IPCC ve defra metodolojileri ile karbon ayak izi hesaplamasına multımoora çok kriterli karar verme yaklaşımı: Şehir hesaplama örneği
IPCC ve defra metodolojileri ile karbon ayak izi hesaplamasina multimoora çok kriterli karar verme yaklaşimi: şehir hesaplama örneği
- Tez No: 976277
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CELAL ÖZKALE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: DEFRA, IPCC, Karbon Ayak İzi, MULTIMOORA, Multi-MOORA Yöntemi, DEFRA, IPCC, Carbon Footprint, MULTIMOORA, Multi-MOORA Method
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Karbon ayak izinin hesaplanması, bir bölgenin çevresel etkilerini belirlemek ve bu etkileri azaltmaya yönelik stratejiler geliştirmek açısından büyük önem taşımaktadır. Özellikle büyük şehirler, yüksek enerji tüketimi, sanayi faaliyetleri ve yoğun nüfus nedeniyle önemli karbon salınımı kaynaklarıdır. Bu nedenle, büyükşehirlerin karbon ayak izlerinin doğru şekilde hesaplanması hem bölgesel hem de ulusal çevre politikalarının şekillendirilmesine katkı sağlamaktadır. Aynı zamanda bu hesaplamalar, emisyon azaltım hedeflerinin belirlenmesi, enerji verimliliği stratejilerinin geliştirilmesi ve sürdürülebilir kalkınma adımlarının atılmasında temel bir başlangıç noktasıdır. Bu çalışma kapsamında; İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Antalya, Aydın, Balıkesir, Denizli, Diyarbakır, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kayseri, Konya, Malatya, Manisa, Mardin, Mersin, Muğla, Ordu, Sakarya, Samsun, Şanlıurfa, Tekirdağ, Trabzon, Van ve Kocaeli büyükşehirlerinin karbon ayak izleri IPCC (Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli) ve DEFRA (İngiltere Çevre, Köy ve Gıda Bakanlığı) metodolojileri kullanılarak hesaplanmıştır. Her iki yöntem, karbon emisyonlarını büyükşehirler bazında detaylı biçimde analiz etme imkânı sunmuştur. Böylece her büyükşehrin emisyon profili ortaya konmuş, hangi faaliyetlerin karbon salınımında daha etkili olduğu belirlenmiştir. Hesaplamaların ardından, büyükşehirlerin karbon ayak izlerini objektif kriterlere göre değerlendirmek amacıyla çalışmaya MULTIMOORA (Oran Analizine Dayalı Çok Amaçlı Optimizasyon) yöntemi uygulanmıştır. Bu çok kriterli karar verme yöntemiyle; karbon ayak izi, enerji tüketimi ve su kullanımı gibi göstergeler dikkate alınarak büyükşehirlerin karbon salınımları karşılaştırılmıştır. Çalışmada, büyükşehirlerin karbon ayak izlerini analiz etme ve karşılaştırma yapmanın dışında yerel yönetimlere bu kapsamda alınacak kararlar noktasında da yol gösterici olması amaçlanmaktadır.
Özet (Çeviri)
Calculating the carbon footprint is of great importance in identifying a region's environmental impacts and developing strategies to reduce them. Major cities, in particular, are significant sources of carbon emissions due to high energy consumption, industrial activities, and dense populations. Therefore, accurately calculating the carbon footprints of provinces contributes to shaping both regional and national environmental policies. At the same time, these calculations serve as a fundamental starting point for setting emission reduction targets, developing energy efficiency strategies, and taking steps toward sustainable development. In this study, the carbon footprints of Istanbul, Ankara, Izmir, Bursa, Adana, Antalya, Aydın, Balıkesir, Denizli, Diyarbakır, Erzurum, Eskisehir, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaras, Kayseri, Konya, Malatya, Manisa, Mardin, Mersin, Mugla, Ordu, Sakarya, Samsun, Sanlıurfa, Tekirdag, Trabzon, Van ve Kocaeli were calculated using the IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) and DEFRA (UK Department for Environment, Rural Affairs and Food) methodologies. Both methods allow for a detailed sectoral analysis of carbon emissions. As a result, the emission profiles of each city were revealed, and the activities contributing most significantly to carbon emissions were identified. After the calculations, the MULTIMOORA (Multi-Objective Optimization by Ratio Analysis plus the Full Multiplicative Form) method was applied to evaluate the carbon footprints of metropolitan cities according to objective criteria. With this multi-criteria decision-making method, metropolitan cities were compared by considering indicators such as carbon footprint, energy consumption and water use. The aim of the study is to analyze and compare the carbon footprints of metropolitan cities and to guide the decisions to be taken in this context.
Benzer Tezler
- Bir tekstil endüstrisinde karbon ayak izi hesaplaması ve mühendislik yaklaşımları ile karbon ayak izi azaltılmasına yönelik hesaplamalar
Carbon footprint calculation in the textile industry and calculations for reducing the carbon footprint through engineering approaches
MERVE ARABACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Çevre MühendisliğiÇukurova ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEHZAT BALCI
- Kurumsal karbon ayak izinin hesaplanması: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Örneği
Calculating corporate carbon footprint: The Case of Karamanoğlu Mehmetbey University
TUĞÇE ARTUN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Çevre MühendisliğiKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiÇevre Koruma Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF ALPARSLAN ARGUN
- Cam temperleme ve alüminyum profil üretim süreçlerinin karbon ayak izi
Carbon footprint of glazing tempering and aluminium profile production processes
ŞULE POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Çevre MühendisliğiAdıyaman ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAVUZ DEMİRCİ
- IPCC Tier 1 ve DEFRA metodları ile karbon ayak izinin belirlenmesi: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi örneği
Determination of carbon footprint with IPCC Tier 1 and DEFRA methods: The case study of Erzincan Binali Yildirim University
MUHAMMED ÇERÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
EnerjiErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLIHAN KURNUÇ SEYHAN
- Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi'nin karbon ayak izinin IPCC tier 1 yaklaşımı ve defra yöntemiyle hesabı
Calculation of Muğla Sitki Koçman University's carbon footprint using IPCC tier 1 approach and defra method
EBRUHAN HÜNERLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
EnerjiMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiEnerji Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TOLGA URAL
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLŞAH KARACA DOLGUN