Zihin yetersizliği olan bireylere söz eylem becerilerinin öğretiminde bilişsel süreç yaklaşımının etkisi
The effect of the cognitive process approach on teaching speech act skills to individuals with intellectual disabilities
- Tez No: 976584
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU AKTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trabzon Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Pragmatik dil becerileri, bireyin dili sosyal bağlamda etkili, amaca uygun ve toplumsal kurallara duyarlı biçimde kullanma kapasitesini ifade eder. Bu beceriler, yalnızca dilin biçimsel yönlerini (örneğin sözdizimi ve anlambilim) değil, aynı zamanda bağlama uygunluk, iletişim ortağının konumu, iletişimsel niyet ve sosyal normlara duyarlılık gibi öğeleri de içerir. Pragmatik davranış biçimleri olarak değerlendirilen konuşma eylemleri hem bireysel hem de toplumsal ilişkiyi aynı anda içeren; dilin yalnızca bilgi verme veya tanımlama işlevleriyle kalmayıp aynı zamanda çeşitli eylemleri de gerçekleştirmesini sağlayan çok yönlü edimsel yapılardır. Bu araştırmanın amacı bilişsel süreç yaklaşımına dayalı müdahale programının zihin yetersizliği olan bireylerin söz eylem becerileri üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Araştırmanın katılımcıları zihin yetersizliği olan 15-18 yaş aralığındaki üç öğrencidir. Araştırmada tek denekli araştırma yöntemlerinden 'Denekler Arası Yoklama Evreli Çoklu Yoklama Deseni' kullanılmıştır. Katılımcılara özgü hedef söz eylem becerilerinin belirlenmesinde araştırmacı tarafından geliştirilen Söz Eylem Becerileri Kontrol Listesi kullanılmıştır. Çalışmada tüm hedef becerilere özgü üç adet olmak üzere toplam dokuz adet söz eylem becerileri yetersizliğinde yaşanan iletişim problemlerinin ortaya çıktığı dokuz senaryo yazılmış ve senaryolara ilişkin videolar oluşturulmuştur. Senaryolar bilişsel süreç yaklaşımına dayalı sosyal problem çözme basamaklarına göre desenlenerek öğretimi yapılmıştır. Araştırmanın bulguları uygulamacı tarafından oluşturulan veri toplama formları ile elde edilmiştir. Çalışmanın sonucunda bilişsel süreç yaklaşımına dayalı müdahale programının zihin yetersizliği olan bireylerin söz eylem becerilerini edinmesi ve edindikleri becerilerin sürdürülmesi üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Pragmatic language skills refer to an individual's capacity to use language effectively, appropriately, and with sensitivity to social norms within a communicative context. These skills encompass not only the formal aspects of language (e.g., syntax and semantics) but also elements such as contextual appropriateness, the status of the communication partner, communicative intent, and adherence to social conventions. Speech acts, which are considered pragmatic behavior patterns, simultaneously involve individual and social interaction; they enable language to perform various actions beyond merely conveying information or providing descriptions. The aim of this study is to examine the effect of a cognitive process approach program on the speech act skills of individuals with intellectual disabilities. The participants of the study consist of three students aged 15–18 with intellectual disabilities. The study employed a single-subject research design, specifically the“Multiple Probe Design Across Participants”to determine the participants' target speech act skills, the researcher developed a Speech Act Skills Checklist. Based on this, nine scenarios—three for each target skill—were written to reflect communication problems arising from deficiencies in speech act performance. Videos were created for each scenario. These scenarios were structured and taught according to the steps of social problem-solving based on the cognitive process approach. The research data were collected through observation forms developed by the practitioner. As a result of the study, it was determined that the cognitive process-based intervention program was effective in helping individuals with intellectual disabilities acquire and maintain speech act skills.
Benzer Tezler
- L'intentionnalité et l'individuation chez Brentano et Husserl
Brentano ve Husserl'de yönelimsellik ve bireyleşme
YUSUF YILDIRIM
Doktora
Fransızca
2024
FelsefeGalatasaray ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİYE KOVANLIKAYA
PROF. DR. CHRISITAN BONNET
- The traumatic effects of colonialism in Three Irish plays
Üç İrlanda oyununda sömürgeciliğin travmatik etkileri
ERTUĞRUL BAŞÇINAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
İngiliz Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM KARADAĞ
- Zihinsel yetersizliği olan bireylerde doğrudan öğretim yöntemi ile doğal bitkilerden dokuma sepet yapımının etkililiği
The effectiveness of making woven baskets from natural plants with direct teaching method in individuals with mental disabilities
EBRU KÖSEDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Güzel SanatlarBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PAKİZE KAYADİBİ
PROF. DR. AHMET YIKMIŞ
- Alternatif ve destekleyici iletişimde kullanılan iletişim panolarının zihin engelli çocuklara gereksinimlerini sözel olmayan yöntemle ifade becerisi kazandırmada etkililiğinin incelenmesi
Analysing of affection of communication board that is used at alternative and supporting communication at gaining children with mental disability to express their needs in non verbal method
HATİCE GÖKDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN SARI
- Yitik alanın peyzajı
Landscape of lost spaces
SEDA KURT ŞENGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN LÜTFÜ KAHVECİOĞLU