Geç Bizans dönemi mimarisinde renkli mermer kullanımı: Kariye örneği
The use of coloured marble in late Byzantine architecture: The case of Kariye
- Tez No: 976130
- Danışmanlar: PROF. DR. ASNU BİLBAN YALÇIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
IV. Haçlı Seferi sonrasındaki Latin İşgali döneminde (1204-1261) Konstantinopolis yağmalanarak büyük bir tahribata uğramıştır. İşgalin sona erdirilmesinin ardından bu tahribatı ortadan kaldırmak ve kenti eski ihtişamına kavuşturmak amacıyla VIII. Mikhail ile II. Andronikos dönemlerinde imar ve inşa faaliyetlerine hız verilmiştir. Konstantinopolis'te pek çok yapı bu süreçte onarım görmüş veya yenilenmiş olup bunlardan biri de Kariye'dir. İnşası 6. yüzyıla tarihlendirilen bu eser, 14. yüzyılda önemli bir devlet adamı olan Theodoros Metokhites'in baniliğinde büyük ölçüde yeniden inşa edilmiş ve yapıya yeni birimler eklenmiştir. Özellikle fresk, mozaik ve mermerleriyle Kariye, Konstantinopolis'te Geç Bizans Dönemi'nin öne çıkan yapılarından biri haline gelmiştir. Bu tez çalışması Kariye'nin 14. yüzyılda, Theodoros Metokhites baniliğinde gerçekleşen yenileme sürecini ve dekorasyon programı kapsamında yapıda kullanılan renkli mermerleri konu almaktadır. Ayrıca bu mermerlerin türlerini, çıkarıldıkları ocakları, litotip özellikleri, yapının iç mekanındaki kullanım alanları ve yerleşim düzenlerini sanat tarihi açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada literatür taraması, saha araştırması ve fotoğraflama yöntemleri kullanılmıştır. Yapılan araştırma ve incelemeler sonucunda Kariye'nin naos, iç narteks, dış narteks, parekklesion, pastophorion odaları ve kuzey ek bina bölümlerinde 14 farklı renkli mermer türü kullanıldığı tespit edilmiştir. Bu mermer türleri alabastro, bianco e nero antico, bigio antico, breccia corallina, cipollino rosso, giallo antico, granito violetto, marmo proconnesio, occhio di pavone, pavonazzetto, porfido rosso antico, puddinga di hereke, serpentino ve verde anticodur. Araştırmadan elde edilen bulgulardan hareketle, Kariye'deki bahsi geçen renkli taşların/mermerlerin devşirme malzeme olduğu belirlenmiştir. Kariye'nin özellikle renkli mermer kullanımıyla döneminin sanat anlayışının yanı sıra kurucusunun güç ve prestijini de yansıtan bir eser olarak Geç Bizans Dönemi Mimarisi'nde yerini aldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
During the Latin Occupation period (1204-1261) after the Fourth Crusade, Constantinople was sacked, looted and heavily damaged. After the end of the occupation, reconstruction and restoration activities were accelerated during the reigns of Michael VIII and Andronikos II in order to repair the destruction and restore the city to its former splendour. Many buildings in Constantinople were repaired or rebuilt during this period, and Kariye (Chora Monastery) was among them. Dating back to the 6th century, the monument was largely rebuilt in the 14th century under the ktetorship of Theodoros Metokhites, a prominent statesman, and additional architectural units were added. Particularly through its frescoes, mosaics, and marble decoration, the Kariye emerged as one of the most prominent monuments of the Late Byzantine period. This thesis focuses on the 14th century rebuilding process of the Kariye under the ktetorship of Theodoros Metokhites, with particular emphasis on the use of coloured marble within its decorative program. It also aims to analyse the types of marble used, their quarries of origin, lithotypic characteristics, and their spatial distribution and placement within the interior architecture from art historical perspective. The study employs methodologies such as literature review, field observation and photographic documentation. As a result of the research and analysis, it was determined that fourteen different types of coloured marble were used in various sections of the Kariye, including naos, inner and outer narthexes, parekklesion, pastophorion rooms, and the northern annex. The marble types identified include alabastro, bianco e nero antico, bigio antico, breccia corallina, cipollino rosso, giallo antico, granito violetto, marmo proconnesio, occhio di pavone, pavonazzetto, porfido rosso antico, puddinga di hereke, serpentino and verde antico. Based on the findings, it has been concluded that the coloured stones/marbles used in the Kariye are spolia. The study concludes that Kariye secured its place in Late Byzantine architecture as a monument that reflects not only the artistic understanding of the period but also the power and prestige of its founder – particularly through the use of coloured marble.
Benzer Tezler
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Isparta'da geç dönem Hıristiyan kiliseleri
Late Christian churches in Isparta
MUSTAFA HAKAN ÇİMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Sanat TarihiSüleyman Demirel ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DOĞAN DEMİRCİ
- Mardin merkez`de sivil mimari süslemelerinde tipolojik çözümleme
Başlık çevirisi yok
SENEM KAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
El SanatlarıMarmara ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. DR. EROL ETİ
- Bizans mimarisinde pişmiş toprak süsleme unsurları
Terracotta decoration elements in Byzantine architecture
MESUT KÜÇÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sanat TarihiTrakya ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLGÜN YILMAZ
- Batı Karadeniz Bizans dönemi mimarisi (Bartın-Bolu-Düzce ve Zonguldak)
Byzantine period architecture of Western Black Sea (Bartın-Bolu-Düzce ve Zonguldak)
ERCAN VERİM