أحكام نازلة الزلزال في الفقه الإسلامي(دراسة فقهية مقارنة)
İslam hukuku'nda depreme dair hükümler (karşılaştırmalı islam hukuku çalışması)
- Tez No: 976567
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN SAİTOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Islamic Jurisprudence, Necessity, Pandemics, Disasters, Earthquakes, Relief, Liability
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: Yalova Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, şerʿî maksatlar (Maqāṣid al-Sharīʿah) ve fıkıh usulleri çerçevesinde, deprem felaketiyle ilgili fıkhî hükümleri kapsamlı bir şekilde inceleyen bir çalışmadır. Çalışma, depremin lügat ve terim anlamını, ayrıca modern bilimsel tanımlarını ele alarak başlamakta; ardından, depremin ilâhî imtihan bağlamındaki yeri açıklanmakta ve İslâm'ın korumayı hedeflediği beş zarûriyetten (din, can, akıl, nesil ve mal) hangilerine temas ettiği ortaya konulmaktadır. Bu tez, İslâm fıkhında depreme dair bütüncül bir eser bulunmaması, bu tür felaketlerin tekrarlanması ve bu bağlamda mükelleflerin ve müftülerin hükme olan ihtiyacının artması gibi gerekçelerle hazırlanmıştır. Depremlerin farklı büyüklüklerde, zamanlarda ve mekânlarda gerçekleşmesi, beraberinde yeni fıkhî meseleler doğurmakta ve bu meselelerin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Araştırma, ilgili fıkhî hükümleri kaynaklardan tahlilci ve karşılaştırmalı yöntemlerle derlemiş; mezhep görüşleri arasında mukayeseler yapmış; ayrıca, maslahat ve illet tespiti yoluyla hükümler üzerinde değerlendirmelerde bulunmuştur. Tez, giriş ve kuramsal çerçevenin ardından dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kavramsal çerçeve ve depreme dair kullanılan fıkhî kaideler; ikinci bölümde ibadetlerle ilgili hükümler; üçüncü bölümde malî muameleler; dördüncü bölümde ise miras, cezâ hukuku, kurtarma faaliyetleri ve gıda konuları gibi dağınık meseleler ele alınmıştır. Bu çalışmanın temel amacı, İslâm fıkhının kapsamlılığını, esnekliğini ve dinamizmini ortaya koymak; fıkhî hükümleri çağdaş vakıalara uyarlayarak mükelleflerin ve fetva ehlinin ihtiyaçlarına cevap vermek; ve İslâm hukukunun modern zamanlardaki olaylara ne derece çözüm sunabildiğini göstermektir. Bu yönüyle tez, mukayeseli fıkıh çerçevesinde özgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimel :İslâm hukuku, Zaruret, Afetler, Felaketler, Deprem, Yardım,Tazmin.
Özet (Çeviri)
This dissertation presents an extensive jurisprudential study on the Islamic legal rulings concerning the calamity of earthquakes, within the framework of Maqāṣid al-Sharīʿah (higher objectives of Islamic law) and established jurisprudential principles. The research begins with a preliminary discussion defining earthquakes linguistically, jurisprudentially, and scientifically, and situates them within the divine context of trials and tests. It then explores the associated rulings which span across the five essential necessities that Islam seeks to preserve: religion, life, intellect, lineage, and wealth. This work was undertaken to fill a scholarly and practical gap resulting from the absence of a comprehensive legal treatise on earthquake-related rulings, despite the recurring nature of such disasters and the increasing need of both laypersons and jurists for relevant fatwas. The diversity of contemporary cases that emerge with each earthquake—varying in scale, time, location, and circumstances-necessitates such a study. The research employs an inductive methodology to collect and analyze relevant rulings from various chapters of Islamic jurisprudence, a comparative approach among the four major schools of thought, and a deductive-analytical method that focuses on understanding legal causality and objectives. The dissertation comprises an introduction, a theoretical framework, and four main chapters. The first chapter defines key concepts and legal maxims relevant to earthquakes; the second addresses rulings on worship under earthquake conditions; the third explores financial transactions; and the fourth covers miscellaneous issues such as inheritance, criminal liability, rescue operations, and dietary concerns. The aim of this study is to demonstrate the comprehensiveness, flexibility, and depth of Islamic jurisprudence, and to systematically apply legal rulings to contemporary realities. It seeks to aid scholars, muftis, and concerned individuals during such emergencies and to affirm the capacity of Islamic law to address emerging situations through a balanced, comparative legal framework.
Benzer Tezler
- أحكام الغرامة التأخيرية فى الفقو اإلسالمى (دراسة مقارنة مع غرامات فى كردستاف العراؽ)
İslam Hukukunda gecikmeli borçlarla ilgili ceza hükümleri. (Delayed penalty provisions related to debt in İslamic Law)
SULAIMAN SHAREEF ALI MANTK
Yüksek Lisans
Arapça
2016
DinYüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAHİP BEROJE
- أحكام الاقتناء في الفقه الإسلامي
Ahkâmu'l-iktina fi'l-fıkhi'l-Islamî(İslam Hukukuna göre canlı ve cansız eşya edinmenin hükmü)
HASAN MORAD
Yüksek Lisans
Arapça
2017
DinDicle ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. METİN YİĞİT
- أحكام النزوح في الفقه الإسلامي (العبادات نموذجا)
İslam hukukunda göç ile ilgili hükümler (ibadet örneği)
AHMED JALALADEEN IBRAHIM IBRAHIM
Yüksek Lisans
Arapça
2018
DinDicle ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İHSAN AKAY
- (أحكام الكفالة والضمان وقضاياهما المعاصرة (دراسة فقهية مقارنة
İslam muamelât hukukunda kefâlet ve taahhüd kuralları
YASER AHMAD BADR AHMAD
Yüksek Lisans
Arapça
2019
Ekonomiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. HASAN GADAOĞLU
- أحكام المدنيين من العدو ُاثناء الحرب
İslam Hukuku'nda savaş esnasında sivillerin durumu
AHMAD GHASSAN ALTINAWI
Yüksek Lisans
Arapça
2019
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN KOŞUM