Kıraat eğitim öğretiminde kürrâse geleneği
The tradition of kurrasa in the education and teaching of qiraat
- Tez No: 976385
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA ATİLLA AKDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Kıraat, Eğitim, İnfirâd, İndirâc, Kürrâse, Qıraat, Education, Infirâd, Indirâc, Kurrase
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yalova Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hicrî 5. asra kadar kıraat eğitimi, infirâd usulüne göre; her imam için ayrı bir hatim yapılarak ilerliyordu. Ne var ki bu yöntem uzun sürüyor, zamanın ve şartların değişmesiyle artan talebi karşılamaya hocaların gücü yetmiyordu. Böyle bir ihtiyaca binaen devreye giren indirâc usulü, daha kısa zamanda ve pratik bir şekilde okuma yapmayı sağlamasıyla kıraat eğitiminde bir dönüm noktası olmuştur. Tek bir hatimde bütün vecihleri okuma imkânı veren bu sistem halen uygulanmaya devam etmektedir. İndirâc usulünün ülkemize özgü tatbikatına ise kürrâse uygulaması eşlik etmektedir. Bu usulde öğrenci, okuyacağı dersin vecihlerini kaynak kitaplardan edindiği bilgilere göre kürrâse denilen özel defterlere kaydeder. Belli bir sistematiği ve kendine has usulleri bulunan bu yöntem, ülkemizdeki kıraat eğitim öğretiminin ana omurgasını oluşturmaktadır. Diğer ülkelerde pek kullanılmayan bu usulün ülkemizdeki serencamı, avantajları ve dezavantajları bu çalışmanın özünü oluşturmaktadır. Kürrâse geleneğinin tarihi, kaynakları ve yöntemleriyle ilgili şimdiye kadar herhangi bir çalışma yapılmamış olması bizi bu konuya sevk eden başlıca sebepler arasındadır. Konuya hazırlanırken kürrâse defterlerinin izleri takip edilmiş, kütüphanelerde bulunan en eski yazmalar üzerinden ıstılah taraması yapılmıştır. Yine Türkiye'de uzun yıllardır eğitim veren hocalarla ve henüz eğitim sürecinde olan öğrencilerle görüşülüp sistemin kıraat ilmi öğretimine etkileri tartışılmıştır. Bu bağlamda kürrâse kullanımındaki değişimler, bu sisteme götüren sebepler ve günümüzdeki durumu üzerinde durulmuştur. Neticede bu sistemin, mushaf imlasına aşinalık kazandırma, dersin sunumunu kolaylaştırma, örnek kürrâseler sayesinde vücûhatları kayıt altına alma gibi faydaları mülahaza edilmiştir. Bununla birlikte tarih boyunca ezbere dayalı sistemlerle yürütülen kıraat eğitim metodunun terkedilmesi, kıraat ilmiyle alakalı bazı önemli meselelerin ihmal edilmesi ve kıraat eğitiminde Arapça öğrenimine olan ihtiyacı zayıflatması gibi dezavantajları tespit edilmiştir. Ayrıca hazır kürrâselerden ders okunması ve kişinin kaynaklara inmemesi gibi önemli bazı problemlerin meydana gelmesine de sebep olmuştur. Bu çalışmada kürrâse sistemi olumlu ve olumsuz yönleriyle değerlendirilmiş ve bazı öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Until the 5th century Hijri, the study of Qıraat was carried out according to the method of infirâd, with a separate khateem for each imam. However, this method took a long time and decreased the demand for the science of Qıraat with the change of time and conditions. The indirâc method, which emerged in response to such a need, was a turning point in Qıraat education, as it enabled reading in a shorter time and in a practical way. This system, which allows one to recite all the wajihs in a single khateem, is still practiced today. The application of the indirâc method, which is unique to our country, is accompanied by the practice of kürrâse. In this method, the student records the wajihs of the lesson he will recite in special notebooks called kurrâse according to the information he obtains from the source books. This method, which has a certain systematics and unique procedures, constitutes the main backbone of Qıraat education in our country. The advent, advantages and disadvantages of this method, which is not used in other countries, constitute the essence of this study. The fact that there has not been any study on the tradition of kurrâse so far is among the main reasons that led us to this subject. While preparing the subject, the traces of the kürrase books were followed and the oldest manuscripts in the libraries were tried to be shown. Again, the effects of the system on the teaching of Qıraat were discussed by interviewing teachers who have been teaching in Turkey for many years and students who are still in the process of education. In this context, the changes in the use of kürrâse, the reasons that led to this system, and its current status were emphasized. As a result, the benefits of this system such as familiarizing students with the spelling of the Mushaf, facilitating the presentation of the lesson, and recording the wujuhāt with the help of sample currices were considered. On the other hand, its disadvantages such as weakening the Qıraat education based on memorization throughout history, ignoring important issues related to the science of Qıraat and ulūm al-Qur'ān, and paving the way for studying Qıraat despite the lack of Arabic have been identified. It also caused some important problems such as reading lessons from ready-made kürrâse and not going to the sources. In this study, the kurrâses system is evaluated with its positive and negative aspects and some suggestions are presented.
Benzer Tezler
- İsnâd kritiği bağlamında kıraat tahrîrât ekollerinin mahiyet ve metodoloji analizi -İzmîrî'nin Bedâi'u'l-Burhân'ı örneği-
Analysis of the nature and methodology of qirāʾāt taḥrīrāt schools in the context of isnād criticism -The case of al-Izmīrī's Badāʾiʿ al-Burhān-
EREN PİLGİR
Doktora
Türkçe
2025
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET EMİN MAŞALI
- Türkiye'de kıraat eğitim-öğretiminde kavâid geleneği
The tradition of the qawaid used in the teaching of qiraa'at in Turkey
NURDAN ZEYNEP ÖZBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KARA
- Kırâat eğitim-öğretim geleneği ve günümüzdeki uygulamalar (Türkiye-Suudi Arabistan-Mısır örneği)
The education of Qirā'āt and contemporary applications (The cases of Turkey-Saudi Arabia-Egypt)
ABDULHEKİM AĞIRBAŞ
Doktora
Türkçe
2021
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÜNAL
- Eğitim ve öğretim metodolojisi açısından kıraat ilminde tarik olgusu
The phenomenon of tariq in the science of qiraat in terms of education and teaching methodology
DENİZ ER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinYozgat Bozok ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YENİCE
- M. Fuad Köprülü'nün Millî Kıraat adlı Türkçe-edebiyat ders kitabının Türkçe ve Türk dili ve edebiyatı öğretimi açısından incelenmesi
Analysis of M. Fuad Köprülü's Turkish-literature coursebook titled Millî Kıraat in terms of teaching Turkish and Turkish language and literature
MESUT BULUT
Doktora
Türkçe
2012
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİT DURSUNOĞLU