTT (Oral Glucose Tolerance Test) using the e-health literacyand cyberchondria severity scale
EBRU TANÇ AKICI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELÇİN İŞLEK SEÇEN
DOÇ. DR. RAZİYE DESDİCİOĞLU