İstanbul'daki sinan dönemi medreselerinin revak düzenlerindeki biçim boyut ilişkisi
Shape size relationship in the stoas of the sinan period madrasahs in Istanbul
- Tez No: 976230
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞÜKRÜ SÖNMEZER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk İslam Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Klasik Dönem Osmanlı Mimarisinin Baş Mimarı olan Mimar Sinan'ın bulunduğu dönemi ifade eden eserlerinin hepsinde ayrı bir incelik, zarafet ve yaratıcılık, imparatorluğun gücüne işaret eden bir anlayış olarak karşımıza çıkar. Böyle bir mimarın eserleri üzerine pek çok çalışma söz konusudur; ancak özellikle tez konusu medrese revaklarında oran çalışması ile ilgili olduğundan, bu konuyu içeren kaynaklar oldukça azdır. Kaynak taraması yapıldığında, medrese mimarisini anlatan eserlerden ziyade medreselerin işlevi ve işleyişi ile ilgili araştırmalara çok fazla rastlanmıştır. Dünyaca tanınmış bir mimarın eserleriyle ilgili oran araştırmalarının sınırlı sayıda olması, ilgili somut verilere ulaşılamamasıyla birlikte sayısal veriler hakkında bilgi edinmeyi zorlaştırmıştır. Bu duruma bağlı olarak da yapılan bu çalışma ile az sayıda olan ölçüm içerikli araştırmalara katkıda bulunulmak istenmiştir. Çalışmamızda birincil olarak İstanbul'daki Sinan Dönemi Medreselerine ait revak sistemlerinin ölçülmesi ve bu ölçülere uygun bir katalog çalışması yapılıp envanter niteliği oluşturularak, revak birimlerinin ölçüleriyle bir arada verilmesinin faydalı olabileceği düşünülmüştür. Medrese revakları arasında bir oran düzeninin varlığından bahsedebilmek amacıyla, alınan ölçüler doğrultusunda yapılara ait değerler birbiri ile oranlanmıştır. Tez çalışma konusu bağlamında İstanbul'daki Sinan Dönemi medrese revaklarında, biçim ve boyut ilişkisi göz önünde bulundurularak bir tür oran varlığının mevcudiyetine bakılmak istenmiştir. Bu durumda her bir medrese yapısı için, düşey taşıyıcılar önce kendi içlerinde oranlanmış daha sonra revak birimlerinde sütun, kubbe, kemer vb. mimari elemanların yükseklik ölçüleri ile kemer açıklığı, sütun aralığı vb. mimari ögelerin yatay ölçüleri birbiri arasında oranlanmıştır. Oranlamalar sonucu elde edilen sonuçlar tablolarda sayısal veri olarak tanımlanmıştır. Bu yatay ve düşey ölçülerin oranlanması sonucu oluşan kare, dikdörtgen gibi geometrik şekillerin incelenmesinin yanı sıra, küp formunu veren sayısal değerlere de rastlanmıştır. Küp form oluşumları da şablon olarak kullanılan şekiller üzerinde detaylı olarak gösterilmiştir. Ayrıca medrese revak ve avlularının kapladığı toplam alan tablolar içinde gösterilerek, 23 medresede de avlu ve revakların kapladığı toplam alanın kolaylıkla karşılaştırılması sağlanmıştır. Medrese revaklarından alınan ölçülerin oranlanmaları neticesinde, tez konusu olan medreselerin revak birimlerinden elde edilen oran değerlerinin tamamı önce aynı tablo içinde yer almış, daha sonra bu tabloda benzer ölçüye sahip olan medrese revakları belirlenerek bunlar aynı tablo içine alınmıştır. Tablolarda revaklardaki tüm yükseklik ölçülerinin birbirine oranı, ardından yatay ve düşey ölçülerin birbirine oranı (bunun sonucunda oluşan geometrik formlar) ve sütun, salt kemer ve salt kubbe yüksekliğinin toplam revak yüksekliği içindeki oranına göre sınıflandırma yapılmıştır. Revaklardan alınan ölçümler ve bu ölçümlerle yapılan oranlamalar neticesinde medrese revaklarını oluşturan mimari elemanlarda boyutsal olarak ayrı, geometrik biçimlerde ise ayrı bir oran düzenlemesinin olduğu görülmüştür.
