Eski Yunan düşüncesinde mitostan logosa geçişte haz kavrayışının dönüşümü
The transformation of pleasure in the transition from mythos to logos in ancient Greek
- Tez No: 976486
- Danışmanlar: PROF. DR. NEDİM YILDIZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Psikoloji, Philosophy, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, mitostan logosa geçişi, insanın kendini ve dünyayı anlama çabasında köklü bir dönüşüm olarak ele almaktadır. Mitolojik düşünce evreni tanrısal iradeyle açıklarken, logos tanrısal olana dayanmayan sorgulama ve sistematik bilgi arayışını öne çıkarmıştır. Bu dönüşüm yalnızca doğa felsefesinin başlangıcı değil, aynı zamanda insanın kendi varoluşunu anlama çabasında yeni bir dönüm noktasıdır. Çalışma, Eski Yunan'da hazzın yazgı ve tanrısal lütufla ilişkilendirilmesinden, felsefenin doğuşuyla birlikte ölçülülük, erdem ve akla uygunluk temelinde yeniden tanımlanmasına uzanan süreci incelemektedir. Thales ile başlayan rasyonel soruşturma, Sokrates'in“kendini bil”öğretisiyle ahlak felsefesi bağlamında etik bir içerik kazanmıştır. Aristoteles, bu çizginin devamında mutluluğu erdeme uygun etkinlik olarak temellendirmiş, hazzı ise bu etkinlikleri tamamlayan doğal bir sonuç saymıştır. Böylelikle haz, mutluluk ve erdem arasındaki gerilime rağmen, insan yaşamının ayrılmaz bir unsuru olarak kabul edilmiştir. Stoacılar, hazların denetimini erdemin zorunlu koşulu olarak görürken, Epikuros hazzı acının yokluğu ve ruh dinginliği ile açıklamıştır. Aristippos, anlık ve bedensel hazları yaşamın tek amacı olarak savunmuş, Demokritos ise ölçülü hazların ruh dinginliği (euthymia) için gerekli olduğunu ileri sürmüştür. Böylece haz, Antik Yunan düşüncesinde hem yaşamın ilkesi hem de ahlak teorilerinin merkezinde yer almıştır. Sonuç olarak çalışma,“kendini bil”düşüncesini haz ve erdem tartışmalarıyla birlikte ele almakta, ayrıca Freud'un psikanalitik kuramındaki“haz ilkesi”ile“gerçeklik ilkesi”ayrımı üzerinden bu tartışmaların modern psikolojiye yansımalarını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the transition from mythos to logos as a profound transformation in humanity's effort to understand both itself and the world. Whereas mythological thought explained the cosmos through divine will, logos emphasized rational inquiry and the pursuit of systematic knowledge. This shift signified not only the beginning of natural philosophy but also a new stage in the human attempt at self-understanding. The study analyzes the redefinition of pleasure, which in myth was linked to fate and divine favor, but in philosophy was reformulated on the basis of moderation, virtue, and reason. Rational inquiry begins with Thales, while Socrates' maxim“know thyself”acquired ethical depth within moral philosophy. Aristotle advanced this trajectory by grounding happiness in activity in accordance with virtue, and by treating pleasure as the natural completion of such activities. Thus, despite the tension between happiness, virtue, and pleasure, pleasure remained an integral part of human life. Stoic philosophers regarded the control of pleasures as a necessary condition of virtue, while Epicurus defined pleasure as freedom from pain and tranquility of the soul. Aristippus emphasized immediate and bodily pleasures as the sole aim of life, whereas Democritus argued that measured pleasures are essential for inner balance (euthymia). In this way, pleasure occupied a central position in Ancient Greek thought both as a principle of life and as a focus of ethical theory. Ultimately, the study situates the idea of self-knowledge within these debates and shows, through Freud's psychoanalytic distinction between the pleasure principle and the reality principle, their enduring relevance in modern psychology.
Benzer Tezler
- Grek ve İslam düşüncesinde akıl paradigmasının oluşumu
The development of Greek and İslamic reason paradigm
MEHMET FATİH DENİZ
- Mitos ve logos bağlamında Platon'un Anamnesis Kuramı
Plato's Anamnesis Theory in the context of mythos and logos
YUSUF KÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
FelsefeBursa Uludağ ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN BECERMEN
- Mitos'tan sinemaya imgenin kavramsal dönüşümü
The conceptional transformation of image from Mythos to the cinema
UMUT ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
AntropolojiAkdeniz ÜniversitesiAkdeniz Eski Çağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİHAL TÜNER ÖNEN
- Tanrı ve insan görüşleri bağlamında eski Yunan felsefesinin Mu'tezile kelam sisteminin teşekkülü ve gelişimine etkisi meselesi
The issue of the effects of ancient Greek philosophy on the formation and development of Mu'tazilite system of theology in the context of god and human wiews
HASAN ÖZBOLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FETHİ KERİM KAZANÇ
- Dil-düşünme-varlık ilişkisinde Platon veParmenides'in varlık anlayışları
Being, thought, and language: A comparati̇ve study of Platons and Parmenides ontologi̇es
SİNEM KIRMA KÜTÜK