Niğde ili yeradları
Toponyms of Niğde province
- Tez No: 975666
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ OSMAN YALKIN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Niğde, Niğde
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Niğde İli Yeradları”başlığını taşıyan bu tez, Niğde iline ait toplam 4905 yeradının incelemesini içeren bir yeradbilim çalışmasıdır. Çalışmanın malzemesini oluşturan yeradları, Harita Genel Müdürlüğü tarafından basılan 1:25.000 ölçekli Niğde ili haritalarından elde edilmiştir. Bu çalışmada, Niğde ili yeradlarında kullanılan söz varlığının ortaya koyulması ve bu yeradlarının veriliş eğilimleri ile morfolojik özelliklerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Beş bölümden oluşan çalışmanın Giriş bölümü, yeradbilim ile çalışma sahası olan Niğde'ye ayrılmıştır. Bu çerçevede önce ad, adbilim, yeradı, yeradbilim terimleri açıklanmıştır. Türkiye'deki yeradbilim çalışmalarına değinilmiş, yeradları üzerine yapılan tasnif denemeleri ile yeradlarının değiştirilmesi hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra Niğde'nin adı, tarihi, coğrafi konumu, mülki yapısı hakkında kaynaklarda geçen bilgiler aktarılmıştır. Birinci bölümde yeradlarının tür tasnifi yapılmıştır. Bu tasnifte orunadları, eladları, kentlikadları, yoladları, bağadları, sunakadları, dağadları, suadları, ormanadları başlıklarına yer verilmiştir. Kentlikadları başlığı altındaki şehiradları ile köyadları; eski adları, idari statüleri ve veriliş eğilimleri bağlamında incelenmiştir. İkinci bölümde yeradlarının leksik-semantik sınıflandırması yapılmıştır. Veriliş eğilimlerine uygun başlıklar altında listelenen yeradlarının asıl ad bölümlerinde geçen sözcüklerin anlamlarının açıklanması gayreti içinde olunmuştur. Üçüncü bölümde yeradlarının yapı incelemesi yapılmıştır. Basit yapılı yeradları, muhtelif çalışmalarda geçen etimoloji önerileriyle birlikte verilmiştir. Türemiş yapılı yeradları aldıkları yapım eklerine göre, birleşik yapılı yeradları ise kuruluş özelliklerine göre sınıflandırılmıştır. Dördüncü bölümde Niğde ili yeradlarının kuruluşunda görev alan coğrafi terimler ile coğrafi terim niteliğindeki sözcükleri ihtiva eden bir sözlük; beşinci bölümde ise Niğde ili yeradlarını içeren bir dizin hazırlanmıştır. Çalışmanın sonuç bölümünde, yapılan inceleme ve tasniflerden hareketle grafiklerden de istifade edilerek Niğde ili yeradlarının söz varlığı, morfolojik özellikleri ve veriliş eğilimleri değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis, titled“Toponyms of Niğde Province”is a toponymy study examining a total of 4905 toponyms in Niğde province. The toponyms analysed in this research have been obtained from 1:25.000 scale maps of Niğde province published by the Directorate General for Mapping. This study aims to reveal the vocabulary found in the toponyms of Niğde province and to identify the morphological characteristics and trends of these toponyms. The introduction to this five-chapter study is devoted to toponymy and its field of study, Niğde. Within this framework, the terms name, onomastics, toponym, and toponymy are explained. Toponymy studies in Turkey are discussed, and information is provided on attempts to classify toponyms and the changes to toponyms. Then, information is provided in the sources about Niğde's name, history, geographical location, and administrative structure. The first chapter classifies toponymics. This classification includes the headings“oikonyms”,“horonyms”,“urbonyms”,“dromonyms”,“agroonyms”,“ekklezionyms”,“oronyms”and“drimonyms”. Astionyms and comonyms under the heading urbonyms are examined in the context of their ancient names, administrative status, and trends. The second chapter provides a lexical-semantic classification of toponyms. An effort is made to explain the meanings of the words used in the“main names”of toponyms listed under headings appropriate to trends. The third chapter provides a morphological examination of toponyms. Simple toponyms are presented along with etymological suggestions from various studies. Derived toponyms are classified according to the derivational suffixes they receive, and compound toponyms are classified according to their formation characteristics. The fourth chapter includes a dictionary containing geographical terms and words that qualify as geographical terms used in the formation of toponyms in Niğde province. The fifth section includes an index of toponyms in Niğde province. In the conclusion part of the study, the vocabulary, morphological features and tendencies of the toponyms of Niğde province were evaluated by making use of the graphics and the analysis and classifications made.
Benzer Tezler
- Adana ili yer adları üzerine bir dil incelemesi
A language study on Adana city area names
MERT ÇELİKTOPUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
DilbilimNiğde ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SADİ H. NAKİBOĞLU
- Osmaniye ili yer adları üzerine bir dil incelemesi
A language review on the local name of Osmaniye
ULVİYE CEYLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SADİ HİNCAL NAKİBOĞLU
- Azerbaycan–Şeki ili yer adları üzerine bir dil incelemesi
A language review of place names on Azerbaijan–Sheki province
AGSHIN MAMMADOV
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SADİ H. NAKİBOĞLU
- Yozgat yer adları üzerine bir inceleme
A study on place names of Yozgat
MURAT DURNA
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
DilbilimNiğde ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. SADİ HİNCAL NAKİBOĞLU
- İş yeri maneviyatının iş tatmini ve örgütsel bağlılığa etkisi üzerine bir araştırma
A research on the effect of workplace spirituality on job satisfaction and organizational commitment
TUBA BEKİŞ