Özet (Çeviri)
In all the works exemplifying the period in which Mimar Sinan, who is the chief architect of the Classical Ottoman Architecture, we see a discrete grace, and creativity, an compresensioning that points to the power of the empire. There are many studies on the works of such an architect; however, especially since the thesis topic is about the proportion study in the madrasah porches, the sources covering this subject are quite few. When the source was scanned, more studies were found on the function and functioning of madrasahs than on works describing madrasah architecture. However, no study based on measurements of the stoa units, especially those present in madrasahs from Sinan's period in Istanbul, has been encountered. The limited number of proportional researches on the works of a globally renowned architect, coupled with the unavailability of concrete data, has made it difficult to obtain information about numerical values. Consequently, with this study, it is aimed to contribute to the limited number of measurement-oriented researches conducted. In our study, firstly, it has been considered beneficial to measure the colonnade systems of the Sinan Period Madrasahs in Istanbul and to conduct a cataloging work based on these measurements to create an inventory, thus providing the dimensions of the colonnade unıts alongside. In order to be able to talk about the existence of a proportional order among the madrasah porches, the values belonging to the structures were proportioned to each other in line with the measurements taken. In the context of the thesis study, it was aimed to look at the existence of a kind of proportion in the Sinan Period madrasah porches in Istanbul, considering the relationship between form and size. In this case, for a madrasah structure, the vertical ships were first proportioned within themselves, then in the reconstruction unıts, the measurements of the architectural elements such as columns, domes, arches, etc. and the extreme measurements of the architectural elements such as arch openings, column spacing, etc. were proportioned between each other. The results obtained as a result of the proportioning can be given digitally in tables and drawings. In addition to the examinition of geometric shapes such as squares and regulars formed as a result of these extreme and vertical measurements, digital values cube pieces were also encountered. Additionally, the total area covered by the madrasah stoas and courtyards, arranged chronologically, were presented in tables through template drawings, facilitating the comparasion of the courtyard and stoa total areas in 23 madrasahs. As a result of the proportional measurements in the stoas, stoas of structures giving close values in the stoa carriers of the madrasahs under consideration were classified according to stoa units of similar dimensions. This classification was made according to the ratio of height measurements to each other, then the ratio of horizontal and vertical measurements to each other (the resulting geometric forms) and the ratio, of the height of columns, arches and domes to the total stoa height. The mentioned proportions have shown that, there is a separate proportion arrangement in terms of dimensions and geometric forms in the architectural elements that form the stoas of the madrasah.
Benzer Tezler
- İstanbul'daki Mimar Sinan dönemi medreseleri genel değerlendirmesi ve Kılıç Ali Paşa Medresesi
Başlık çevirisi yok
IŞIL DİNÇEL
- İstanbul Mimar Sinan dönemi medreseleri ve Üsküdar Mihrimah Sultan medresesi koruma ve işlev sorunları
Conservation and function issues of the Ottoman madrasahs in period of Sinan the architect in Istanbul and Uskudar Mihrimah Sultan madrasah
MERVE KORKMAZ SEKİTMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYTEN ERDEM
- İstanbul'daki Mimar Sinan eseri olan yeniden işlevlendirilmiş medreselerin mimari analizi ve değerlendirmesi
The architectural analysis and evaluation of re-functioned Mimar Sinan's madrasah buildings in Istanbul
BEKİR HÜSEYİN TEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
MimarlıkGebze Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELİF ÖZLEM AYDIN
- Balıkesir-Edincik geleneksel yerleşim dokusunun değişiminin tespiti ve koruma önerisi
Determination of the change of the traditional texture of Balıkesir-Edincik settlement and conservation proposals
HEVES ŞAHİN YÜCEYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ADİLE BİNNUR KIRAÇ
- Sokollu Mehmed Paşa'nın İstanbul'daki imar faaliyetleri
Building activities in Istanbul of Sokollu Mehmed Pasha
FATMA ZEHRA POLATTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA İLKNUR KOLAY