Seyahatname'nin 6. cildine göre Evliya Çelebi'nin seyahat güzergâhları ve güzergâhların dil haritası
Seyāḥatnāme of Evliya Çelebi, travel route, historical languages and dialects
- Tez No: 976335
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALPAY İĞCİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Evliya Çelebi Seyahatnamesi, 6. cilt, Osmanlı Türkçesi, XVII. yüzyıl, tarihî güzergâhlar, Seyāḥatnāme of Evliya Çelebi, Volume 6, Ottoman Turkish, 17th century, historical route
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Uşak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, XVII. yüzyılın en önemli eserlerinden biri olarak kabul edilen Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nin altıncı cildi incelenmiştir. Sözü edilen eser, İstanbul'dan başlayarak Osmanlı İmparatorluğu'nun sınırları ve komşu bölgelerde gerçekleştirilen seyahatleri kapsamakta olup, özellikle XVII. yüzyılın son çeyreğine dair önemli bilgiler sunmaktadır. Seyahatname, Osmanlı dünyasının geniş bir coğrafi ve yerleşim yapısını tarihî bir bağlamda gözler önüne sermekle kalmamış, aynı zamanda Osmanlı sınırları dışındaki pek çok topluluğun tarihine de katkıda bulunmuştur. Bununla birlikte, eser içerisinde yer alan seyahat güzergâhlarının tamamı günümüze kadar kapsamlı bir şekilde haritalandırılmamıştır. Bu çalışmanın temel amacı, altıncı ciltte yer alan güzergâhların ayrıntılı bir biçimde haritalandırılarak görselleştirilmesi ve bu sayede metindeki bilgilerin daha somut bir şekilde sunulmasıdır. Araştırma kapsamında, eser yazıldığı döneme ait birincil kaynaklar ve günümüzde konuyla ilgili yapılmış akademik çalışmalar karşılaştırmalı biçimde incelenmiştir. Seyahat güzergâhlarının analizi sırasında, Evliya Çelebi'nin not alma sürecindeki muhtemel eksiklikler ile metnin aktarımı sırasında meydana gelmiş olası hatalar da dikkate alınmıştır. Evliya Çelebi Seyahatnamesi, yalnızca coğrafi veriler sunmakla sınırlı kalmayıp yaklaşık otuz farklı dile ait kelimeler, günlük ifadeler, deyimler, şarkılar, dualar ve yerel söyleyişler gibi zengin bir dil materyali barındırmaktadır. Ancak güzergâh adlarının farklı dillerde ya da ortak isimlerle anılması güzergâhların tespiti sürecinde dikkat edilmesi gereken önemli sorunlar yaratmaktadır. Örneğin,“Ortaköy”adı Türkiye sınırları içinde Aksaray ve Çorum illerinde birer ilçe ismi olarak geçerken, İstanbul'da ise Beşiktaş ilçesine bağlı bir semt v adı olarak kullanılmaktadır. Bu tür isimlendirmeler güzergâhların yanlış konumlandırılmasına yol açabilmektedir. Tez kapsamında söz konusu belirsizlikler titizlikle değerlendirilmiş ve güzergâhların doğru bir şekilde tespit edilebilmesi adına ayrıntılı bir analiz gerçekleştirilmiştir. Ayrıca seyyahın geçtiği yolların bir kısmının günümüzde kullanılmıyor oluşu, bazı yer adlarında hatta coğrafi şekillerin değişmesinden kaynaklanan güçlüklerdendir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the sixth volume of Seyāḥatnāme of Evliya Çelebi (Evliya Çelebi's Travelogue), considered one of the most important works of the 17th century. The work in question covers travels undertaken within the borders of the Ottoman Empire and neighbouring regions, starting from Istanbul, and provides important information about the last quarter of the 17th century in particular. The Seyahatname not only reveals the vast geographical and settlement structure of the Ottoman world in a historical context, but also contributes to the history of many communities outside the Ottoman borders. However, not all of the travel routes included in the work have been comprehensively mapped to date. The main objective of this study is to map and visualise the routes in the sixth volume in detail, thereby presenting the information in the text in a more concrete manner. Within the scope of the research, primary sources from the period in which the work was written and academic studies conducted on the subject today were examined in a comparative manner. During the analysis of the travel routes, possible omissions in Evliya Çelebi's note-taking process and possible errors that may have occurred during the transcription of the text were also taken into account. Evliya Çelebi's Seyahatname is not limited to providing geographical data, but also contains a rich linguistic material consisting of words, everyday expressions, idioms, songs, prayers and local sayings from approximately thirty different languages. However, the fact that route names are referred to in different languages or with common names creates important problems that need to be taken into account in the process of identifying the routes. For example, the name 'Ortaköy' is used as the name of a district in the provinces of Aksaray and Çorum within the borders of Turkey, while in Istanbul it is used as the name of a neighbourhood in the Beşiktaş district. vi Such naming conventions can lead to the incorrect positioning of routes. Within the scope of this thesis, the aforementioned uncertainties were carefully evaluated, and a detailed analysis was conducted to ensure the accurate identification of routes. Additionally, some of the roads travelled by the traveller are no longer in use today, and difficulties arise from changes in place names and even geographical features.
Benzer Tezler
- Türkçe eğitimi ders kitaplarında Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nin kullanılabilirliği
The utility of Evliya Çelebi's Seyahatname i̇n Turkish course book
ESRA BİLGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. M. ATÂ ÇATIKKAŞ
- Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nin sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan tarih ile ilgili kazanımlar üzerinden incelenmesi
The investigation of Evliya Celebi's Travel Book on the history-related achievements in the social studies curriculum
İLHAMİ SARIÇAM
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP KÜREKLİ
- Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi'nin değer eğitimi açısından incelenmesi
The analysis of Evliyâ Çelebi's travelogue in terms of value education
FATIMA YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiOrtaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMET ÇETİN
- Geç osmanlı döneminde seyahat kültürü ve Japonya algısı: Muhayyel Seyyah Kâmi'nin dünya turu
The travel culture and perception of japan in the late Ottoman period: Imaginary Traveller Kâmi's world tour
BÜŞRA UĞURLUAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MIYUKI AOKI GIRARDELLI
- Çocuk gezi kitaplarında edebîlik ve nesnellik
Literature and objectivity in children's travel books
FAİK ÜÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimSiirt ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET HALİL SAĞLAM